Nation Story
12 ม.ค. 2569
พลอยเชื่อว่าหลายคนเคยได้ยินคำว่า “ไมโครพลาสติก” เศษพลาสติกขนาดเล็กจิ๋ว ที่พบได้แทบทุกที่ในน้ำ ในอาหาร ในอากาศ แต่สิ่งที่น่าตกใจกว่านั้นคือ…ตอนนี้นักวิทยาศาสตร์เริ่มพบว่า มันอาจไปอยู่ถึงในหลอดเลือดของเราแล้ว
แพทย์และนักวิจัยรู้มานานว่า การพบไมโครพลาสติกในร่างกาย มีความเกี่ยวข้องกับโรคหัวใจ หัวใจวาย และโรคหลอดเลือดสมอง แต่คำถามใหญ่คือมันเกี่ยวข้องยังไง และทำให้เกิดโรคได้จริงแค่ไหน?
เพื่อหาคำตอบนี้ ทีมนักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ริเวอร์ไซด์ (UCR) ได้ทำการทดลองกับหนูในห้องแล็บ นักวิจัยให้หนูทดลองกิน ไมโครพลาสติก ในปริมาณที่เทียบเท่ากับระดับที่มนุษย์อาจได้รับจริงจากอาหารและน้ำที่ปนเปื้อนในชีวิตประจำวัน ผลลัพธ์ที่ได้…น่ากังวลมาก!
หนูที่ได้รับไมโครพลาสติก หลอดเลือดอุดตันเพิ่มขึ้นอย่างรุนแรง! โดยเฉพาะ “หนูเพศผู้” มีการสะสมของคราบไขมันในหลอดเลือด หรือที่เรียกว่า “หลอดเลือดแข็ง” เพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน บริเวณต้นหลอดเลือดแดงใหญ่ คราบไขมันเพิ่มขึ้นถึง 63% ในหลอดเลือดสำคัญที่ส่งเลือดไปสมองและหัวใจ คราบไขมันเพิ่มขึ้นมากถึง 624% ในขณะที่ “หนูเพศเมีย” แทบไม่พบการเปลี่ยนแปลงนี้เลย
🔵[“ไมโครพลาสติก” ทำร้ายหลอดเลือดได้ไง?]
เมื่อนักวิจัยตรวจดูหลอดเลือดที่อุดตัน พบว่า “ไมโครพลาสติก” ไปกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงใน เซลล์เยื่อบุหลอดเลือด ซึ่งเป็นด่านแรกที่เลือดไหลผ่าน เซลล์เหล่านี้ถูกกระตุ้นยีนที่ส่งเสริมการเกิดคราบไขมัน และการอักเสบในผนังหลอดเลือด
ที่น่าตกใจกว่านั้นคือเมื่อทดลองกับ เซลล์หลอดเลือดของมนุษย์ในห้องแล็บ ก็พบผลลัพธ์ในทิศทางเดียวกัน หัวหน้าทีมวิจัย อธิบายว่า “เซลล์เยื่อบุหลอดเลือดคือกลุ่มที่ได้รับผลกระทบจากไมโครพลาสติกมากที่สุด เพราะมันเป็นเซลล์แรกที่สัมผัสกับสิ่งแปลกปลอมที่ไหลเวียนในเลือด เมื่อเซลล์เหล่านี้ทำงานผิดปกติ การอักเสบและการสะสมคราบไขมันก็เริ่มต้นขึ้น
🔵[ไม่อ้วน ไม่คอเลสเตอรอลสูง…ก็เสี่ยง?!]
สิ่งที่ทำให้ผลการศึกษานี้น่ากังวลยิ่งขึ้นคือหนูทดลองเหล่านี้ ไม่ได้อ้วน ไม่ได้มีคอเลสเตอรอลสูง และกินอาหารไขมันต่ำ แปลว่า “ไมโครพลาสติก” อาจเป็นตัวกระตุ้นโรคหัวใจ โดยไม่ต้องผ่านปัจจัยเสี่ยงแบบเดิม ๆ ที่เราคุ้นเคย นักวิจัยจึงเชื่อว่า สารเคมีที่อยู่ในไมโครพลาสติก อาจเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้เกิดการอุดตันของหลอดเลือด
🔵[แล้วเราจะเลี่ยง “ไมโครพลาสติก” ได้ไง?]
คำตอบตรงไปตรงมาคือ ตอนนี้ยังไม่มีวิธีขจัดไมโครพลาสติกออกจากร่างกายมนุษย์ได้โดยตรง สิ่งที่เราทำได้ในวันนี้ คือ “ลดการรับเข้า” ให้มากที่สุด
🔵[เริ่มต้นจากปรับพฤติกรรมเราเอง]
ลดการใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียว เลี่ยงอาหารแปรรูปสูง ไม่อุ่นอาหารในภาชนะพลาสติก ลดการดื่มน้ำจากขวดพลาสติก ทั้งหมดที่ว่ามาอาจฟังดูเป็นเรื่องเล็ก แต่เมื่อทำต่อเนื่อง ก็ช่วยลดความเสี่ยงสะสมในระยะยาวได้
ต้องย้ำว่า นี่คือส่วนนึงของผลการทดลอง ที่ทดลองกับหนูเท่านั้น แต่ก็ทำให้เราเห็นถึงผลกระทบไมโครพลาสติกที่เกิดขึ้นได้กับสิ่งมีชีวิต เจ้าพลาสติกเล็กๆ ที่ถ้ามากพออาจจะเปลี่ยนสุขภาพของเราในระยะยาว บางครั้งการดูแลสุขภาพในวันนี้ อาจไม่ใช่แค่เรื่องกินดี และออกกำลังกาย แต่รวมถึงการเลือกใช้ชีวิตอย่างระวังมากขึ้น เพราะสิ่งเล็กๆ ที่เรามองข้ามนี่แหละ อาจกำลังไหลเวียนอยู่ในร่างกายเรา…โดยที่เราไม่รู้ตัว