ใครคือผู้ติดเชื้อโควิด-19 'รายแรก' ตัวจริง

ความเชื่อที่ว่าต้นตอการระบาดของโคโรนาไวรัส (SARS-CoV-2) ที่ทำให้เกิดโรคโควิด-19 อยู่ตลาดสด-ค้าสัตว์ป่า ในเมืองอู่ฮั่น กำลังถูกบังโดยทฤษฎีที่ว่าไวรัสมรณะที่ทำให้มีผู้เสียชีวิตหลายล้านคนทั่วโลก มาจากสถาบันวิจัยไวรัสวิทยาอู่ฮั่น (Wuhan Institute of Virology) หรือ WIV และผู้ป่วยที่ติดเชื้อเป็นกลุ่มแรกของโลก คือ นักวิจัยที่สถาบันแห่งนี้นั่นเอง 

ทฤษฎีที่กำลังมีน้ำหนักมากขึ้นเรื่อย ๆ นี้ มาจากรายงานการสืบสวนแบบมาราธอนของสำนักข่าวอิสระ "Public and Racket" ที่ระบุว่านักวิจัย 3 คน ของ WIV ได้แก่ เบน หู, ผิง หยู และเหยียน จู เป็นกลุ่มแรกที่ติดเชื้อในระหว่างการวิจัย สอดคล้องกับรายงานของ Wall Street Journal เมื่อเดือนพฤษภาคม ปี 2564 ที่ว่ามีนักวิจัย 3 คน ของ WIV ถูกส่งตัวเข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลแห่งหนึ่ง เมื่อเดือนพฤศจิกายน ปี 2562 ก่อนจะเริ่มมีข่าวการระบาดของ "โรคลึกลับ" ในจีน เมื่อเดือนธันวาคมปีเดียวกัน ตามด้วยการระบาดใหญ่ในอีกหลายเดือนหลังจากนั้น 

รายงานระบุว่านักวิจัยทั้ง 3 คน กำลังอยู่ระหว่างการวิจัยดัดแปลงพันธุกรรมโคโรนาไวรัส กับสัตว์ในห้องทดลอง เพื่อสร้างซูเปอร์ไวรัส (Gain-of-function research) ที่จะทำให้ "ติดเชื้อได้ง่ายขึ้น" 

อลินา ชาน นักวิจัยด้านอณูชีววิทยาชาวแคนาดาของสถาบัน "Broad Institute of MIT" ซึ่งร่วมเขียนรายงานการวิจัย "Viral : The Search for the Origin of Covid-19" ร่วมกับ แทท์ ริดลีย์ นักเขียนด้านวิทยาศาสตร์ชาวอังกฤษ ให้ความเห็นว่า เบน หู คือคนสำคัญรองจาก ดร. จื่อ เจิ้งลี่ หัวหน้าคณะนักวิจัยของ WIV ที่ได้รับการยกย่องให้เป็น Bat Lady of Bat Woman (นางพญาในหมู่มวลนางค้างคาว) และเป็นหัวหน้าทีมวิจัยการสร้างซูเปอร์ไวรัส 

หูได้ชื่อว่าเป็นศิษย์เอกของ ดร.จื่อ และกำลังสร้างไวรัสที่มีลักษณะเหมือนไวรัสโรคทางเดินหายใจเฉียบพลันรุนแรง หรือ SARS และทำการทดสอบกับหนูทดลองแทนมนุษย์ ซึ่งชานบอกว่า

"ถ้าเธอต้องเดาว่า ใครคือคนทำการวิจัยไวรัสที่อันตรายและเสี่ยงต่อการติดเชื้อโดยบังเอิญมากที่สุด ก็คงจะเป็นเขานั่นแหละ"

ศาสตราจารย์หวัง หลินฟา ที่ BBC ระบุว่าเป็นเพื่อนของ ดร.จื่อ ได้เปิดเผยเมื่อสัปดาห์ที่แล้วว่า ตอนที่เริ่มการระบาด ดร.จื่อ กังวลถึงความเป็นไปได้ว่าโควิดอาจจะอุบัติจากการทดลองภายในห้องแล็บของ WIV ถึงขั้นไม่ยอมหลับยอมนอน ทุ่มเทเวลาทั้งหมดไปกับการค้นหาตัวอย่างไวรัสแช่แข็งที่ WIV ด้วยความกลัวที่ว่า "จะเกิดอะไรขึ้น" ถ้าเธอพบเชื้อไวรัสที่ตรงกับโควิดในห้องแล็บของเธอ 

เมื่อปี 2562 นักวิจัยที่ติดไวรัส คือ หูกับหยู ได้เขียนบทความทางวิทยาศาสตร์ร่วมกับ ดร.จื่อ เกี่ยวกับ "โครงสร้างทางภูมิศาสตร์ของโคโรนาไวรัสที่เกี่ยวข้องกับโรค SARS ของค้างคาว" (Geographical structure of bat -related coronaviruses) 

เจมี เมทซ์ อดีตสมาชิกของคณะกรรมการที่ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญขององค์การอนามัยโลกว่าด้วยการแก้ไขจีโนมมนุษย์ (human genome editing) เป็นคนที่หยิบยกเรื่องนี้ขึ้นมาเมื่อต้นปี 2563 โดยบอกว่า

"เกมจะพลิกทันที ถ้าสามารถพิสูจน์ได้ว่าหูป่วยเพราะติดเชื้อโควิด-19 ก่อนใคร เพราะมันจะเป็นหลักฐานที่มัดแน่นที่สุด เพราะเขาเป็นหัวหน้าทีมวิจัยในห้องแลบของ ดร.จื่อ"

เมื่อวันเสาร์สื่ออังกฤษ The Times รายงานอ้างการเปิดเผยของเจ้าหน้าที่สืบสวนของรัฐบาลสหรัฐฯ ที่ไม่เปิดเผยตัวว่า มีความชัดเจนมากขึ้นเรื่อย ๆ ว่า WIV มีส่วนเกี่ยวข้องกับการสร้าง เผยแพร่และปกปิดการแพร่ระบาดของโควิด-19 ขณะที่รายงานของ Wall Street Journal ระบุว่า จากรายงานข่าวกรองที่ไม่เปิดเผย มีข้อมูลใหม่เกี่ยวกับจำนวนนักวิจัยที่ติดเชื้อ, ช่วงที่ป่วยและโรงพยาบาลที่พวกเขาเข้ารับการรักษา 

ข้อมูลของกระทรวงต่างประเทศสหรัฐฯ ที่เผยแพร่ในช่วงที่รัฐบาลของ โดนัลด์ ทรัมป์ ใกล้จะหมดวาระ ระบุว่ารัฐบาลสหรัฐฯ มีเหตุผลให้เชื่อว่า นักวิจัยหลายคนของ WIV พากันป่วยในช่วงฤดูใบไม้ร่วง (ปลายปี) ของปี 2562 ก่อนการระบุเคสแรกของการระบาด โดยมีอาการสอดคล้องกันทั้งโควิด-19 และโรคตามฤดูกาลทั่วไป เพียงแต่ไม่ได้ระบุจำนวนนักวิจัย 



ช่วงเริ่มการระบาด จีนไม่ยอมให้ข้อมูลดิบเกี่ยวกับผู้ติดเชื้อโควิด-19 แก่ทีมผู้เชี่ยวชาญ ที่นำโดยเจ้าหน้าที่ขององค์การอนามัยโลก (WHO) ซึ่งตรวจสอบที่มาของโรคที่อาจยิ่งสร้างความซับซ้อน ให้กับความพยายามทำความเข้าใจว่าการระบาดเริ่มต้นขึ้นอย่างไร 

เดวิด แอชเชอร์ อดีตเจ้าหน้าที่ทางการสหรัฐฯ ที่นำทีมจากกระทรวงต่างประเทศ ไปสืบสวนที่มาของไวรัสตามที่ได้รับมอบหมายจาก ไมค์ ปอมเปโอ รัฐมนตรีต่างประเทศในขณะนั้น เปิดเผยในระหว่างงานสัมมนาที่ Hudson Institute เมื่อเดือนมีนาคม ปี 2564 ว่า เขาสงสัยข้ออ้างที่ว่านักวิจัยของ WIV ป่วยด้วย "ไข้หวัดธรรมดา"

แอชเชอร์บอกว่า

"ผมสงสัยเป็นอย่างยิ่งว่าคน 3 คน ที่อยู่ในสถานการณ์ที่ได้รับการป้องกันอย่างดี ในห้องปฏิบัติการทดลองระดับ 3 ที่ทำงานเกี่ยวกับโคโรนาไวรัส จะป่วยด้วยไข้หวัดใหญ่ที่ทำให้พวกเขาต้องเข้าโรงพยาบาล หรืออยู่ในสภาพที่รุนแรงทั้งหมดในสัปดาห์เดียวกัน มันจะไม่เกี่ยวข้องกับโคโรนาไวรัสจริงน่ะหรือ" 

เขาบอกด้วยว่า การป่วยของนักวิจัยอาจจะเป็นตัวแทนของการติดเชื้อโควิด-19 ที่เป็น "คลัสเตอร์แรกของโลก" ก็เป็นได้