"แตงโมน้ำบ่อ" ปะนาเระ: เมื่อที่ดินรัฐแปลงเป็นทุน เปลี่ยนหยาดเหงื่อเป็นเงินแสน

28 กุมภาพันธ์ 2569 กลางแสงแดดจ้าของเดือนกุมภาพันธ์ ณ พื้นที่ ต.บ้านน้ำบ่อ อ.ปะนาเระ จ.ปัตตานี ภาพที่ปรากฏแก่สายตาไม่ใช่เพียงทุ่งกว้างที่เงียบเหงา แต่คือความคึกคักของเกษตรกรกว่า 20 ครัวเรือน ที่กำลังง่วนอยู่กับการเก็บเกี่ยวผลผลิต "แตงโม" ลูกโต เนื้อแดงหวานฉ่ำ ซึ่งกลายเป็นสัญลักษณ์แห่งความสำเร็จครั้งใหม่ของชุมชนในรอบปี 2569
 

นายมะนาแซ ลูเซ็ง ประธานวิสาหกิจแตงโมแปลงใหญ่ฮาลาล ม.3 ปะนาเระ ถ่ายทอดความรู้สึกด้วยใบหน้าเปื้อนยิ้มว่า ความสำเร็จในวันนี้เกิดจากการที่ชาวบ้าน "กล้าที่จะขอ" และรัฐโดยศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) "กล้าที่จะให้" 
 

 

เดิมทีพื้นที่รอบศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมฮาลาลกว่า 32 ไร่นี้ ถูกปล่อยทิ้งรกร้างมานาน ขณะที่ชาวบ้านในพื้นที่เองก็ขาดแคลนที่ดินทำกิน ทั้งที่มีวิชาติดตัวคือการปลูกแตงโม เมื่อมีการเสนอขอใช้พื้นที่และได้รับอนุมัติจากนายปิยะศิริ วัฒนวรางกูร เลขาธิการ ศอ.บต. จึงถือเป็นการปลดล็อกโอกาสครั้งใหญ่ วันนี้ผลลัพธ์ที่ได้ทำให้ชาวบ้านหายเหนื่อย เพราะรายได้จากการขายผลผลิตรอบแรกเฉลี่ยอยู่ที่ 20,000 ถึง 60,000 บาทต่อครัวเรือน ซึ่งถือเป็นเงินก้อนโตที่ช่วยจุนเจือครอบครัวได้เป็นอย่างดี 
 

ความสำเร็จของ "บ้านน้ำบ่อโมเดล" ไม่ได้เกิดขึ้นจากโชคช่วย แต่เป็นการวางหมากทางยุทธศาสตร์ที่สอดรับกับสภาพพื้นที่อย่างมีนัยสำคัญ น.อ.จักรพงษ์ อภิมหาธรรม ผู้อำนวยการกองบริหารยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ ศอ.บต. วิเคราะห์ให้เห็นถึงหัวใจสำคัญของการพัฒนาครั้งนี้ว่า คือการยึดหลัก "ภูมิศาสตร์และภูมิสังคม"  
 

โดยพื้นที่ปะนาเระเป็นชายฝั่งทะเล ดินมีลักษณะเป็นดินปนทราย ซึ่งเป็นคุณสมบัติพิเศษที่ทำให้แตงโมมีรสชาติหวานกรอบแตกต่างจากที่อื่น ประกอบกับประชาชนใน ม.3 มีทักษะและความเชี่ยวชาญเดิมอยู่แล้ว รัฐจึงทำหน้าที่เพียงเป็น "ตัวช่วย" ในการยกระดับคุณภาพชีวิตให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น 
 

 

นางสาวขวัญจิต เคียงตระกูล ผู้อำนวยการกองส่งเสริมและสนับสนุนงานพัฒนาฝ่ายพลเรือน ศอ.บต. ระบุถึงรายละเอียดการจัดการพื้นที่ว่า ได้แบ่งที่ดิน 32 ไร่ ให้แก่ 20 ครัวเรือนที่ต้องการความช่วยเหลือ โดยจัดสรรให้ครอบครัวละ 1.5 ไร่ เพื่อปลูกแตงโมและผักยกแคร่ โดย ศอ.บต. เข้ามาช่วยอำนวยความสะดวกในขั้นตอนแรกเพื่อให้ชาวบ้านตั้งตัวได้ จากนั้นจึงปล่อยให้กระบวนการบริหารจัดการเป็นหน้าที่ของชาวบ้านทั้งหมด เพื่อสร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของและความยั่งยืน 
 

 

นายยุโส๊ะ สะแต หนึ่งในเกษตรกรที่ได้รับจัดสรรที่ดิน เปิดเผยตัวเลขรายที่น่าสนใจว่า ขณะนี้เขาสามารถขายแตงโมไปได้แล้วกว่า 35,000 บาท และยังมีผลผลิตรอบสุดท้ายที่รอการเก็บเกี่ยว คาดว่าเมื่อจบฤดูกาลแรกนี้จะมีรายได้รวมไม่ต่ำกว่า 40,000 บาท
 

"ต้องขอบคุณ ศอ.บต. ที่มองเห็นโอกาสและสนับสนุนให้ชาวบ้านได้มีงานทำในพื้นที่ของตัวเอง ไม่ต้องออกไปหางานต่างถิ่น รายได้ตรงนี้คือความมั่นคงที่จับต้องได้จริง" นายยุโส๊ะ กล่าวด้วยความภูมิใจ
 

เป้าหมายต่อไปของกลุ่มวิสาหกิจฯ คือการรักษาความต่อเนื่องของรายได้ โดยวางแผนเพาะปลูกไว้ 3 รอบต่อปี ซึ่งรอบที่ 2 กำลังจะเริ่มขึ้นในเดือนมีนาคมที่จะถึงนี้ และรอบที่ 3 ในเดือนกรกฎาคม เพื่อให้พื้นที่ 32 ไร่แห่งนี้ กลายเป็นแหล่งผลิตอาหารและสร้างรายได้ตลอดทั้งปี
 

กรณีศึกษาของ "แตงโมบ้านน้ำบ่อ" เป็นภาพสะท้อนที่ชัดเจนว่า การแก้ไขปัญหาความยากจนในจังหวัดชายแดนภาคใต้ อาจไม่ใช่การนำโครงการขนาดใหญ่จากส่วนกลางไปยัดเยียดให้ชุมชน แต่คือการรับฟังเสียงของชาวบ้านว่าเขา "อยากทำอะไร" และ "ถนัดอะไร"
 

ภายใต้บทบาท "พี่เลี้ยง" ของ ศอ.บต. ที่เน้นการเข้าถึงและสนับสนุนอย่างตรงจุด ได้กลายเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญที่ทำให้เสียงหัวเราะและรอยยิ้มกลับคืนสู่ใบหน้าของเกษตรกรปะนาเระอีกครั้ง วันนี้แตงโมผลโตที่ถูกส่งออกจากปะนาเระ ไม่ได้มีเพียงรสชาติที่หวานฉ่ำเท่านั้น แต่ยังบรรจุไปด้วย "ความหวัง" และ "ศักดิ์ศรี" ของคนในพื้นที่ที่สามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างภาคภูมิ