Nation Story
31 ส.ค. 2569 | ปิยวรรณ ประเมษฐะวนิช
เคยไหมคะ? ไปเที่ยวต่างประเทศทั้งที ใจพร้อมเที่ยวมาก แต่ท้องไส้กลับไม่ค่อยเป็นใจ จากที่เคยขับถ่ายเป็นเวลา จู่ๆ กลายเป็นท้องอืด แน่นท้อง หรือหลายวันแล้วยังไม่ถ่ายเสียที อาการนี้อาจไม่ใช่แค่เพราะเปลี่ยนอาหารหรือแปลกที่เท่านั้น
แต่ลำไส้ของเราอาจกำลังเผชิญกับภาวะที่เรียกว่า “Gut Jet Lag” หรือ “ลำไส้เจ็ตแล็ก” ค่ะ!
พูดให้เห็นภาพง่ายๆ คือ แม้เครื่องบินจะพาเรามาถึงประเทศใหม่แล้ว แต่ “นาฬิกาในลำไส้” อาจยังค้างอยู่ในเวลาเดิม!
เมื่อนาฬิกาสมองกับลำไส้เดินไม่ตรงกัน ร่างกายของเรามีนาฬิกาชีวภาพที่ทำงานเป็นรอบประมาณ 24 ชั่วโมง คอยควบคุมตั้งแต่การหลับและตื่น ความหิว ระบบเผาผลาญ ไปจนถึงการย่อยอาหารและการขับถ่าย
ขณะเดียวกัน จุลินทรีย์ในลำไส้ก็มีจังหวะการทำงานของตัวเอง ซึ่งเชื่อมโยงกับเวลานอนและเวลากินของเรา เมื่อเดินทางข้ามหลายเขตเวลา นาฬิกาของสมอง ลำไส้ และจุลินทรีย์จึงอาจทำงานไม่พร้อมกัน ส่งผลให้ลำไส้เคลื่อนไหวช้าลงและท้องผูกง่ายขึ้นค่ะ
งานทบทวนที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nutrients ปี 2026 ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับนักกีฬาที่ต้องเดินทางข้ามเขตเวลาบ่อย ๆ พบว่า การรวนของนาฬิกาชีวภาพอาจกระทบต่อกิจกรรมของจุลินทรีย์ในลำไส้ การสร้างกรดไขมันสายสั้น รวมถึงสมดุลของระบบย่อยอาหารด้วย (แต่หลักฐานส่วนหนึ่งยังมาจากงานทดลองและการศึกษาในสัตว์ จึงต้องมีการศึกษาในมนุษย์เพิ่มเติมนะคะ)
แต่ถ้าใครต้องเจอกับภาวะนี้ ลองช่วยตั้งนาฬิกาให้ร่างกายใหม่ด้วยวิธีเหล่านี้ดูค่ะ
ออกไปรับแสงแดดช่วงเช้า เพื่อช่วยส่งสัญญาณให้สมองรู้ว่า วันใหม่เริ่มแล้ว ปรับเวลากินให้ตรงกับเวลาท้องถิ่น แม้ช่วงแรกอาจยังไม่หิว เพื่อช่วยให้ลำไส้เรียนรู้ตารางใหม่ ดื่มน้ำให้เพียงพอ เพราะอากาศแห้งบนเครื่องบินและการดื่มน้ำน้อย เป็นตัวการที่ทำให้ท้องผูกหนักขึ้น
นอกจากนี้ยังควรขยับร่างกายบ่อยๆ แค่เดินเล่นหรือยืดเหยียดเบาๆ ก็ช่วยกระตุ้นการเคลื่อนไหวของลำไส้ได้ เพิ่มผัก ผลไม้ และธัญพืชไม่ขัดสี เพื่อให้ได้ใยอาหาร พร้อมเติมอาหารหมัก เช่น โยเกิร์ตหรือคีเฟอร์ เพื่อช่วยดูแลจุลินทรีย์ในลำไส้
ลดความเครียดและพักให้เพียงพอ ลองหายใจลึกๆ ยืดตัว หรือไม่จัดตารางเที่ยวแน่นเกินไป เพราะเมื่อร่างกายอยู่ในภาวะตึงเครียด ระบบย่อยอาหารก็อาจทำงานได้ไม่เต็มที่ค่ะ
ข่าวดีคือ “ลำไส้เจ็ตแล็ก” มักเป็นเพียงอาการชั่วคราว และมีแนวโน้มค่อย ๆ ดีขึ้นเมื่อร่างกายปรับตัวเข้ากับเวลาใหม่ ครั้งหน้าไปเที่ยวแล้วไม่ถ่าย อย่าเพิ่งเครียดนะคะ บางทีลำไส้ไม่ได้งอแง แค่นาฬิกาของเขายังปรับตามเราไม่ทันเท่านั้นเองค่ะ!
อ้างอิง : ‘Gut Jet Lag’ Is Real. Here’s How You Can Fix Your Poop Schedule
