STORY : วิกฤต "อิหร่าน" ส่อกระทบไทยโดยตรง! ปิดช่องแคบฮอร์มุซ พลังงานขาด 1 ใน 3 น้ำมันอาจพุ่ง 200 ดอลลาร์ กระทรวงพลังงานยันสำรองใช้ได้ 60 วัน

🔵 [อิหร่านยิงก่อน โลกสั่นไหว]
เมื่อวันอาทิตย์ที่ 1 มีนาคม 2569 สื่อของอิหร่านยืนยันว่า กองทัพได้โจมตีเรือบรรทุกน้ำมันชื่อ "สกายไลท์" ติดธงชาติปาเลา บริเวณชายฝั่งโอมาน โทษฐานพยายามฝ่าฝืนคำสั่งห้ามผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ลูกเรือ 20 คน ทั้งชาวอินเดียและอิหร่าน ได้รับการอพยพออกแล้ว แต่มีผู้บาดเจ็บ 4 ราย

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นหลังสหรัฐฯ และอิสราเอลเปิดฉากโจมตีอิหร่านในวันเสาร์ ส่งผลให้กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ส่งสัญญาณผ่านคลื่นวิทยุ VHF ถึงเรือทุกลำว่า "ไม่อนุญาตให้ผ่านช่องแคบฮอร์มุซ"

แม้รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน นายอับบาส อารักชี จะให้สัมภาษณ์กับอัลจาซีราว่า "ยังไม่มีแผนปิดช่องแคบ" แต่สิ่งที่เกิดขึ้นในทางปฏิบัติกลับสวนทางกับคำพูดโดยสิ้นเชิง

แล้วช่องแคบเล็กๆ นี้สำคัญแค่ไหน ถึงทำให้ทั้งโลกต้องหวาดวิตก?

🔵 [ช่องแคบที่แคบที่สุด แต่สำคัญที่สุดในโลก]
ช่องแคบฮอร์มุซตั้งอยู่ระหว่างอิหร่านทางเหนือ และโอมาน-สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ทางใต้ แม้ส่วนที่กว้างที่สุดจะอยู่ที่ 33 กิโลเมตร แต่เส้นทางเดินเรือจริงๆ กว้างเพียงฝั่งละ 3 กิโลเมตรเท่านั้น

ตัวเลขที่ต้องจำ: เรือกว่า 3,000 ลำต่อเดือน ขนน้ำมัน 20 ล้านบาร์เรลต่อวัน ผ่านที่นี่ คิดเป็น 20% ของการบริโภคน้ำมันทั้งโลก และ 11% ของการค้าโลก

บริษัทเดินเรือยักษ์ใหญ่ของญี่ปุ่นถึง 3 ราย ได้แก่ Mitsui O.S.K. Lines, Nippon Yusen และ Kawasaki Kisen ประกาศ "หยุดเดินเรือผ่านช่องแคบชั่วคราว" ทันที ขณะที่เรือบรรทุกน้ำมันกว่า 150 ลำ ยังจอดทอดสมออยู่นอกช่องแคบรอสถานการณ์
 

ฝั่งยุโรปก็ไม่สบายใจ หลังพึ่งพา LNG จากกาตาร์แทนก๊าซรัสเซีย เส้นทางนี้คือเส้นเลือดที่ตัดไม่ได้เช่นกัน

🔵 [ไทยเสี่ยงแค่ไหน? ตัวเลขที่น่าตกใจ]
ศ.ดร.พรายพล คุ้มทรัพย์ อดีตคณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และอดีตกรรมการ กนง. ชี้ว่า ประเทศไทยพึ่งพาพลังงานนำเข้าสุทธิสูงถึง 46% โดยเฉพาะน้ำมันดิบที่ต้องนำเข้า 85% จากต่างประเทศ

"การปิดช่องแคบฮอร์มุซจะทำให้ไทยขาดพลังงานไปเป็นจำนวนหนึ่งในสามของพลังงานทั้งหมด" ศ.ดร.พรายพล ระบุชัด

กล่าวคือ น้ำมันและก๊าซที่ขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซมายังไทย คิดเป็น 1 ใน 3 ของพลังงานที่ไทยใช้ทั้งประเทศ ทั้ง LNG จากกาตาร์และโอมาน รวมถึงน้ำมันดิบจากซาอุดีอาระเบีย UAE คูเวต

นักวิชาการยังเตือนว่า หากการปิดกั้นยาวนาน ราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกอาจทะยานเกิน 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล และอาจพุ่งสูงถึง 200 ดอลลาร์ ซึ่งจะฉุดค่าไฟแพงขึ้น ราคาสินค้าพุ่ง และซ้ำเติมเงินเฟ้อที่กำลังรุมเร้าเศรษฐกิจไทยอยู่แล้ว

🔵 [รัฐบาลไทยรับมืออยู่ไหม?]
นายอรรถพล ฤกษ์พิบูลย์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน ออกมายืนยันว่า ณ วันที่ 1 มีนาคม 2569 ไทยมีน้ำมันสำรองรวมกัน 7,660 ล้านลิตร เพียงพอใช้ได้ 60 วัน โดยแบ่งเป็นน้ำมันในคลัง 4,877 ล้านลิตร (ใช้ได้ 38 วัน) และน้ำมันที่อยู่ระหว่างขนส่งผ่านช่องแคบแล้วอีก 1,666 ล้านลิตร

พร้อมกันนี้ กระทรวงพลังงานได้ออกคำสั่งด่วน 3 มาตรการ ได้แก่ ระงับการส่งออกน้ำมัน, เปิดศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ฉุกเฉินด้านพลังงาน และเตรียมใช้ กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงชดเชยราคา เพื่อบรรเทาผลกระทบต่อค่าครองชีพประชาชน

อย่างไรก็ตาม ศ.ดร.พรายพล ตั้งข้อสังเกตว่า กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงปัจจุบันติดลบอยู่แล้วกว่า 36,000 ล้านบาท หากต้องอุดหนุนราคาเพิ่มอีก ภาระหนี้จะพุ่งสูงขึ้นอีกมาก

🔵 [ภาคธุรกิจไทย: วิกฤตซ้อนวิกฤต]
นายพจน์ อร่ามวัฒนานนท์ ประธานกรรมการหอการค้าไทย เผยว่าสถานการณ์นี้กำลังสร้างแรงกดดัน "2 ชั้น" ต่อผู้ส่งออกไทย คือทั้งราคาพลังงานที่พุ่งขึ้น และค่าระวางเรือที่เพิ่มขึ้น

ผู้ส่งออกไทยที่มีปลายทางในอ่าวเปอร์เซียต้องเผชิญกับ "War Risk Premium" หรือค่าเบี้ยประกันภัยความเสี่ยงสงคราม ที่พุ่งขึ้นทันทีกว่า 50% ขณะที่เส้นทางอ้อมผ่านแหลมกู๊ดโฮปทำให้ระยะเวลาขนส่งยาวนานขึ้นไม่ต่ำกว่า 1 เดือน กระทบทั้งสต๊อกสินค้าและกระแสเงินสด

"หากเกิดสถานการณ์ที่ราคาพลังงานปรับสูงขึ้น พร้อมกับค่าระวางเรือเพิ่มขึ้นในเวลาเดียวกัน จะเป็นแรงกดดัน 2 ชั้น ต่อระบบการค้าโลก และกระทบต่อความสามารถในการแข่งขันของผู้ส่งออกไทย" นายพจน์ กล่าว

ท่ามกลางความไม่แน่นอน หอการค้าไทยยังมองเห็นโอกาสอยู่บ้าง โดยชี้ว่าสินค้าเกษตร อาหาร และอาหารแปรรูปของไทย อาจมีความต้องการสูงขึ้นในช่วงวิกฤต และได้เสนอรัฐบาลเร่งมาตรการเสริมสภาพคล่อง SME รวมถึงการทำงานร่วมกันระหว่างกระทรวงเศรษฐกิจอย่างบูรณาการ

🔵 [อิหร่านปิดได้นานแค่ไหน?]
ศ.ดร.พรายพล วิเคราะห์ว่า แม้อิหร่านจะมีอาวุธยุทโธปกรณ์ครบเครื่อง ทั้งทุ่นระเบิด โดรน เรือเร็ว และเรือดำน้ำสำหรับก่อกวนการเดินเรือ แต่ผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่มองว่า "อิหร่านไม่มีศักยภาพปิดช่องแคบได้อย่างสมบูรณ์ในระยะยาว" เพราะกองทัพเรือที่ 5 ของสหรัฐฯ ซึ่งมีฐานอยู่ที่บาห์เรน พร้อมกับพันธมิตรอย่างอังกฤษ ฝรั่งเศส ซาอุดีอาระเบีย และ UAE จะเข้าตอบโต้ทันที

สิ่งที่อิหร่านทำได้คือ "การก่อกวนเป็นระยะๆ" ซึ่งเพียงแค่ "การขู่" ก็เพียงพอจะทำให้ตลาดน้ำมันโลกปั่นป่วนได้แล้ว และนั่นคือสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ในขณะนี้

ช่องแคบกว้างแค่ 3 กิโลเมตรกำลังทดสอบว่า ในโลกที่เชื่อมถึงกันอย่างแน่นแฟ้น ความขัดแย้งที่ปลายโลกสามารถเขย่าราคาน้ำมันหน้าปั๊ม ค่าไฟในบ้าน และราคาข้าวในตลาดของคนไทยได้แค่ไหน
สำรอง 60 วันดูเหมือนปลอดภัย แต่ถ้าวิกฤตยืดเยื้อเกินนั้น รัฐบาลไทยมีแผน B อะไรที่แข็งแกร่งพอ?

และในฐานะประชาชน เราเตรียมพร้อมรับมือกับราคาสินค้าที่อาจเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วได้ดีเพียงใด?