OPINION : รู้จัก “SOCIAL JET LAG”! เชื่อมโยงความวิตกกังวลใน “วัยรุ่น”?

วงจรที่หลายบ้านคุ้นเคยนี้เรียกกันว่า “Social Jet Lag” หรือ “ภาวะเจ็ตแล็กทางสังคม” ค่ะ แม้ไม่ได้เดินทางข้ามประเทศ แต่ร่างกายกลับรู้สึกคล้ายเปลี่ยนเขตเวลา เพราะเวลานอนและเวลาตื่นในวันเรียนกับวันหยุดต่างกันมากเกินไป

 

งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยเซาแธมป์ตัน ประเทศอังกฤษ ทบทวนงานวิจัย 18 ฉบับ และนำข้อมูลจาก 12 ฉบับ ซึ่งมีผู้เข้าร่วมรวมกว่า 230,000 คน มาวิเคราะห์ร่วมกัน พบว่า วัยรุ่นที่มีเวลาเข้านอนและตื่นนอนไม่สม่ำเสมอระหว่างวันธรรมดากับวันหยุด มีแนวโน้มรายงาน “อาการวิตกกังวล” มากขึ้น

 

ความสัมพันธ์ที่พบไม่ได้รุนแรงมาก แต่ปรากฏค่อนข้างสม่ำเสมอในหลายการศึกษา ที่น่าสนใจคือมันอาจเป็นวงจร 2 ทาง ตารางนอนที่สับสนอาจสัมพันธ์กับความวิตกกังวล ขณะเดียวกัน ความกังวลก็อาจทำให้นอนผิดเวลาและหลับยากขึ้นได้เช่นกัน  

🔵[ทำไม “วัยรุ่น” ถึง “นอนดึก” ขึ้น?]

เรื่องนี้ไม่ใช่เพราะการไม่ยอมเข้านอนอย่างเดียวค่ะ แต่เพราะเมื่อเข้าสู่วัยรุ่น นาฬิกาชีวภาพของร่างกายมักเลื่อนออกไป ทำให้เริ่มง่วงช้าลง และตามธรรมชาติก็อยากตื่นสายขึ้นด้วย แต่ชีวิตจริงยังต้องเข้าเรียนแต่เช้า ไหนจะการบ้าน กิจกรรม และการพูดคุยหรือเล่นโซเชียลตอนกลางคืน จึงทำให้วันธรรมดานอนไม่พอ พอถึงวันหยุดก็ต้องนอนชดเชยยาวๆ

 

ปัญหาคือ หากเวลาตื่นในวันหยุดเลื่อนไปหลายชั่วโมง ร่างกายอาจยิ่งปรับกลับเข้าสู่ตารางวันเรียนได้ยาก จนคืนวันอาทิตย์กลายเป็นคืนแห่งการนอนไม่หลับ และเช้าวันจันทร์ก็เหมือนต้องบินกลับมาจากคนละประเทศทุกสัปดาห์

 

🔵[ไม่จำเป็นต้องห้ามนอนตื่นสาย แต่ควรลดความต่าง]

สิ่งที่ทำได้คือพยายามรักษาเวลาเข้านอนและตื่นให้ใกล้เคียงกันตลอดสัปดาห์ วันหยุดอาจตื่นสายได้บ้าง แต่ไม่ควรปล่อยให้เวลานอนเลื่อนไปไกลจนร่างกายตั้งตัวไม่ทัน ช่วงเย็นอาจลดกิจกรรมหน้าจอที่ทำให้เพลินจนลืมเวลา ส่วนตอนเช้าควรได้รับแสงธรรมชาติและขยับร่างกาย เพื่อช่วยส่งสัญญาณให้นาฬิกาชีวภาพเริ่มต้นวันใหม่

ที่สำคัญ นักวิจัยมองว่าไม่ควรผลักภาระให้วัยรุ่นด้วยคำว่า “ก็แค่เข้านอนให้เร็วขึ้น” เพียงอย่างเดียว เพราะเวลาเปิดเรียนที่เช้าและโครงสร้างชีวิตรอบตัวก็มีส่วน โรงเรียนและครอบครัวจึงอาจต้องช่วยกันออกแบบตารางที่เข้าใจธรรมชาติการนอนของวัยรุ่นมากขึ้นด้วย

 

องค์การอนามัยโลกระบุว่า ความวิตกกังวลเป็นหนึ่งในปัญหาสุขภาพจิตที่พบบ่อยในวัยรุ่น และการสร้างรูปแบบการนอนที่ดีเป็นหนึ่งในพื้นฐานสำคัญต่อสุขภาพจิต.

 

อ้างอิง https://www.euronews.com/health/2026/09/03/social-jet-lag-why-mismatched-sleep-schedules-could-be-fuelling-anxiety-in-teenagers