"ไบเดน" กับการทูต "ผ้าพันคอ - ไม่สวมรองเท้า" ณ G20

ประธานาธิบดีโจ ไบเดน ของสหรัฐฯ และบรรดาผู้นำที่ไปร่วมการประชุมสุดยอด G20 ได้ทำตามธรรมเนียมเจ้าภาพคืออินเดีย ด้วยการสวมผ้าคล้องคอและสวมรองเท้าแตะ ขณะร่วมพิธีรำลึกถึงมหาตมะ คานธี (Mahatma Gandhi) ที่อนุสรณ์สถานราชฆาฏ (Raj Ghat) เมื่อเช้าวันอาทิตย์ (10 กันยายน 2566) 

ราชฆาฏ หรือ "ราชฆาฏสมาธิปริสร" เป็นหมู่อนุสรณ์ไว้ศพในเดลี เป็นปะรำหินอ่อนสีดำที่ตั้งขึ้นเมื่อ 31 มกราคม ปี 2491 เพื่อระบุจุดที่เผาศพของมหาตมะ คานธี ที่ปลายสุดของฝั่งหนึ่งมี "เปลวเพลิงนิรันดร์" (eternal flame) คำว่า "ราชฆาฏ" แปลว่าบันไดหลวง (Royal Steps) โดยคำว่า "หลวง" (royal) หมายถึงความสำคัญของสถานที่ ส่วน "ฆาฏ" คือขั้นบันได ในที่นี้หมายถึงว่าพื้นที่นี้ต้องไต่บันไดขึ้นมาจากริมฝั่งแม่น้ำยมุนา

ราชฆาฏยังเป็นชื่อสถานที่ในประวัติศาสตร์ "ฆาฏ" ใน "ชาห์ชะฮันนาบาด" ที่อยู่ในเขตเดลีเก่า ซึ่งหลังจากตั้งอนุสรณ์สถานแห่งนี้แด่ มหาตมะ คานธี แล้ว ก็มีขยับขยายพื้นที่โดยรอบให้เป็นอนุสรณ์สำหรับผู้นำอีก 17 คน รวมทั้งชวาหะร์ลาล เนห์รู รัฐบุรุษและนายกรัฐมนตรีคนที่ 1 อยู่ที่ศานติวน (ป่าแห่งสันติ), อินทิรา คานธี นายกรัฐมนตรีคนที่ 3 อยู่ที่ศักติสถล (สถานแห่งพลัง), และราจีฟ คานธี นายกรัฐมนตรีคนที่ 6 อยู่ที่ วีรภูมิ (แดนดินแห่งความกล้า)

ตอนที่ไบเดนลงจากรถประจำตำแหน่งที่รู้จักกันในชื่อ "the Beast" เขาได้สวมรองเท้าแตะ และหลังจากพูดคุยทักทายกับนายกรัฐมนตรีนเรนทรา โมดี แล้ว ผู้นำอินเดียได้มอบผ้าคล้องคอให้เขา ต่างจากผู้นำคนอื่นที่เดินเท้าเปล่าไปวางพวงมาลาตามจุดที่ตั้งล้อม 3 ด้านของแท่นหิน ที่ถูกปกคลุมด้วยพวงดอกไม้ร้อยเป็นเส้นยาวสีส้ม เหลืองและขาว 

ที่ประชุมสุดยอด G20 ได้มีการพูดถึงสงครามยูเครน แต่ไม่ได้ "แตะ" รัสเซีย มีภาพที่ไบเดนพูดคุยกับนายกรัฐมนตรีริชี ซูแน็ก ของอังกฤษ และจับมือกับเจ้าชายโมฮัมเหม็ด บิน ซัลมาน หรือ  MBS มกุฎราชกุมารแห่งซาอุดิอาระเบียด้วย 

กลุ่ม G20 ได้ออกปฏิญญาร่วมที่รวมทั้ง "ถ้อยคำ" ที่เกี่ยวข้องกับสงครามยูเครน แต่ไม่ได้ "แตะ" รัสเซีย จากการที่ไม่ได้จำเพาะเจาะจงลงไปว่าเป็น "ผู้รุกราน" แต่เหมือนระบุไว้ลอย ๆ ว่า "การใช้หรือการขู่ว่าจะใช้อาวุธนิวเคลียร์ เป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้"



สหรัฐกับผู้นำอินเดีย, ยุโรป และตะวันออกกลางได้ประกาศร่วมกันเกี่ยวกับโครงการ ที่รวมทั้งระเบียงเส้นทางขนส่งสายใหม่ ที่จะสร้างทางรถไฟเพื่อการขนส่งผ่านอินเดีย ซาอุดิอาระเบีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ อิสราเอล จอร์แดนและสหภาพยุโรป ตลอดจนเทคโนโลยีเพื่อเชื่อมโยงเศรษฐกิจในภูมิภาค เข้ากับโอกาสในการนำเสถียรภาพมาสู่ตะวันออกกลางที่กำลังปั่นป่วนให้มากขึ้น ทั้งยังจะเชื่อมต่อกับชาติในแอฟริกาอย่าง อังโกลา แซมเบียและสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก ในอนาคตด้วย

ไฮไลต์ของการประชุมครั้งนี้ยังรวมถึงการเจอกันแบบตัวต่อตัวกับ MBS หลังทำเนียบขาว ไม่ยอมบอกตรง ๆ ว่า ไบเดนจะเจอกับมกุฎราชกุมารแห่งซาอุดิอาระเบียหรือไม่ ในการประชุม G20 ขณะที่แหล่งข่าวระบุว่าสหรัฐฯกับซาอุดิอาระเบีย กำลังทำงานร่วมกันเกี่ยวกับ "mega-deal" ที่จะทำให้ซาอุดิอาระเบียกับอิสราเอลมีความสัมพันธ์ในระดับปกติ (normalizing relations) ที่จะถือเป็นความสำเร็จครั้งประวัติศาสตร์สำหรับตะวันออกกลาง



จอน ไฟเนอร์ รองที่ปรึกษาด้านความมั่นคงแห่งชาติของทำเนียบขาว เปิดเผยว่าไบเดนได้มีการพูดคุยแลกเปลี่ยนกับ MBS ตอนที่เจอกันช่วงสั้น ๆ แต่ไม่มีเวลาพอที่จะสนทนากันในประเด็นที่สำคัญกว่านี้ ซึ่งหมายถึง "mega-deal" 

จะเห็นว่าไบเดนเน้นขอบคุณ MBS แม้จะพูดผิดถึง 2 ครั้ง เป็น โมฮัมเหม็ด บิน ซาลัม แต่เอริค การ์เซตติ เอกอัครราชทูตสหรัฐประจำอินเดียได้แก้ตัวแทนเจ้านายว่า ทางฝั่งซาอุดิอาระเบียก็ทำผิดธรรมเนียมเหมือนกัน เขาอ้างว่าหนึ่งในคณะผู้ติดตาม MBS ได้สูบบุหรี่ไฟฟ้าในห้อง ในระหว่างการประชุมสุดยอด  "พวกเรานั่งกันอยู่ ประมาณนั่งรอบโต๊ะ ผมเดาว่ามันเป็นเขตห้ามสูบบุหรี่ แต่ไม่ใช่เขตห้ามสูบบุหรี่ไฟฟ้า (no vaping zone) ใช่ไหม" การ์เซตติ พูดพร้อมกับหัวเราะ



การประชุมสุดยอดครั้งนี้ ขาดคนสำคัญไปถึง 2 คน คือ ประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน ของรัสเซีย กับประธานาธิบดีสี จิ้่นผิง ของจีน แต่ทั้งคู่ส่งตัวแทนไป โดยรัสเซียส่งผู้ที่คร่ำหวอดเวทีระหว่างประเทศอย่าง เซอร์เก ลาฟรอฟ ส่วนจีนส่ง นายกรัฐมนตรีหลี่ เฉียง ไปประเดิมเวทีระหว่างประเทศครั้งแรก