ยุทธการที่กิ่วคอดแคบ
พ.ศ.2302 พระเจ้าอลองพญาได้ยกทัพลงมาทางใต้ เข้ายึดเมืองทวาย เมืองมะริด และเมืองตะนาวศรี ใช้เส้นทางข้ามคาบสมุทรเดินทัพผ่านช่องสิงขรมายังฝั่งทะเลอ่าวไทยที่บริเวณอ่าวหว้าขาว แต่ถูกกองกำลังอาทมาตชาววิเศษชัยชาญ 400 คน โดยการนำของขุนรองปลัดชู เข้าซุ่มโจมตีสร้างความเสียหายแก่กองทัพพม่าหลายครั้งหลายครา
พ.ศ.2484 ช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 วันเวลาเดียวกับการถล่มเพิร์ลฮาเบอร์ เรือรบญี่ปุ่นที่ลอยลำอยู่ในอ่าวไทยได้ส่งพลขึ้นบกที่สมุทรปราการ ประจวบคิรีขันธ์ และชุมพร ทำการควบคุมเส้นทางยุทธศาสตร์ ลำเลียงกำลังพลพร้อมเสบียงอาหาร เชื่อมต่อไปยังฝั่งเมืองมะริดในประเทศพม่า รวมทั้งมลายู สิงคโปร์ ดินแดนเมืองขึ้นของอังกฤษ
กองบินน้อยที่ 5 และกำลังยุวชนทหารที่ประจวบคิรีขันธ์ได้ต่อสู้ต้านทานกองทัพที่ 25 ของญี่ปุนอย่างดุเดือด จนกระทั่งได้รับคำสั่งหยุดยิง เนื่องจากมีการลงนามเป็นพันธมิตรกัน
ประวัติศาสตร์บ้านหว้ากอ
เมื่อวันที่ 18 สิงหาคม พ.ศ. 2411 ปรากฏการณ์สุริยุปราคา ที่บ้านหว้ากอได้ยืนยันพระอัจฉริยภาพของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องด้วยทรงคำนวณไว้อย่างแม่นยำเป็นการล่วงหน้าถึง 2 ปี ทั้งเสด็จไปทอดพระเนตรสุริยุปราคาร่วมกับราชอาคันตุกะ จนทำให้ประชาคมดาราศาสตร์สากลเรียกสุริยุปราคาในครั้งนั้นว่า "King of Siam's eclipse"
ชุมชนโบราณบ้านวังด้วน
สถาบันวิจัยแห่งชาติฝรั่งเศส มหาวิทยาลัยศิลปากรและสถาบันถิ่นฐานไทย ได้ศึกษาที่บริเวณสถานีรถไฟบ้านวังด้วน ต.ห้วยทราย อ.เมือง มีหลักฐานทางโบราณคดีกระจายตัวตามเนินต่างๆที่เคยเป็นขอบชายฝั่งชะวากทะเลในอดีต
ชั้นล่างเป็นภาชนะดินเผาแบบเนื้อหยาบ มีลายเชือกทาบและขวานหินขัด ส่วนชั้นบนมีภาชนะดินเผาแบบเนื้อละเอียด และเครื่องเคลือบจีน แสดงให้เห็นว่าที่นี่มีการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ในอดีตมาก่อนสมัยประวัติศาสตร์ตอนปลาย