เทศบาลนครมาบตาพุด จับมือ ม.บูรพา เดินหน้าป้องกันน้ำท่วมยั่งยืน

25 กุมภาพันธ์ 2569 เทศบาลนครมาบตาพุด จังหวัดระยอง ร่วมมือกับ สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา ขับเคลื่อน “โครงการศึกษาความเหมาะสมระบบระบายน้ำ และการป้องกันน้ำท่วมในเขตพื้นที่เทศบาลนครมาบตาพุด” เพื่อแก้ปัญหา วางแผน และออกแบบการพัฒนาระบบระบายน้ำ รองรับการขยายตัวของเมืองอุตสาหกรรม ลดผลกระทบต่อประชาชน ชุมชน และภาคเศรษฐกิจ
 

โดยเมื่อวันที่ 23 ก.พ. 69 ที่ผ่านมา ได้มีการจัดเวทีรับฟังความคิดเห็น (Public Hearing) มีนายถวิล โพธิบัวทอง นายกเทศมนตรีนครมาบตาพุด เป็นประธาน พร้อมตัวแทนชุมชน 38 แห่ง หน่วยงานภาครัฐและเอกชน 400 คนเข้าร่วม ณ ห้องประชุมโพธิรักษา ศูนย์บริการสาธารณสุขเนินพยอม
 

นายถวิล โพธิบัวทอง นายกเทศมนตรีนครมาบตาพุด กล่าวว่า ภาพรวมพื้นที่มาบตาพุดมีขนาด 165 ตารางกิโลเมตร แต่สภาพเมืองและอุตสาหกรรมเติบโตรวดเร็ว แม้เทศบาลจะบริหารจัดการน้ำและโครงสร้างพื้นฐานด้วยดีมาตลอด แต่พื้นที่รับน้ำที่ลดลงและความเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ จึงจำเป็นต้องศึกษาแนวทางร่วมกับมหาวิทยาลัยบูรพา แก้ปัญหาอย่างยั่งยืนและรับการสนับสนุนงบประมาณจากภาครัฐ ซึ่งมาบตาพุดอยู่ในเขต EEC เรื่องนี้ถือเป็นแนวทางสำคัญที่ต้องได้รับความร่วมมือจากทุกภาคส่วน 
 

โครงการศึกษาฯ มุ่งเน้นการวิเคราะห์และประเมินสภาพปัจจุบันของระบบระบายน้ำ พื้นที่เสี่ยงน้ำท่วม และแนวทางพัฒนาระบบโครงสร้างพื้นฐานโดยนำเทคโนโลยีสมัยใหม่เพื่อให้ข้อมูลถูกต้อง แม่นยำ วางแผนเชิงวิศวกรรมอย่างมีประสิทธิภาพ ได้แก่ 1) การสำรวจสภาพภูมิประเทศและโครงข่ายระบบระบายน้ำด้วยเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ (Geographic Information System: GIS) 2) การสำรวจภาคสนามเพื่อเก็บข้อมูลโครงสร้างพื้นฐาน เช่น คลอง ท่อระบายน้ำ และจุดเสี่ยงน้ำท่วม 3) การใช้เทคโนโลยีอากาศยานไร้คนขับ (Drone) สำรวจเพื่อจัดทำข้อมูลภาพถ่ายทางอากาศและวิเคราะห์สภาพพื้นที่อย่างละเอียด 4) การจัดทำแบบจำลองและวิเคราะห์การไหลของน้ำและแนวทางปรับปรุงในอนาคต 5) การจัดทำฐานข้อมูลดิจิทัลเพื่อวางแผนและการบริหารจัดการระบบระบายน้ำในระยะยาว 
 

 

ดร.กฤษนัยน์ เจริญจิตร ที่ปรึกษาฝ่ายที่ปรึกษาและฝึกอบรม สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา ในฐานะหัวหน้าโครงการฯ กล่าวว่า โครงการศึกษาความเหมาะสมระบบระบายน้ำ และการป้องกันน้ำท่วมในเขตพื้นที่เทศบาลนครมาบตาพุด มีความสำคัญต่อการพัฒนาเมืองในอนาคต เป็น “กระดุมเม็ดแรก” ที่กำหนดทิศทางแก้ปัญหาอย่างยั่งยืน เพราะมาบตาพุดเป็นเมืองปลายน้ำ สภาพพื้นที่สูงจนถึงต่ำต่างกันและมีน้ำจากภูเขาไหลลงมา จำเป็นต้องวางแผนระบบการระบายน้ำที่มีประสิทธิภาพและสู่ทะเลอย่างรวดเร็ว
 

การดำเนินงานจะแบ่งเป็น 3 เฟส เฟสแรกคือสำรวจโดยใช้เทคโนโลยีดิจิทัล AI , GIS , Drone และ Big Data สร้างแบบจำลองแผนที่หาสาเหตุการเกิดน้ำท่วมที่แท้จริง พร้อมสอบถามความต้องการชาวบ้าน 38 ชุมชน เฟสที่ 2 คัดเลือกโครงการทั้งระดับต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ และเฟสสุดท้ายคือการก่อสร้างโครงการสำคัญเร่งด่วน
 

“ทิศทางการพัฒนาเมืองทั่วโลกที่มีลักษณะเป็นเมืองปลายน้ำและมีวิสัยทัศน์การเป็นสมาร์ทซิตี้ ต้องมีระบบเตือนภัยธรรมชาติและมาตรการรับมือกรณีฝนตกหนัก เช่น สูงในรอบ 100 ปี หรือ 300 ปี เหมือนหาดใหญ่จะทำอย่างไร โครงการนี้จะตอบโจทย์ทำให้เมืองมาบตาพุดขับเคลื่อนได้อย่างมีพลวัตในอนาคต” 
 

 

ด้าน ผศ.พยอม รัตนมณี รองคณบดีฝ่ายบริการวิชาการ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ กล่าวว่า บทเรียนน้ำท่วมหาดใหญ่ 7 วัน แต่ความเสียหายถึง 5 แสนล้านบาท การฟื้นฟูปัจจุบันยังไม่แล้วเสร็จ ปัญหาหลักจากระบบระบายน้ำไม่พอรับมือภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงไป ระบบเตือนภัยแบบกว้างขาดความชัดเจน ดังนั้น โครงการศึกษาฯ ของเทศบาลนครมาบตาพุดที่มอบให้มหาวิทยาลัยบูรพาจัดทำนี้ ถือเป็นทิศทางที่ถูกต้องทั้งแผนระยะสั้น ระยะกลาง และระยะยาว
 

ผศ.ดร.ถนอมศักดิ์ บุญภักดี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา กล่าวว่า ปัญหาการบริหารน้ำคือเขตเมืองในมาบตาพุดมีประมาณ 100 ตารางกิโลเมตร ระบายลงดินยาก ถ้าฝนตกแค่ 30 มม.จะมีปริมาณกว่า 3 ล้านลูกบาศก์เมตร จะบริหารจัดการอย่างไร หรือถ้าเกิดฝนหนักกว่านี้ เช่น 90-100 มม. ปริมาณน้ำจะเพิ่มทวีคูณกลายเป็นน้ำท่วมผิวดิน ดังนั้น แผนการลำเลียงน้ำจึงต้องเกิดขึ้น เพื่อเพิ่มพื้นที่รับน้ำทั้งบนดินและใต้ดิน รวมถึงขยายจุดคอขวดต่าง ๆ ด้วย 
 

 

ขณะที่ ภาคประชาชน ได้มีการแสดงความคิดเห็นกว้างขวาง มองว่า มาบตาพุดเป็นพื้นที่ต่ำ ต้องรองรับน้ำที่ไหลจากภูเขาและมีหมู่บ้านจัดสรรใหม่ ๆ จำนวนมาก บางชุมชนมีปัญหาฝนตกหนักเพียง 2 ชั่วโมงน้ำก็ท่วมแล้ว ชาวบ้านต่างมองเห็นความจำเป็นต้องเพิ่มพื้นที่ซับน้ำ การขยายท่อระบายน้ำใหญ่ขึ้น และการทำผนังกั้นน้ำที่มีประสิทธิภาพ จึงอยากเห็นการวางแผนที่เป็นระบบและขับเคลื่อนผลศึกษาโครงการนี้ให้เกิดขึ้นเป็นรูปธรรมโดยเร็วที่สุด