วธ.เปิดชุมชนยลวิถี "ไทลื้อ เมืองมาง - เมืองหย่วน" จ.พะเยา

21 มีนาคม 2569 นางสาวซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม มอบหมายให้ นายประสพ เรียงเงิน ปลัดกระทรวงวัฒนธรรม เป็นประธานพิธีเปิดสุดยอดชุมชนต้นแบบ “เที่ยวชุมชน ยลวิถี” ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 ณ ชุมชนท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมไทลื้อ เมืองมาง เมืองหย่วน พร้อมเปิดกิจกรรม 1 อำเภอ 1 ลานสร้างสรรค์ UNSEEN THAI THAI โดยมี พระครูสุนทรวุฒิสาร เจ้าอาวาสวัดแสนเมืองมา นายภูธนะ ชมภูมิ่ง รองผู้ว่าราชการจังหวัดพะเยา ผู้แทนผู้ว่าราชการจังหวัดพะเยา นางสาววราพรรณ ชัยชนะศิริ ผู้ตรวจราชการกระทรวงวัฒนธรรม นายนิรุตติ์ เตปันคำ ประธานสภาวัฒนธรรมจังหวัดพะเยา นายสุชิน โนวิชัย ประธานคณะกรรมการชุมชนท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมไทลื้อ เมืองมาง เมืองหย่วน วัฒนธรรมจังหวัดในพื้นที่ภาคเหนือ หัวหน้าส่วนราชการในพื้นที่ ภาคีเครือข่าย และพี่น้องกลุ่มชาติพันธุ์ไทลื้อ เข้าร่วม ณ วัดแสนเมืองมา (วัดมาง) ตำบลหย่วน อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา 
 

นายประสพ เรียงเงิน กล่าวว่า วธ.ดำเนินโครงการคัดเลือก 10 สุดยอดชุมชนต้นแบบ “เที่ยวชุมชน ยลวิถี”  เพื่อส่งเสริมชุมชนที่มีศักยภาพด้านการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมเปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวได้เรียนรู้และสัมผัสวิถีชีวิต ประเพณี และภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างใกล้ชิด สอดคล้องกับนโยบาย “วัฒนธรรมนำไทย สู่อนาคตอย่างยั่งยืน” มุ่งนำทุนทางวัฒนธรรมมาต่อยอดให้เกิดพลังเศรษฐกิจ สร้างงาน สร้างรายได้ และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในชุมชน ภายใต้แนวคิด UNSEEN “ไท ไทย” 
 

ปลัด วธ. กล่าวต่อว่า ชุมชนท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมไทลื้อเมืองมาง เมืองหย่วนได้รับการคัดเลือกเป็น 1 ใน 10 สุดยอดชุมชนต้นแบบ “เที่ยวชุมชน ยลวิถี” ประจำปี 2568 ตั้งอยู่ตำบลหย่วน อำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยาเป็นชุมชนชาวไทลื้อที่มีถิ่นกำเนิดดั้งเดิมจากแถบสิบสองปันนา มณฑลยูนนาน สาธารณรัฐประชาชนจีนและยังคงสืบทอดวัฒนธรรมดั้งเดิมไว้อย่างเข้มแข็ง ทั้งการแต่งกาย สถาปัตยกรรมบ้านเรือน งานหัตถกรรม และพิธีกรรมทางศาสนา
 

“ชุมชนแห่งนี้โดดเด่นทั้งด้านอาหารพื้นบ้าน ภูมิปัญญาท้องถิ่น ศิลปวัฒนธรรมและงานหัตถกรรม โดยเฉพาะ ผ้าทอไทลื้อเป็นอัตลักษณ์สำคัญของอำเภอเชียงคำ สามารถต่อยอดจากผืนผ้าสู่ผลิตภัณฑ์วัฒนธรรมร่วมสมัย สร้างอาชีพ  สร้างรายได้ และกระจายรายได้สู่คนในพื้นที่ควบคู่กับการรักษาวิถีชีวิตและวัฒนธรรมท้องถิ่นให้คงอยู่ยั่งยืน” ปลัด วธ. กล่าว
 

จุดเด่นสำคัญชุมชน ได้แก่ วัดแสนเมืองมา วัดเก่าแก่ที่สะท้อนสถาปัตยกรรมไทลื้อผสมล้านนา, วัดพระธาตุสบแวน มีพระธาตุอายุกว่า 800 ปี, วัดนันตาราม วัดไม้สักทองสถาปัตยกรรมพม่าตอนล่างอันงดงาม, เฮินไตลื้อแม่แสงดา เรือนไทลื้อโบราณที่ยังคงความสมบูรณ์ทางสถาปัตยกรรม และศูนย์วัฒนธรรมไทลื้อวัดหย่วน ซึ่งเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านศิลปวัฒนธรรมและวิถีชีวิตของชาวไทลื้อ
 

นอกจากนี้ ชุมชนยังมีการแสดงศิลปวัฒนธรรมที่สืบทอดจากบรรพบุรุษ อาทิ ฟ้อนเจิง ฟ้อนดาบ ฟ้อนก๋ายลาย ฟ้อนนก ฟ้อนโต การขับลื้อและการตีกลองสะบัดชัย ตลอดจนประเพณีสำคัญที่ยังคงปฏิบัติสืบต่อกันมา เช่น ประเพณีตานธรรม ตานตุงไทลื้อ และตานก๋วยสลาก ซึ่งสะท้อนความศรัทธา วิถีชีวิต และจิตวิญญาณของชุมชนได้อย่างลึกซึ้ง ภายในงานมีการจัดแสดงและสาธิตภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมหลากหลาย อาทิ การทอผ้าไทลื้อ การทำมะกอน การปักผ้า การประดิษฐ์โคมแขวน และการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผ้าทอไทลื้อ รวมถึงการนำเสนออาหารพื้นบ้านที่เป็นเอกลักษณ์ เช่น ข้าวบ่ายแซ่ง ขนมดอกซ้อ ข้าวเหลือง ข้าวส้ม ข้าวหนึกงา จิ้นซ่ำพริก และน้ำล้าไทลื้อ เพื่อให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสเสน่ห์ของวิถีไทลื้ออย่างใกล้ชิด
 

นายประสพ เรียงเงิน กล่าวเพิ่มเติมว่า การส่งเสริมชุมชนต้นแบบ “เที่ยวชุมชน ยลวิถี” เป็นกลไกสำคัญในการนำทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนมาสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ ควบคู่กับการอนุรักษ์อัตลักษณ์ท้องถิ่น พร้อมเชื่อมั่นว่าชุมชนไทลื้อเมืองมาง เมืองหย่วน จะก้าวสู่การเป็นอีกหนึ่ง หมุดหมายการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมสำคัญของประเทศที่ช่วยสร้างรายได้และความภาคภูมิใจให้กับคนในพื้นที่อย่างยั่งยืน