นักไซเบอร์ฯ แนะทางออกปมบาร์โค้ด บัตรเลือกตั้ง ตั้ง กก.ตรวจสอบ

14 กุมภาพันธ์ 2569 จากกรณีมีการตั้งคำถามเรื่องบัตรเลือกตั้ง ในการเลือกตั้ง2569 ที่มีบาร์โค้ด และ คิวอาร์โค้ด บนบัตรเลือกตั้ง จะทำให้การเลือกตั้งของผู้มีสิทธิเป็นความลับจริงหรือไม่

 

ล่าสุด มีแหล่งข่าวนักไซเบอร์ซีเคียวริตี้ เสนอแนะทางออก ระบุว่า หนึ่งในหลักการสำคัญที่สุดของประชาธิปไตย คือ การลงคะแนนต้องเป็นความลับ ต้องไม่มีใครควรรู้ว่าเราเลือกใคร และที่สำคัญกว่านั้น ต้องไม่มีระบบไหนสามารถรู้ได้ แม้ในทางทฤษฎี

 

อย่างไรก็ดี หากมองกันอย่างเป็นระบบ บาร์โค้ดไม่ใช่ผู้ร้าย แต่เป็นแค่เครื่องมือ เหมือนเลขบนธนบัตร หรือ QR บนตั๋วคอนเสิร์ต อาจถูกใช้เพื่อป้องกันบัตรปลอม ควบคุมจำนวน หรือบริหารจัดการการกระจายบัตร แต่มันไม่ได้รู้ว่าเราเลือกใคร

 

โดยแหล่งข่าวระบุว่า หัวใจสำคัญอยู่ที่ ระบบรอบๆ ถูกออกแบบอย่างไร ถ้าในระบบมีข้อมูลว่า ใครมารับบัตรเวลาไหน บัตรใบที่เท่าไรถูกแจก มีลำดับการหย่อนบัตรมี serial number ที่เรียงลำดับ ถ้าข้อมูลเหล่านี้ นำมารวมกันได้ แม้ไม่มีใครตั้งใจจะทำอะไร แต่ศักยภาพในการย้อนกลับก็อาจเกิดขึ้นได้ เป็นเรื่องของความเสี่ยงเชิงสถาปัตยกรรม ความเสี่ยงที่ไม่ได้อยู่ที่คน แต่อยู่ที่โครงสร้าง ซึ่งระบบอาจสุจริต แต่ถ้าโครงสร้างเปิดช่อง ความกังวลก็ย่อมเกิดขึ้น

 

ขณะที่ความลับที่แท้จริง คือ ไม่มีการบันทึกว่าบัตรใบไหนแจกให้ใคร ไม่มีฐานข้อมูลที่เอารหัสบัตรไปผูกกับรายชื่อ ไม่มีใครสามารถเอาข้อมูลหลายส่วนมาต่อกันได้

 

 สิ่งที่ประชาชนจำนวนมากกลัว ไม่ใช่เทคโนโลยี เพราะเราอยู่กับ คิวอาร์โค้ด , Blockchain, AI กันทุกวัน แต่สิ่งที่ทุกคนกังวล คือ ความโปร่งใส ถ้าระบบปลอดภัยจริงการอธิบายให้เห็นโครงสร้างชัด ๆ ว่าโค้ดเก็บอะไร เก็บที่ไหน ใครเข้าถึงได้ แยกข้อมูลอย่างไร น่าจะช่วยสร้างความมั่นใจได้มากกว่าการบอกว่า ไม่มีปัญหา

 

การเลือกตั้งที่ดี ไม่ใช่แค่ไม่มีโกง แต่คือระบบที่ทำให้ โกงไม่ได้แม้แต่จะคิดทำ และ ย้อนรอยไม่ได้ตั้งแต่การออกแบบ

 

สรุป บาร์โค้ดไม่ได้ทำลายความลับ แต่สิ่งที่จะทำลายความลับคือ ระบบที่ออกแบบให้ข้อมูลสามารถเชื่อมโยงกันได้

 

โดย แหล่งข่าวนักไซเบอร์ซีเคียวริตี้ มีข้อเสนอว่า ให้มีการ แต่งตั้งคณะกรรมการอิสระตรวจสอบข้อเท็จจริง จากหลายภาคส่วน อาทิ ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายรัฐธรรมนูญ , ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและความมั่นคงไซเบอร์ , นักวิชาการด้านรัฐศาสตร์และการเลือกตั้ง , ผู้แทนภาคประชาชน , ผู้แทนองค์กรอิสระที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ เพื่อให้การตรวจสอบมีความเป็นกลาง ครบทุกมิติ และไม่ถูกครอบงำทางการเมือง

 

และระหว่างตรวจสอบควร ให้ กกต และ ฝ่ายไอที ของ กกต หยุดปฏิบัติหน้าที่ชั่วคราว เพื่อให้คณะกรรมการตรวจสอบอิสระ เข้าตรวจสอบอย่างมืออาชีพ และอิสระ

 

หลักการสำคัญ การเลือกตั้งต้องยึดหลัก ความลับโดยโครงสร้าง (Privacy by Design) ไม่ใช่เพียงความเชื่อมั่นในตัวบุคคลหรือหน่วยงาน เพราะแม้เปลี่ยนคน เปลี่ยนรัฐบาล ระบบก็ยังไม่สามารถละเมิดความลับได้