"กระจกเงา" แชร์ 5 ข้อ ความรุนแรงในชีวิต "ผู้ป่วยจิตเวชเร่ร่อน" จากกรณี "ป้าบัวผัน"

17 มกราคม 2567 มูลนิธิกระจกเงา โพสต์แชร์ 5 ประสบการณ์จากการทำงานกับผู้ป่วยจิตเวชเร่ร่อนของโครงการผู้ป่วยข้างถนน จากกรณีป้าบัวผัน ว่า

1. ผู้ป่วยจิตเวชเร่ร่อน มักเป็นผู้ถูกกระทำความรุนแรง ตั้งแต่ถูกล้อเลียน ด่าว่า ทุบตี ล่วงละเมิดทางเพศ (ในกรณีเป็นผู้หญิง) ในบางรายเราพบการตั้งครรภ์ของผู้ป่วยจิตเวชเร่ร่อน (และมีปัญหาในการเข้าสู่ระบบการดูแลของหน่วยงานภาครัฐ) และความรุนแรงนี้แทบไม่เป็นที่รับรู้และแก้ปัญหา

2. ผู้ป่วยจิตเวชเร่ร่อน ที่ทางโครงการผู้ป่วยข้างถนน ได้ประสานงานนำเข้าสู่การรักษานั้น ทุกรายจิตแพทย์มีวินิจฉัยว่าเป็น "โรคจิตเภท (Schizophrenia)" กล่าวคือเป็นโรคที่ทำให้สมองผิดปกติ ทำให้เกิดเห็นภาพหลอน หูแว่ว มีความคิดหลงผิด ส่งผลให้มีพฤติกรรมการใช้ชีวิตผิดปกติ

3. ผู้ป่วยจิตเวชเร่ร่อน เมื่อใช้ชีวิตเร่ร่อนในพื้นที่สาธารณะและไม่ได้เข้าสู่การรักษาที่ต่อเนื่อง ส่งผลให้คุณภาพชีวิตนั้นพัง เช่น เก็บของเสียในถังขยะกิน นอนในที่รกร้าง ส่งผลให้คุณภาพของสมองเสียหายอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ฟังชั่นการใช้ชีวิตต่างๆ ผิดปกติได้ เช่น การคิดและการพูด เป็นต้น

4. ผู้ป่วยจิตเวชเร่ร่อน พบกับความรุนแรงในหลายๆ ด้าน ตั้งแต่ ด้านทัศนคติ เช่น ถูกมองว่าเป็นคนบ้า คนเพี้ยน คนมีโลกส่วนตัว แต่มักถูกละเลยมองเป็นผู้ป่วยคนหนึ่งที่ควรได้รับการรักษา ด้านระบบสาธารณสุข เช่น การเข้าถึงการรักษาที่ยากลำบาก เพราะขาดกลไกที่เหมาะสมคล่องตัวพอ

5. ผู้ป่วยจิตเวชเร่ร่อน คือคนชายขอบที่สุด ชายขอบที่มีคุณภาพชีวิตที่ย่ำแย่ที่สุด ชายขอบที่ไม่มีสติพอที่จะรู้ว่าคุณภาพชีวิตตัวเองย่ำแย่ ชายขอบที่เมื่อไม่รู้ปัญหาของตัวเองก็ไม่พาตัวเองไปสู่การแก้ไขปัญหาได้ และที่สำคัญคือถูกทิ้งจากรัฐที่หันหลังให้ ปล่อยให้ผู้ป่วยก้าวตกขอบเหวลงไปเอง

ในกรณีป้าบัวผัน ลองจินตนาการดู ถ้ามีช่องทางเข้าสู่การรักษาโรคจิตเภทหลากช่องทาง มีกลไกดูแลผู้ป่วยหลังรักษาแล้วอย่างต่อเนื่อง มีพื้นที่การใช้ชีวิตที่เหมาะสมกับศักยภาพของผู้ป่วย เช่น เรื่องงาน ที่อยู่อาศัย ผู้ป่วยอย่างป้าบัวผัน คงพ้นจากความรุนแรงที่ต้องพบแบบนี้ได้ใช่หรือไม่