STORY : ระวังภัยเงียบ! แกะกล่อง "สมาร์ทโฟนใหม่" แต่โดนสูบข้อมูลจาก "แอปฯ แถม" ตั้งแต่โรงงาน

กำลังเกิดความกังวลเพิ่มมากขึ้นเกี่ยวกับเรื่อง "ความเป็นส่วนตัว" เมื่อผลการวิเคราะห์ล่าสุดชี้ให้เห็นว่า แบรนด์ผู้ผลิตสมาร์ทโฟนรายใหญ่ ได้วางจำหน่ายมือถือที่มาพร้อมกับแอปพลิเคชันจำนวนมาก ซึ่งสามารถเก็บรวบรวมข้อมูลของผู้ใช้ในปริมาณมหาศาล

 

นั่นหมายความว่า สมาร์ทโฟนแกะกล่องที่เราคิดว่าเริ่มต้นแบบสะอาดๆ แท้จริงแล้วแอปฯ ที่แถมมาตั้งแต่โรงงาน อาจกำลังทำหน้าที่เป็น "สายลับ" แฝงตัวดูดข้อมูลและส่งกลับไปรวบรวมไว้โดยที่เราไม่รู้ตัว

 

🔵 [มีแอปฯ เต็มเครื่อง แต่ใช้จริงแค่หยิบมือ]

ผลการวิเคราะห์โดย Surfshark VPN (เครือข่ายส่วนตัวเสมือนที่ช่วยซ่อน IP Address และเข้ารหัสข้อมูล) ร่วมกับข้อมูลจาก Bayton เว็บไซต์เชี่ยวชาญด้าน Android Enterprise และ Universal Debloater Alliance พบว่า โดยเฉลี่ยผู้ใช้สมาร์ทโฟนจะมีแอปฯ ติดตั้งในเครื่อง 60-90 แอปฯ แต่กลับใช้งานจริงเพียงประมาณ 10 แอปฯ ต่อวัน และ 30 แอปฯ ต่อเดือน เท่านั้น ส่งผลให้มีแอปฯ จำนวนมากที่ไม่ได้ถูกใช้งาน แต่ยังคง "ทำงานอยู่เบื้องหลัง"

🔵 [เปิดดัชนีแบรนด์ดัง: ใครสูบข้อมูลจากแอปฯ ติดเครื่องมากที่สุด?]

งานวิจัยได้เปิดเผยข้อมูลการเก็บข้อมูลส่วนบุคคลของแอปฯ ที่มากับเครื่องจาก 4 แบรนด์ดัง ซึ่งชี้ให้เห็นว่า "ความสะดวกสบายตั้งแต่เปิดเครื่อง ต้องแลกมาด้วยต้นทุนความเป็นส่วนตัวที่สูงลิบ" ดังนี้

 

1. Xiaomi (เฉลี่ย 16 ประเภทข้อมูล/แอปฯ)

ครองแชมป์การเก็บข้อมูลต่อแอปฯ สูงสุด มีแอปฯ ติดเครื่องประมาณ 61 แอปฯ (สามารถลบได้อย่างปลอดภัย 57%)

แอปฯ ที่สูบข้อมูลหนักที่สุดกลับเป็น Google และ Google Gemini (เก็บข้อมูลถึง 29 จาก 38 ประเภท)

ข้อดี คือ แอปฯ พื้นฐานของ Xiaomi เอง อย่าง สภาพอากาศ (Weather), ตัวจัดการไฟล์ และ Mi Browser เป็นแอปฯ ที่ "ไม่มีการเก็บข้อมูลผู้ใช้เลย"

 

2. Samsung & Google (เฉลี่ย 13 ประเภทข้อมูล/แอปฯ)

Samsung: มีแอปฯ ติดเครื่องมากที่สุดถึง 88 แอปฯ (ลบได้อย่างปลอดภัย 57%) ที่น่ากลัวที่สุดคือ "แอปฯ พันธมิตรภายนอก"  ที่แถมมาด้วยอย่าง Facebook และ Instagram ซึ่งกวาดข้อมูลไปมากถึง 37 จาก 38 ประเภท! (คิดเป็น 97% ของประเภทข้อมูลทั้งหมด)

 

Google: มีแอปฯ ติดเครื่อง 71 แอปฯ (เป็นของ Google เองทั้งหมด) แต่เป็นแบรนด์ที่ ลบแอปฯ ออกได้ยากที่สุด มีเพียง 38% เท่านั้นที่ถอดถอนได้อย่างปลอดภัย โดยมี Google และ Gemini ครองแชมป์ตัวสูบข้อมูลหลัก

3. Apple (เฉลี่ย 8 ประเภทข้อมูล/แอปฯ)

iPhone มาพร้อมแอปฯ ในเครื่องประมาณ 50 แอปฯ แม้ค่าเฉลี่ยการเก็บข้อมูลจะต่ำที่สุดเมื่อเทียบกับฝั่ง Android แต่แอปฯ อย่าง Apple Store และ Apple Music กลับเก็บข้อมูลไปถึง 18 และ 17 ประเภทตามลำดับ

ข้อดี คือ Apple อนุญาตให้ผู้ใช้ลบแอปฯ ติดเครื่องออกได้มากที่สุด โดยเฉพาะในสหภาพยุโรป (EU) ที่ถอดถอนได้สูงถึง 98% (ขณะที่ภูมิภาคอื่นอยู่ที่ 88%)

 

🔵 [แอปฯ ไม่ได้ใช้ ก็ดักจับพิกัดได้!]

โทมัส สตามูลิส (Tomas Stamulis) ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายความปลอดภัยของ Surfshark เตือนว่า "แอปฯ ที่เราไม่เคยเปิดใช้งานเลย ก็สามารถทำงานเบื้องหลังเพื่อดักจับพฤติกรรม พิกัดตำแหน่งที่ตั้ง หรือข้อมูลละเอียดอ่อนอื่นๆ เพื่อนำไปทำประวัติผู้ใช้งาน (User Profiling) สำหรับการยิงโฆษณาเป้าหมายได้ตลอดเวลา"

 

เขายังเน้นย้ำว่า แนวทางการเก็บรวบรวมข้อมูลของแอปฯ ยอดนิยม โดยเฉพาะโซเชียลมีเดียและแชทบอต ก่อให้เกิดความกังวลด้านความเป็นส่วนตัวอย่างยิ่ง

 

ดังนั้น ผู้ใช้งานควรหมั่นตรวจสอบแอปฯ ที่ติดตั้งบนอุปกรณ์อย่างสม่ำเสมอ ทบทวนสิทธิ์การเข้าถึงข้อมูล และ ถอดถอนหรือปิดการทำงาน แอปฯ แถมที่ไม่จำเป็นออกให้มากที่สุด หรือหันไปใช้แอปฯ ทางเลือกภายนอกที่เน้นเรื่องความเป็นส่วนตัว เพื่อไม่ให้ข้อมูลทั้งหมดตกไปอยู่ในมือของค่ายมือถือค่ายใดค่ายหนึ่งเพียงแห่งเดียว

 

💬 ลองเช็กมือถือของคุณดูตอนนี้ มีแอปพลิเคชันแปลกๆ ที่แถมมากับเครื่องและคุณไม่เคยเปิดใช้เลยกี่แอปฯ? และคุณเคยเข้าไปตั้งค่าปิด "สิทธิ์การเข้าถึง"  ของแอปฯ เหล่านี้บ้างหรือไม่?