คำถามและคำตอบที่ควรรู้ในการเลือกตั้งกัมพูชา

จะเกิดอะไรขึ้นในวันอาทิตย์นี้

ชาวกัมพูชาราว 9.7 ล้านคน จากทั้งหมด 16 ล้านคน จะไปใช้สิทธิ์เลือกตั้งสมัชชาแห่งชาติ (national assembly) โดยหน่วยเลือกตั้งจะเปิดตั้งแต่เวลา 07.00 น. จนถึงเวลา 15.00 น.ตามเวลาท้องถิ่น และคาดว่าผลการเลือกตั้งเบื้องต้นจะออกมาในเย็นวันเดียวกัน 

นอกจาก CPP ยังมีพรรคการเมืองอีก 17 พรรค แต่คาดว่าจะเป็นเพียง "ไม้ประดับ" ที่ไร้ชื่อเสียงและไม่มีอิทธิพล หรือทรัพยากรเพียงพอที่จะท้าทายพรรค  CPP ที่ได้ที่นั่งในสภาฯ ทั้งหมด 125 ที่นั่ง ในการเลือกตั้งเมื่อปี 2561 และคาดว่าจะซ้ำรอยเดิม 

เกิดอะไรขึ้นกับฝ่ายค้าน

อำนาจของพรรครัฐบาล CPP เผชิญกับความท้าทายครั้งใหญ่ที่สุด ในการเลือกตั้งปี 2556 เมื่อได้รับคะแนนเสียงไม่ถึงครึ่ง โดยที่พรรคกู้ชาติกัมพูชา (Cambodia National Rescue Party) หรือ CNRP พรรคฝ่ายค้านที่ตั้งขึ้นใหม่มีคะแนนตีตื้นขึ้นมา สะท้อนถึงความนิยมของ CNRP ในหมู่เยาวชนและสหภาพแรงงาน ตลอดจนความไม่พอใจต่อ CPP

ในปีต่อ ๆ มา CPP ใช้อิทธิพลเหนือศาลและสถาบันประชาธิปไตย บีบบังคับคู่แข่งจนไปสู่จุดสูงสุดคือการยุบพรรค CNRP ในช่วง 9 เดือนก่อนการเลือกตั้งในปี 2561 เนื่องจากถูกกล่าวหาว่าวางแผนโค่นล้มรัฐบาลของฮุน เซน และผู้นำ CNRP ถูกจับกุมในข้อหากบฏ ทำให้นักการเมืองฝ่ายค้านหลายคนต้องลี้ภัยไปต่างประเทศ และหลายร้อยคนถูกตัดสินว่ามีความผิดในคดีอาชญากรรม แต่ส่วนใหญ่ไม่ได้อยู่ในการพิจารณาคดี (absentia) 

หลังจาก CNRP กลายเป็นเถ้าธุลี พรรคแสงเทียน (Candlelight Party) ก็เบ่งบานขึ้นมาท้าทายอำนาจของฮุน เซน แต่ชะตากรรมของสมาชิกพรรคก็ไม่ต่างกัน เมื่อต้องเผชิญกับการข่มขู่คุกคามทุกรูปแบบที่ขัดต่อหลักสิทธิมนุษยชน จนถึงวันที่พรรคถูกตัดสิทธิ์จากการเลือกตั้งด้วยเหตุผลทางเทคนิค เกี่ยวกับเอกสารการลงทะเบียน และสัปดาห์นี้สมาชิกพรรค 2 คน ก็ถูกจับกุมในข้อหายุยงปลุกปั่น หลังจากพวกเขาเรียกร้องให้ผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งทำลายบัตรลงคะแนน

CPP เป็นพรรคที่ได้รับความนิยมหรือไม่

ความสามารถในการรักษาสันติภาพ ความเจริญเติบโตและเสถียรภาพ หลังจากการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ของเขมรแดงในทศวรรษ 1970 และสงครามกลางเมืองที่ตามมา ยังคงเป็นจุดขายที่ใหญ่ที่สุดของ CPP โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพื้นที่ชนบทที่ประชาชนจำนวนมาก ได้เห็นการเปลี่ยนแปลงที่สัมพันธ์กันในประเทศ ที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นประเทศที่ยากจนที่สุดในโลก

ภายใต้การปกครองของฮุน เซน ผู้นำวัย 70 ปี กัมพูชาบรรลุสถานะ "ประเทศที่มีรายได้ปานกลางในระดับต่ำ" (lower middle-income status) ด้วยการพัฒนาด้านสุขภาพ การศึกษา และโครงสร้างพื้นฐานในภาคการผลิตสิ่งทอ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นแบรนด์ตะวันตกที่มีชื่อเสียง ได้ช่วยสร้างงานที่สำคัญ ในขณะที่เศรษฐกิจเบ่งบานเติบโตเฉลี่ย 7.7 เปอร์เซ็นต์ ระหว่างปี 2541-2562



เหตุใดการเลือกตั้งจึงสำคัญสำหรับฮุน เซน

การใช้อำนาจปราบปรามมาอย่างยาวนานของฮุน เซน และไม่สนใจต่อข้อกังวลของนานาชาติเกี่ยวกับความน่าเชื่อถือของการเลือกตั้ง น่าจะเป็นการเคลื่อนไหวเพื่อให้แน่ใจถึงเส้นทางที่ราบรื่นสำหรับฮุน มาเนต ลูกชายคนโต ที่จะสืบทอดอำนาจต่อจากเขา ที่ถูกมองว่าเป็นการถ่ายโอนอำนาจที่รอบคอบด้วยความระมัดระวัง 

ฮุน มาเนต วัย 42 ปี กำลังจะฉายแสงในการเลือกตั้งวันอาทิตย์นี้ และจำเป็นต้องได้รับชัยชนะเข้าไปมีที่นั่งในสภาฯ เพื่อให้มีคุณสมบัติเหมาะสมกับการเป็นนายกรัฐมนตรี การเลือกตั้งยังเปิดโอกาสให้เขาแสดงความชอบธรรมต่อสาธารณชน ซึ่งเขาได้รับการคาดหมายว่าจะได้รับช่วงการดำรงตำแหน่งต่อจากบิดาเป็นวาระ 5 ปี โดยที่ฮุน เซน ยังคงรักษาอิทธิพลด้วยการไปนั่งตำแหน่งรักษาการหัวหน้าพรรค CPP 

ฮุน เซน ไม่เคยระบุกรอบเวลาของการส่งผ่านอำนาจ จนกระทั่งเมื่อวันพฤหัสบดีที่เขาให้สัมภาษณ์ สถานีโทรทัศน์ของจีน Phoenix TV ว่า ฮุน มาเนต อาจกลายเป็นนายกรัฐมนตรีภายใน 4-5 สัปดาห์ข้างหน้า 



ใครคือ ฮุน มาเนต

เขาสำเร็จการศึกษาจากสถาบันทหารเวสต์ พอยต์ (West Point) ในสหรัฐฯ และเมื่อเข้าสู่กองทัพกัมพูชาก็ได้เลื่อนยศรวดเร็วมาก โดยรั้งตำแหน่งผู้บัญชาการต่อต้านการก่อการร้าย เป็นรองผู้บัญชาการหน่วยพิทักษ์บิดา ได้เป็นผู้บัญชาการทหารบกและได้เลื่อนยศเป็นนายพลสี่ดาว 

นอกจากความรู้ด้านการทหารแล้ว เขายังได้รับการศึกษาสูงในสาขาอื่น โดยจบปริญญาโทด้านเศรษฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยนิวยอร์ก (New York University) และจบปริญญาเอกสาขาเศรษฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยบริสตอล (Bristol University) ของอังกฤษ ซึ่งแตกต่างจากบิดาที่ไม่มีหลักฐานการศึกษาอย่างเป็นทางการ 

ไม่มีใครรู้มุมมองในการบริหารประเทศของฮุน มาเนต เพราะเขาพยายามไม่ทำตัวโดดเด่นในเวทีระหว่างประเทศและไม่ค่อยให้สัมภาษณ์ 

การส่งผ่านอำนาจจะถูกจับตามองอย่างใกล้ชิดจากต่างประเทศ ที่ต้องการจะดูว่าประสบการณ์การศึกษาในดินแดนประชาธิปไตยทั้งที่สหรัฐฯ และอังกฤษ จะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลง "สถานะเผด็จการ" ของระบอบการปกครองหรือไม่ และจะปรับปรุงความสัมพันธ์ของกัมพูชากับตะวันตกให้แน่นแฟ้นขึ้นได้หรือไม่