ชี้ช่องกระชากเหตุผล ป.ป.ช. ไขคำตอบ ล้างมลทิน “ศักดิ์สยาม”

ท่ามกลางกระแสวิจารณ์กรณีคณะกรรมการ ป.ป.ช. มีมติ “ยกคำร้อง” ข้อกล่าวหา “ปกปิดบัญชีทรัพย์สิน” หรือ “ยื่นบัญชีทรัพย์สินเท็จ” ของ นายศักดิ์สยาม ชิดชอบ อดีต รมว.คมนาคม และอดีตเลขาธิการพรรคภูมิใจไทย ไปแบบเงียบเชียบเมื่อเดือนกันยายนปีที่แล้ว

 

เพราะหลายฝ่ายมองว่า เป็นมติที่ขัดแย้ง ตรงกันข้ามกับคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญที่ชี้ชัดว่า นายศักดิ์สยาม ยังคงไว้ซึ่งหุ้น ห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.) บุรีเจริญคอนสตรัคชั่น โดยใช้วิธีการถือหุ้นผ่านนอมินี และอำพรางการซื้อขายหุ้นมูลค่า 119 ล้านบาทเศษ ซึ่งน่าจะมีความผิดตามกฎหมายอื่นๆ ตามมาอย่างชัดแจ้งนั้น

 

เรื่องนี้ทุกฝ่ายที่รู้สึกค้างคาใจ ยังรอคำชี้แจงจากทางสำนักงาน ป.ป.ช. ที่อ้างว่าจะมีการแถลงเหตุผลเป็นเอกสารอย่างเป็นทางการภายในสัปดาห์นี้ โดยเฉพาะบรรดา สส.พรรคประชาชน ที่ออกมาเคลื่อนไหวเรื่องนี้อย่างหนัก รวมถึงอดีตผู้พิพากษาศาลฎีกาอย่าง นายวัส ติงสมิตร ที่ออกมาเรียกร้องให้ ป.ป.ช. เปิดเผยเหตุผลของการวินิจฉัยที่นำมาสู่การลงมติ “ยกคำร้อง” ให้กับนายศักดิ์สยาม ว่าใช้เหตุผลใดหักล้างคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ แต่จนถึงขณะนี้ก็ยังไม่มีคำชี้แจงใดๆ ออกมาจากทาง ป.ป.ช. 

 

ขณะที่เลขาธิการคณะกรรมการ ป.ป.ช. นายสุรพงษ์​ อินทรถาวร ก็ออกมาพูดทำนองว่า การดำเนินการในชั้นของ ป.ป.ช. ถือว่าจบแล้ว จึงคาดการณ์กันว่าสำนักงาน ป.ป.ช.จะไม่เปิดเผยเหตุผลของการลงมติ โดยอ้างการคุ้มครองตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ.2561 (พ.ร.ป. ป.ป.ช.) และหลักการ “สำนวนการสอบสวนเป็นความลับ” เนื่องจาก ป.ป.ช. มีสถานะเหมือนพนักงานสอบสวน และอัยการ ในคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ

เปิดช่องกระชากเหตุผล ป.ป.ช.

 

อย่างไรก็ดี ล่าสุด พล.อ.กฤษณะ บวรรัตนารักษ์​ อดีตที่ปรึกษาพิเศษสำนักงานปลัดกระทรวงกลาโหม และอดีตรองเจ้ากรมพระธรรมนูญ ในฐานะหัวหน้าคณะกรรมการวินิจฉัยการเปิดเผยข้อมูลข่าวสารสาขาสังคม การบริหารราชการแผ่นดินและการบังคับใช้กฎหมาย คณะที่ 3 (กวฉ.คณะ 3) ได้แสดงความเห็นและให้ข้อมูลในเรื่องนี้ว่า คณะกรรมการ ป.ป.ช.สามารถเปิดเผยสำนวนการไต่สวนได้ โดยเฉพาะหากมีคำสั่งให้เปิดเผยโดยคณะกรรมการวินิจฉัยการเปิดเผยข้อมูลข่าวสาร หรือ กวฉ. แบบเดียวกับที่คณะกรรมการวินิจฉัยฯ เคยสั่งให้เปิดเผยสำนวนการสอบสวนคดีอาญาที่พนักงานอัยการสั่งฟ้องแล้ว

 

พล.อ.กฤษณะ อธิบายว่า หากมีการร้องเข้ามาที่คณะกรรมการข้อมูลข่าวสารของราชการ และ กวฉ.มีคำสั่งให้เปิดเผยข้อมูล ทางคณะกรรมการ ป.ป.ช.ก็ต้องเปิดเผยตามที่ กวฉ.สั่ง ซึ่งเป็นไปตาม พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ.2540 (พ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสารฯ) แต่หากในบางสำนวน สำนักงานหรือคณะกรรมการ ป.ป.ช.ไม่เปิดเผยตามที่ กวฉ.สั่ง ผู้ร้องก็มีช่องทางสามารถไปฟ้องศาลปกครองต่อได้ ซึ่งที่ผ่านมาก็เคยมีกรณีที่เป็นข่าวครึกโครมมาแล้วหลายเคส

 

สำหรับ กวฉ.คณะที่ 3 ซึ่งมี พล.อ.กฤษณะ เป็นหัวหน้าองค์คณะ มีอำนาจหน้าที่พิจารณาการอุทธรณ์ให้เปิดเผยข้อมูลข่าวสารของบรรดาองค์กรอิสระทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็น คณะกรรมการ ป.ป.ช., ศาลปกครองสูงสุด, ศาลรัฐธรรมนูญ หรือคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) รวมถึงตำรวจ, อัยการ, ศาล, สภาผู้แทนราษฎร, วุฒิสภา, คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน หรือ ปปง., คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในภาครัฐ หรือ ป.ป.ท. และกรมสอบสวนคดีพิเศษ หรือ ดีเอสไอ ด้วย

 

จากการตรวจสอบเพิ่มเติมของ “เนชั่นทีวี” พบว่า เมื่อวันที่ 9 เมษายน 2569 ทื่ผ่านมานี้เอง มีการประชุมของ กวฉ.คณะ 3 สาขาสังคม การบริหารราชการแผ่นดินและการบังคับใช้กฎหมาย โดยเป็นการประชุมครั้งที่ 7/2569 มีวาระสำคัญในการพิจารณาอุทธรณ์คำสั่งไม่เปิดเผยข้อมูลข่าวสารของสำนักงาน ป.ป.ช.รวมอยู่ด้วย

 

กรณีดังกล่าวสืบเนื่องจาก มีผู้ถูกร้องเรียนกล่าวหาว่ากระทำผิดวินัยร้ายแรง และถูกคณะกรรมการ ป.ป.ช.ชี้มูลว่ามีความผิดวินัยร้ายแรงจริง ได้ยื่นหนังสือถึงสำนักงาน ป.ป.ช. เพื่อขอเข้าถึงสำนวนการไต่สวนในคดีที่ตนเองถูกกล่าวหา แต่ทางสำนักงาน ป.ป.ช. ได้ปฏิเสธการให้ข้อมูล โดยอ้าง มาตรา 36 แห่ง พ.ร.ป. ป.ป.ช. ซึ่งเป็นกฎหมายเฉพาะที่ควบคุมการเปิดเผยข้อมูลของ ป.ป.ช. ทำให้ผู้ร้องเรียนต้องยื่นอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการข้อมูลข่าวสารของราชการ เพื่อทวงสิทธิการรับรู้ข้อมูล

 

ในการพิจารณาของ กวฉ.คณะ 3 ที่มี พล.อ.กฤษณะ เป็นหัวหน้าองค์คณะ พร้อมด้วยกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ อาทิ นายธนกฤต วรธนัชชากุล และ รศ.วรรณภา ติระสังขะ ได้พิจารณาข้อเท็จจริงและมีคำวินิจฉัยที่เป็นบรรทัดฐานสำคัญ ตาม พ.ร.ป. ป.ป.ช.มาตรา 36 วรรคสาม ตามที่สำนักงาน ป.ป.ช.หยิบยกขึ้นมาอ้าง เพื่อไม่ต้องเปิดข้อมูลตามที่มีการร้องขอ

 

โดยประเด็นที่เป็นหลักการห้ามมิให้เปิดเผยข้อมูลข่าวสาร ตามมาตรา 36 มี 2 ประการที่นำมาอ้าง คือ 

 

 1. ห้ามมิให้เปิดเผยข้อมูลซึ่งมีลักษณะเป็นข้อมูลเฉพาะของบุคคล รายละเอียดของผู้กล่าวหา ผู้แจ้งเบาะแส หรือผู้ซึ่งเป็นพยาน และการกระทำอันจะทำให้ทราบรายละเอียดเกี่ยวกับบุคคลดังกล่าว

 

 2. ห้ามมิให้มีการเปิดเผยหรือเผยแพร่ข้อมูลรายงานและสำนวนการตรวจสอบ การสอบสวน การไต่สวน หรือการไต่สวนเบื้องต้น รวมทั้งบรรดาเอกสารที่เกี่ยวข้องกับการสอบสวน ไต่สวน หรือไต่สวนเบื้องต้น ที่อยู่ระหว่างการดำเนินการ จนกว่าคณะกรรมการ ป.ป.ช.จะได้พิจารณาและมีมติในเรื่องนั้นๆ

 

กวฉ.คณะ 3 พิจารณาแล้วเห็นว่า การห้ามมิให้เปิดเผยข้อมูลตามหลักการข้อ 1 นั้น เป็นการห้ามเฉพาะข้อมูลเฉพาะของบุคคล รายละเอียดของผู้กล่าวหา ผู้แจ้งเบาะแส หรือพยานเท่านั้น ไม่ได้ห้ามการเปิดเผยข้อมูลทั้งหมด

 

ส่วนหลักการข้อ 2 ห้ามมิให้เปิดเผยมูลเฉพาะเรื่องที่อยู่ระหว่างการดำเนินการไต่สวนหรือพิจารณา

 

ฉะนั้นเมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่า คณะกรรมการ ป.ป.ช. มีมติชี้มูลความผิดผู้อุทธรณ์หรือผู้ร้องเรียบร้อยแล้ว กรณีนี้จึง "ไม่ต้องห้าม" ตามกฎหมายมาตรา 36 ของ ป.ป.ช.อีกต่อไป เพราะเมื่อกระบวนการไต่สวนเสร็จสิ้น การเปิดเผยข้อมูลย่อมไม่ทำให้การบังคับใช้กฎหมายของ ป.ป.ช.เสื่อมประสิทธิภาพ หรือไม่อาจสำเร็จตามวัตถุประสงค์ ตามมาตรา 15 (2) แห่ง พ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสารของราชการฯ

 

นอกจากนั้น ผู้อุทธรณ์เรื่องนี้เป็นผู้มีส่วนได้เสียโดยตรงในฐานะผู้ถูกชี้มูลความผิดวินัยร้ายแรง จึงควรได้รับทราบข้อมูลเพื่อปกป้องสิทธิตามกฎหมายของตนเอง ซึ่งสอดคล้องกับหลักการบริหารราชการแผ่นดินที่โปร่งใส

 

"เมื่อพิจารณาถึงการปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมาย ประโยชน์สาธารณะ และประโยชน์ของเอกชนประกอบกันแล้ว เห็นควรให้เปิดเผยข้อมูลข่าวสารที่เป็นสำนวนการไต่สวนดังกล่าว" ส่วนหนึ่งจากคำวินิจฉัย กวฉ. คณะ 3 ระบุ

 

 

อย่างไรก็ตาม กวฉ.ยังคงให้ความสำคัญกับการคุ้มครองสิทธิส่วนบุคคลของบุคคลอื่น จึงมีคำสั่งให้สำนักงาน ป.ป.ช. เปิดเผยสำนวนการไต่สวนดังกล่าวให้แก่ผู้อุทธรณ์ แต่ต้อง "ปกปิด" ข้อมูลข่าวสารส่วนบุคคล เช่น รายชื่อผู้กล่าวหา ผู้แจ้งเบาะแส หรือพยาน รวมถึงข้อมูลในขอบเขตสิทธิส่วนบุคคลที่หากเปิดเผยจะเข้าข่ายการรุกล้ำสิทธิโดยไม่สมควร ตามมาตรา 15 วรรคหนึ่ง (5) แห่ง พ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสารของราชการ

 

ผู้สื่อข่าวรายงานเพิ่มเติมว่า ที่ผ่านมามีบางกรณีที่ กวฉ.เคยสั่งให้สำนักงาน ป.ป.ช.เปิดเผยข้อมูลตาม พ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสารของราชการฯ แต่สำนักงาน ป.ป.ช.ไม่ปฏิบัติตาม ขั้นตอนต่อไป ทางผู้ร้องหรือผู้อุทธรณ์ต้องไปใช้ช่องทางฟ้องร้องต่อศาลปกครอง

 

เช่น สำนวนคดี “นาฬิกาเพื่อน” ที่กล่าวหา พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ อดีตรองนายกรัฐมนตรี และอดีตหัวหน้าพรรคพลังประชารัฐ, การเปิดเผยบัญชีทรัพย์สินของ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา เมื่อครั้งพ้นจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรีครั้งแรก และ นายวิษณุ เครืองาม เมื่อครั้งดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรีครั้งแรก เนื่องจากทั้งสองคนดำรงตำแหน่งต่อเนื่องอีกหนึ่งสมัย และไม่มีการเปิดเผยบัญชีทรัพย์สินและหนี้สิน จนมีการร้องให้ ป.ป.ช.เปิดเผย เป็นต้น