Nation Story
28 ก.ย. 2569 | ปิยวรรณ ประเมษฐะวนิช
กิจวัตรประจำวันอย่างการอาบน้ำ มีเรื่องพึงระวังที่หลายคนอาจไม่รู้ตัว... “ควรล้างตัวก่อนสระผม ไม่อย่างนั้นเส้นเลือดในสมองจะแตก” “อาบน้ำร้อนจัด คราบไขมันในหลอดเลือดอาจหลุดไปอุดสมอง” คำเตือนเหล่านี้ถูกแชร์บนโลกออนไลน์ จนหลายคนเริ่มกลัวว่า แค่อาบน้ำผิดวิธีก็อาจเป็นโรคหลอดเลือดสมองได้
ข้อมูลจากคุณหมอชาวจีน คุณหมอซุน แพทย์อายุรกรรมผสมผสานการแพทย์แผนจีนและตะวันตก จากมณฑลเหอหนาน ประเทศจีน ระบุว่า การอาบน้ำตามปกติไม่ได้สร้างลิ่มเลือดหรือทำให้คราบไขมันในหลอดเลือด “หลุดออกมา” ง่ายๆ และยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าการสระผมก่อนล้างตัวทำให้หลอดเลือดสมองแตก
สถาบันประสาทวิทยา กรมการแพทย์ เคยชี้แจงว่า เหตุหลอดเลือดสมองในห้องน้ำมักเกี่ยวข้องกับการเบ่งถ่าย การยืนปัสสาวะ หรือการแช่น้ำอุ่นนานแล้วลุกขึ้น มากกว่าลำดับการอาบน้ำ
แต่ห้องน้ำก็ยังเป็นพื้นที่ที่ควรระวัง โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ผู้มีความดันโลหิตผิดปกติ โรคหัวใจ เบาหวาน หรือเคยเป็นโรคหลอดเลือดสมองมาก่อน เพราะความร้อน การเปลี่ยนท่า และพื้นลื่น อาจทำให้หน้ามืด เป็นลม หรือล้มบาดเจ็บได้ค่ะ
น้ำร้อนทำให้หลอดเลือดบริเวณผิวหนังขยายตัว ความดันโลหิตจึงอาจลดลงชั่วคราว หากแช่น้ำนาน ร่างกายขาดน้ำ หรือรีบลุกขึ้นทันที เลือดอาจกลับไปเลี้ยงสมองไม่ทัน ทำให้ตาลาย หน้ามืด หรือหมดสติ กลไกนี้จึงมักเป็นเรื่องของ “ความดันตก” มากกว่าความดันพุ่งจนแผ่นคราบในหลอดเลือดหลุดตามที่เล่ากันค่ะ
ไม่จำเป็นต้องอาบน้ำร้อนจัดเพื่อให้รู้สึกสะอาด หากเริ่มใจเต้นเร็ว หายใจไม่สบาย หรือรู้สึกมึน ควรปิดน้ำ ออกจากบริเวณร้อน และนั่งพักทันที ผู้ที่เคยหน้ามืดในห้องน้ำควรหลีกเลี่ยงทั้งการแช่น้ำร้อนและการยืนอาบน้ำนานๆ
หลังนั่ง สระผม หรือแช่น้ำ ควรค่อยๆ เปลี่ยนท่าและมีจุดให้จับพยุง หากเริ่มตาลาย อย่าฝืนยืน ให้หยุดอาบน้ำแล้วนั่งหรือนอนในที่ปลอดภัย แต่ไม่ต้องกังวลว่า “ก้มสระผมแล้วจะกดหลอดเลือดคอจนสมองขาดเลือด” เพราะยังไม่มีหลักฐานรองรับคำกล่าวนี้ค่ะ
ห้องน้ำควรมีอากาศถ่ายเท และไม่ควรล็อกแน่นจนคนอื่นเข้าช่วยไม่ได้ โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่อยู่บ้านตามลำพัง
หากร่างกายอ่อนเพลีย มีไข้ ท้องเสีย ขาดน้ำ ดื่มแอลกอฮอล์ หรือเพิ่งรับประทานยาที่ทำให้ความดันลด ควรเพิ่มความระมัดระวัง เพราะอาจหน้ามืดได้ง่ายกว่าเดิม
พื้นเปียกกับอาการหน้ามืดเป็นคู่ที่อันตรายมาก ควรติดแผ่นกันลื่น มีราวจับ เปิดไฟให้สว่าง และวางของใช้ในตำแหน่งที่ไม่ต้องเอื้อมหรือก้มมากเกินไป ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐฯ แนะนำให้ติดราวจับทั้งด้านในและบริเวณทางเข้าอ่างหรือพื้นที่อาบน้ำ เพื่อลดความเสี่ยงจากการหกล้มในผู้สูงอายุ
สุดท้าย ไม่ว่าอาการจะเกิดในห้องน้ำหรือที่ไหน หากพบหน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรงหรือชาข้างหนึ่ง พูดไม่ชัด มองเห็นผิดปกติ เดินเซ หรือปวดศีรษะรุนแรงฉับพลัน ให้โทรขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที อย่ารอดูว่าอาบน้ำเสร็จแล้วจะหายหรือไม่
สรุปแล้ว “การอาบน้ำ” ไม่ใช่ตัวการที่สร้างสมองขาดเลือด แต่ความร้อนจัด การแช่น้ำนานจนความดันตก การลุกเร็ว และพื้นลื่น อาจสร้างอันตรายได้จริง.
