Nation Story
27 ต.ค. 2569 | NATESAIY
เกิดคดีฟ้องร้องที่สะเทือนใจและสั่นคลอนกระบวนการยุติธรรมของญี่ปุ่น! เมื่อเด็กสาววัย 16 ปีถูกตำรวจจับกุมและคุมขังนานถึง 18 วัน โดยห้ามไม่ให้แม่เข้าเยี่ยม เธอช็อกจนกินอาหารไม่ลงและน้ำหนักลดเหลือเพียง 20 กิโลกรัม ก่อนจะเสียชีวิตอย่างน่าเศร้าหลังได้รับการปล่อยตัว... นำไปสู่การตั้งคำถามตัวโตถึงความโหดร้ายของระบบ "กระบวนการยุติธรรมแบบจับเป็นตัวประกัน" ที่กระทำต่อเยาวชน!
"ได้โปรดเถอะ หนูขอร้อง หนูอยากเจอแม่..."
นี่คือหนึ่งในข้อความจากสมุดบันทึกของ "รูนะ" (ชื่อสมมติเพื่อปกปิดความเป็นส่วนตัว) เด็กสาววัย 16 ปี ที่เขียนบรรยายถึงความโหยหาบ้าน คิดถึงฝีมือทำอาหาร และอ้อมกอดของแม่ ตลอดช่วงเวลา 18 วันที่เธอต้องทนทุกข์ทรมานอยู่ในห้องขังของตำรวจ
การถูกคุมขังของรูนะ และการเสียชีวิตในเวลาต่อมา ได้กลายเป็นชนวนให้แม่ของเธอยื่นฟ้องตำรวจจังหวัดเฮียวโงะ โดยระบุว่าเป็นการจับกุมและควบคุมตัวโดยมิชอบด้วยกฎหมาย กระบวนการพิจารณาคดีนี้ได้กลายเป็นจุดสนใจที่บีบให้สังคมต้องหันมามองวิธีการที่ญี่ปุ่นปฏิบัติต่อเยาวชนที่ตกเป็นผู้ต้องสงสัย
"โยโกะ" (ชื่อสมมติ) แม่ของรูนะผู้เป็นแม่เลี้ยงเดี่ยว เล่าว่า ครอบครัวของเธอประกอบกิจการสถานดูแลผู้สูงอายุและผู้ต้องการการดูแลพิเศษในจังหวัดเฮียวโงะ รูนะเติบโตมาในสภาพแวดล้อมนี้ เธอเป็น "เด็กสาวผู้ร่าเริง" และมีความมุ่งมั่นว่าสักวันจะสืบทอดกิจการต่อจากครอบครัว
แต่จุดพลิกผันเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 17 มิถุนายนปีที่แล้ว ตำรวจได้บุกมาควบคุมตัวรูนะวัย 16 ปีจากสถานดูแล โดยสงสัยว่ามีการทำร้ายร่างกายเกิดขึ้น โยโกะยืนยันว่าลูกสาวไม่ได้ทำร้ายใคร เพียงแค่พยายามใช้มือประคองบริเวณคางของผู้พักอาศัยคนหนึ่งที่กำลังอยู่ในภาวะตื่นตระหนก เพื่อป้องกันไม่ให้เขากัดผู้อื่น
รูนะปฏิเสธข้อกล่าวหาและไม่เคยถูกตั้งข้อหาใดๆ แต่ตำรวจกลับพาตัวเธอไปก่อนที่โยโกะจะทันได้พบหน้าลูกสาว ที่เลวร้ายกว่านั้นคือ ตลอด 18 วันของการคุมขัง โยโกะถูกศาลสั่งห้ามไม่ให้ไปเยี่ยมลูกโดยเด็ดขาด! ตามคำร้องของอัยการที่อ้างว่าในฐานะเจ้าของสถานที่ โยโกะอาจเข้าไปยุ่งเหยิงกับพยานหลักฐานได้
ตลอดการถูกคุมขัง รูนะตกอยู่ในภาวะหวาดกลัวอย่างหนัก ข้อความในบันทึกที่เขียนไว้แบบลวกๆ ระบุว่า "หนูกังวลว่าจะได้เจอแม่ไหม หนูไม่ได้ทำอะไรผิดเลย แต่หนูตกใจมากจนกินอะไรไม่ลง" และ "นี่คือสิ่งที่ต้องเจอทั้งที่ไม่ได้ทำอะไรผิดอย่างนั้นหรือ ได้โปรดคืนอิสรภาพให้หนูที... หนูอยากเจอแม่"
โยโกะทราบผ่านทนายความเพียงว่าลูกสาวทานอาหารได้ไม่เพียงพอ แต่ถูกเจ้าหน้าที่ปฏิเสธไม่ให้ดูบันทึกมื้ออาหาร ในคืนก่อนได้รับการปล่อยตัว รูนะหมดสติจนต้องถูกหามส่งโรงพยาบาล เช้าวันต่อมาภาพที่โยโกะเห็นคือลูกสาวที่ร่างกาย "เหลือแต่หนังหุ้มกระดูก เธอเดินออกมาทั้งที่กำลังร้องไห้" ฝีเท้าของเธออ่อนแรงจนเดินได้แค่ 5-10 เมตร ก็ต้องใช้แรงทั้งหมดที่มีเพื่ออุ้มขึ้นรถ
รูนะได้รับการวินิจฉัยว่าป่วยเป็นภาวะป่วยทางจิตจากเหตุการณ์รุนแรง (PTSD) เธอเริ่มหวาดระแวงผู้ใหญ่ รวมถึงแพทย์และพยาบาล น้ำหนักตัวของเธอลดลงเรื่อยๆ จนเหลือเพียง 20 กิโลกรัม (เท่ากับน้ำหนักเฉลี่ยของเด็กหญิงวัย 6 ขวบ)
ไม อุจิดะ จิตแพทย์ระบุว่า สิ่งสำคัญคือต้องไม่มองว่าวัยรุ่นเป็นเพียง "ผู้ใหญ่ในร่างที่เล็กกว่า" เพราะความสามารถในการควบคุมอารมณ์ยังพัฒนาไม่เต็มที่ การสูญเสียความอยากอาหารพบได้ทั่วไปหลังเจอเหตุสะเทือนขวัญ และไม่สามารถแก้ได้แค่การบังคับให้กิน แม้ครอบครัวจะพยายามหาของโปรดมาให้ แต่ทุกอย่างที่กินเข้าไปกลับไม่ดูดซึม และเธอก็ปฏิเสธการรักษาในโรงพยาบาล จนกระทั่งเสียชีวิตในอีก 5 เดือนต่อมา จากภาวะขาดสารอาหารรุนแรง
การสูญเสียครั้งนี้ทำให้โยโกะตัดสินใจฟ้องร้องเรียกค่าเสียหาย 109 ล้านเยน (ประมาณ 24 ล้านบาท) โดยอ้างว่าการจับกุมและคุมตัวที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายคือสาเหตุการตาย "ฉันอยากให้ตำรวจและอัยการตระหนักถึงหน้าที่ในการดูแลผู้คนและปกป้องพลเมือง รวมถึงพูดความจริงในศาล"
ญี่ปุ่นมีชื่อเสียงด้านลบเรื่อง "กระบวนการยุติธรรมแบบจับเป็นตัวประกัน" (Hostage Justice) คือการคุมตัวผู้ต้องสงสัยโดยยังไม่มีการตั้งข้อหาเป็นเวลานาน แม้กระทรวงยุติธรรมจะปฏิเสธข้อกล่าวหานี้มาตลอด
แต่ข้อมูลทางการชี้ว่า ในปี 2024 มีผู้ต้องสงสัยอายุต่ำกว่า 20 ปี ถูกคุมตัวกว่า 6,000 คน และในจำนวนนี้ถึง 4,000 คน ถูกคุมตัวนานกว่า 15 วัน! ภายใต้กฎหมายเยาวชน การคุมตัวในสถานที่กักกันจะทำได้เมื่อ "หลีกเลี่ยงไม่ได้" เท่านั้น แต่ เมกุมิ วาดะ ทนายความฝ่ายจำเลยชี้ว่าคำนี้ไม่เคยมีนิยามชัดเจน และเปิดช่องให้เจ้าหน้าที่ใช้ดุลยพินิจตามอำเภอใจ "ผมไม่เคยเห็นคดีไหนที่พ่อแม่ไม่สามารถเข้าเยี่ยมผู้ต้องสงสัยได้เลย" ทนายวาดะกล่าว
นอกจากนี้ ญี่ปุ่นมีสถานควบคุมเยาวชนชั่วคราวที่เรียกว่า "โชเน็น คัมเบ็ตสึ โช" (Shonen Kanbetsu Sho) แต่ทนายความระบุว่าที่นี่แทบไม่ถูกนำมาใช้หากคุมตัวไม่ถึง 2 สัปดาห์ ทำให้เด็กต้องไปอยู่ในสภาพแวดล้อมไม่ต่างจากผู้ใหญ่
ด้าน มิกิโอะ อุเอฮาระ อดีตอัยการซึ่งปัจจุบันเป็นทนายฝ่ายจำเลย มองว่านี่คือโศกนาฏกรรมครั้งใหญ่ และสงสัยอย่างยิ่งว่าการคุมตัวนั้นจำเป็นจริงหรือไม่ ขณะที่ตำรวจจังหวัดเฮียวโงะ ปฏิเสธที่จะให้รายละเอียดโดยอ้างว่า "จะไม่แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับรายละเอียดของคดีเฉพาะราย... ขณะนี้เรื่องยังอยู่ระหว่างกระบวนการฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายจากรัฐ ซึ่งทางจังหวัดจะชี้แจงจุดยืนให้ชัดเจนในชั้นศาล"
"แม้ชีวิตของลูกจะสั้นเพียง 16 ปี แต่ในทุกๆ วันที่ผ่านมา ลูกไม่เคยลืมที่จะมีความเมตตาและห่วงใยผู้อื่นเลย" โยโกะกล่าวทิ้งท้ายด้วยหัวใจที่แตกสลาย ซึ่งหวังว่าความยุติธรรมที่ล่าช้า จะสามารถคืนความเป็นธรรมให้กับดวงวิญญาณอันบริสุทธิ์ของลูกสาวได้ในที่สุด
