Nation Story
16 ก.พ. 2569
หลายคนเลือก “น้ำดื่มบรรจุขวดพลาสติก” เพราะคิดว่าสะอาด ปลอดภัย และดีต่อสุขภาพ แต่ล่าสุดมีงานวิจัยชิ้นหนึ่งจาก Ohio State University ที่ทำให้นักวิจัยเองยังต้องอึ้ง และคนที่ชอบดื่มน้ำเปล่าจากขวดพลาสติกก็อาจต้องอึ้งตามไปด้วย!
ย้ำก่อนนะคะว่านี่คืองานวิจัยในสหรัฐฯ นักวิจัยตรวจตัวอย่างน้ำดื่มบรรจุขวดพลาสติก 6 แบรนด์ และน้ำประปาจากโรงบำบัดน้ำ 4 แห่งในรัฐโอไฮโอ ผลลัพธ์คือ น้ำขวด 1 ลิตร มีพลาสติกเฉลี่ย 6 ล้านชิ้น แต่ในน้ำประปา 1 ลิตร พบประมาณ 2 ล้านชิ้น
นั่นหมายความว่า การดื่มน้ำที่บรรจุขวดพลาสติก เท่ากับว่ารับ “พลาสติกจิ๋ว” มากกว่าน้ำประปาประมาณ 3 เท่า ที่น่าตกใจกว่านั้นคือมากกว่า 66% เป็น “นาโนพลาสติก” ซึ่งเล็กมาก...เล็กกว่าความกว้างของเส้นผมมนุษย์หลายร้อยเท่า
🔵 [“นาโนพลาสติก” อันตรายแค่ไหน?]
งานวิจัยอธิบายว่า พลาสติกขนาดใหญ่ มากกว่า 150 ไมครอน) จะสามารถผ่านทางเดินอาหารออกไป พลาสติกขนาดกลาง ราว 10–130 ไมครอน จะแทรกซึมสู่เนื้อเยื่อร่างกาย แต่ถ้าพลาสติกเล็กมาก น้อยกว่า 10 ไมครอน สามารถเข้าเซลล์ในร่างกายเราได้ น่ากลัวสุดคือ “นาโนพลาสติก” เล็กกว่า 1 ไมครอน) สามารถเข้าสู่กระแสเลือด สะสมในอวัยวะ มีศักยภาพทะลุ “กำแพงสมอง” หรือ blood–brain barrier
อ่านถึงตรงนี้พลอยขอย้ำชัดๆ อีกทีค่ะว่า นี่ไม่ใช่การทดลองในบ้านเรา แต่คือผลจากงานวิจัยเชิงทดลองและการตรวจวัดระดับอนุภาค ผลกระทบระยะยาวต่อมนุษย์ “ยังอยู่ระหว่างการศึกษา” ยังไม่ใช่ข้อสรุปทางการแพทย์ของอเมริกา แต่ก็เป็นอีกหนึ่งเรื่องที่ผู้บริโภคอย่างเราๆ ควรได้รับรู้ไว้
🔵 [ต้นตอพลาสติกมาจากไหน?]
คำตอบที่ทำให้หลายคนอึ้งคือมาจากขวดเอง พลาสติกที่พบมากที่สุดคือ PET หรือเจ้าพลาสติกที่ใช้ทำขวด โพลิเอไมด์ จากระบบกรองน้ำ ยาง จากซีล ยางรอง ปั๊มในกระบวนการผลิตน้ำ
นักวิจัยอธิบายว่า ทุกครั้งที่ขวดถูกเขย่า ทุกครั้งที่บิดฝา ทุกครั้งที่อุณหภูมิเปลี่ยน “พลาสติกจิ๋ว” จะหลุดลงไปในน้ำ ในขณะที่น้ำประปา ถึงจะไม่ได้ไร้พลาสติก แต่ก็ไม่ได้มีขวดพลาสติกเป็นแหล่งปนเปื้อนซ้ำเหมือนน้ำในขวด
🔵 [สิ่งที่นักวิจัยเองยังตกใจ!?]
แม้แต่นักวิจัยหลักยังบอกว่า ตอนเห็นตัวเลขครั้งแรก คิดว่าคำนวณผิด และเช็กซ้ำถึง 3 รอบ จนกระทั่ง เปลี่ยนไปดู “ขนาดอนุภาค” ถึงพบว่า “นาโนพลาสติก” คือเหตุผลที่ทำให้ตัวเลขพุ่ง เทคโนโลยีที่ใช้ในงานนี้ สามารถตรวจพบอนุภาคเล็กถึง 300 นาโนเมตร เล็กกว่างานวิจัยก่อนหน้าได้ถึง 30 เท่า
🔵 [แล้วคนธรรมดาอย่างเราควรทำยังไง?]
นักวิจัยไม่ได้บอกให้ตื่นตระหนก แต่เสนอแนวทาง “ลดการสัมผัส” ที่ทำได้จริง ลดการซื้อน้ำขวดแบบใช้ครั้งเดียว ใช้น้ำประปา และเครื่องกรองน้ำในบ้าน ใส่น้ำใน ขวดแก้ว หรือขวดสเตนเลส หลีกเลี่ยงการวางขวด พลาสติกในที่ร้อน
นักวิจัยยังบอกด้วยว่าเราเลือกที่จะลดการรับ “ไมโครพลาสติก” หรือ “นาโนพลาสติก” ได้ตั้งแต่วันนี้
บทความที่พลอยนำมาฝากนี้เป็น รายงานจากงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ ที่ชี้ให้เห็น “ระดับการปนเปื้อน” และ “ศักยภาพในการเข้าสู่ร่างกาย” แต่ยังไม่ใช่ข้อสรุปว่าก่อโรคในมนุษย์โดยตรง ยังไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ งานวิจัยที่ออกมาไม่ใช่เพื่อสร้างความกลัว แต่เพื่อรู้เท่าทัน และเลือกอย่างมีสตินะคะ