Nation Story
28 ก.ค. 2569 | NATESAIY
ตลอดเวลากว่าหนึ่งทศวรรษที่ผ่านมา นเรนทรา โมดี นายกรัฐมนตรีอินเดีย ถูกมองว่าเป็นผู้นำที่ "ไร้เทียมทาน" ในทางการเมือง กุมอำนาจรัฐบาลที่สยบคู่แข่ง ครองพื้นที่สื่อ คุมกระแสสังคม และบีบพื้นที่ความเห็นต่างให้แคบลง
แต่เมื่อช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา ขบวนการประท้วงที่ขับเคลื่อนโดยคนรุ่นใหม่ (Gen Z) ซึ่งเติบโตบนโลกออนไลน์และเพิ่งก่อตั้งขึ้นเพียงไม่กี่สัปดาห์ กลับสร้างแรงสั่นสะเทือนชนิดที่พรรคการเมืองฝ่ายค้านกระแสหลักไม่เคยทำได้มาก่อน นั่นคือการ "บีบให้รัฐบาลโมดียอมถอย"
มวลชนคนรุ่นใหม่นับหมื่นคนหลั่งไหลลงสู่ท้องถนนในกรุงนิวเดลี นำโดยกลุ่มเคลื่อนไหวเชิงเสียดสีที่เรียกว่า "Cockroach Janta Party" (CJP) หรือ พรรคประชาชนแมลงสาบ เพื่อเรียกร้องความรับผิดชอบกรณี
"ข้อสอบเข้ามหาวิทยาลัยรั่วไหล" ที่พรากอนาคตและความเท่าเทียมของนักเรียนนับล้านคน โดยเป้าหมายหลักพุ่งตรงไปที่ ธาร์เมนดรา ปราดฮาน (Dharmendra Pradhan) รัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธิการ และคนสนิทของโมดี
ข่าวการประกาศลาออกของรัฐมนตรีศึกษาธิการเมื่อวันเสาร์ที่ 25 กรกฎาคม 2026 สร้างเสียงเฮฮาและสร้างความประหลาดใจอย่างมากให้แก่ผู้ชุมนุม ณ ฐานที่มั่น "จันตาร์ มันตาร์" (Jantar Mandar) หอดูดาวโบราณในกรุงนิวเดลี ฝูงชนออกมาเต้นรำ ร้องเพลง และโบกธงชาติฉลองชัยชนะของภาคประชาชนตลอดทั้งคืน
ถือเป็นการถอยสัญลักษณ์ที่หาได้ยากยิ่งสำหรับพรรคภารติยะ ชนตะ (BJP) ที่ขึ้นชื่อเรื่องความเด็ดขาดและเคยสยบการประท้วงมานับไม่ถ้วนนับตั้งแต่ปี 2014 อีกทั้งยังสร้างความเชื่อมั่นให้กับสังคมอินเดียว่า "การเรียกร้องและสั่งการรัฐบาลให้รับผิดชอบนั้น... สามารถเกิดขึ้นได้จริง"
ความสำเร็จของกลุ่ม CJP ที่ก่อตั้งโดย อภิจิต ดิปเก บัณฑิตจากมหาวิทยาลัยบอสตัน ไม่ได้เกิดขึ้นจากโชคช่วย แต่เป็นการระเบิดออกของความอัดอั้นตันใจที่คุกรุ่นมานาน อินเดียมีประชากรวัยรุ่น (อายุ 15–29 ปี) มากกว่า 360 ล้านคน ซึ่งเติบโตมากับคำสัญญาเรื่องความยิ่งใหญ่และการพัฒนาประเทศของโมดี
แม้ภาพรวมเศรษฐกิจอินเดียจะเติบโตอย่างร้อนแรง แต่ผลการวิจัยกลับพบความจริงที่ย้อนศรว่า เกือบ 40% ของผู้สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีที่มีอายุ 25 ปีหรือต่ำกว่า... ยังคงว่างงาน เมื่อรัฐบาลออกมายอมรับว่าข้อสอบสอบเข้าแพทย์และทันตแพทย์รั่วไหล จนเด็กนับล้านต้องสอบใหม่ ชนวนความโกรธแค้นจึงลุกลามอย่างรวดเร็ว
ราหุล เวอร์มา นักรัฐศาสตร์จาก Centre for Policy Research วิเคราะห์ว่า การประท้วงในอดีต (เช่น เรื่องยกเลิกธนบัตร หรือกฎหมายการเกษตร) เป็นเรื่องของอุดมการณ์ซึ่งรัฐบาลโต้ตอบได้ง่าย "แต่ครั้งนี้เป็นการเคลื่อนไหวที่เกิดจากความล้มเหลวทางการบริหารโดยตรง จึงควบคุมได้ยากกว่ามาก"
ในตอนแรก ทางการและสื่อกระแสหลักของอินเดียเลือกที่จะมองข้าม และอดีตรัฐมนตรีศึกษาธิการยังเคยตราหน้ากลุ่ม CJP ว่าเป็นเพียง "กลุ่มก่อการร้ายเกรดบี" (B-team)
แต่กลุ่ม Gen Z แก้เกมด้วยการทำหน้าที่เป็นสื่อเองผ่าน Instagram Reels, TikTok, วิดีโอ และมีม (Meme) ตลกร้ายเสียดสีโมดี รายงานสถานการณ์สดจากพื้นที่ชุมนุม จนประเด็นข้อสอบรั่วกลายเป็นวาระแห่งชาติ และเมื่อตำรวจตัดสินใจใช้แก๊สน้ำตากับกระบองเข้าสลายการเดินขบวนไปยังรัฐสภาเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม ยิ่งทำให้มวลชนยกระดับข้อเรียกร้องจากการขับไล่รัฐมนตรี ไปสู่การ "เรียกร้องให้โมดีลาออก" เป็นครั้งแรก!
ภาพลักษณ์ที่เคยควบคุมได้ของโมดีต้องปรับเปลี่ยนกะทันหัน เขาต้องอัดวิดีโอถ่ายเซลฟี่สื่อสารกับนักศึกษาผ่านโซเชียลมีเดียโดยตรง เพื่อดึงฐานเสียงชนชั้นกลางและครอบครัวคนรุ่นใหม่ ซึ่งเป็นฐานเสียงสำคัญของพรรค BJP ที่เริ่มสั่นคลอน หลังจากการเลือกตั้งปี 2024 พรรค BJP ก็ได้เสียงข้างมากในสภาลดลงอยู่แล้ว
แม้แกนนำจะประกาศระงับการชุมนุมชั่วคราวหลังรัฐบาลรับปากจ่ายเงินชดเชยแก่ครอบครัวของนักศึกษาที่เสียชีวิตจากความเครียดเรื่องข้อสอบรั่ว และยอมเคลียร์พื้นที่ จันตาร์ มันตาร์ เรียบร้อยแล้ว แต่นี่อาจเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของคลื่นลูกใหม่ เช่นเดียวกับที่เคยเกิดขึ้นในศรีลังกา เนปาล และบังกลาเทศ
โดย อภิจิต ดิปเก ผู้ก่อตั้งกลุ่ม CJP ได้ส่งสัญญาณเตือนทิ้งท้ายไว้อย่างแหลมคมว่า
"นี่ไม่ใช่จุดจบ... แล้วเราจะกลับมาพบกันใหม่ในเร็วๆ นี้"
คุณคิดว่าพลังของ Gen Z และสงครามบนโซเชียลมีเดีย จะกลายเป็น "จุดเปลี่ยนสำคัญ" ที่ลากผู้นำทรงอิทธิพลอย่าง นเรนทรา โมดี ลงจากเก้าอี้ได้จริงหรือไม่? หรือรัฐบาลจะสามารถสยบกระแสนี้ได้ในระยะยาว?
