ผมให้เป็นกรณีศึกษาความผิดปกติในการเลือก สว. ปี 2567 เนื่องจากมีสัดส่วนผู้ได้รับเลือกเป็น สว. สูงมากเมื่อเทียบกับขนาดประชากร เทียบเท่า 2 เขตเล็กๆ ในกรุงเทพ
ตอกย้ำความผิดปกติ! "อ.ลอย" นักคณิตศาสตร์ แฉสถิติอ่างทองได้ "สว. 6 คน" เกินสัดส่วน 7.7 เท่า แม้ประชากรน้อย ชี้พิรุธรอบไขว้ 37 คน พ่วงโยงบ้านใหญ่
สรุปความผิดปกติในภาพรวม (13 จังหวัด)
ก่อนลงรายละเอียดอ่างทอง ขอตั้งหลักตัวเลขใหญ่ที่ พ.ต.อ.ทวี สอดส่อง อดีต รมว.ยุติธรรม และภาคประชาชนชี้ว่าผิดปกติ
- - มี 13 จังหวัด ที่มีประชากรรวมประมาณ 11 ล้านคน แต่กลับมีผู้สมัคร สว. ระดับอำเภอรวม 14,915 คน และได้เป็น สว. ถึง 78 คน จากทั้งหมด 200 คน
- - ในจำนวนนี้ อ่างทองได้ สว. 6 คน (สูงเป็นอันดับต้นๆ ของประเทศ) ร่วมกับบุรีรัมย์ (14 คน), พระนครศรีอยุธยา (7 คน), สุรินทร์ (7 คน), สตูล (6 คน), สงขลา (6 คน) เป็นต้น
กรณีจังหวัดอ่างทอง: ประชากรน้อย แต่ได้ สว. มาก
1) ขนาดจังหวัด vs จำนวน สว. ที่ได้
- - อ่างทองเป็นจังหวัดเล็ก มีเพียง 7 อำเภอ และประชากรไม่มากเมื่อเทียบกับหลายจังหวัด
- - แต่ผลการเลือก สว. 2567 ปรากฏว่า คนอ่างทองได้รับเลือกเป็น สว. ถึง 6 คน (และเคยมีข่าวว่าภายหลังถูกเพิกถอนสิทธิ์ 1 คน ทำให้เหลือ 5 คนในบางช่วงรายงาน)
- - เมื่อเทียบกับหลักการที่มักถูกอ้างอิงว่า "สว. 1 คน ควรมีฐานประชากรประมาณ 340,000 คน" (เพื่อให้เห็นภาพสัดส่วนความเป็นตัวแทน) การที่จังหวัดเล็กอย่างอ่างทองมี สว. 6 คน จึงดู "เกินสัดส่วน" อย่างชัดเจนเมื่อเทียบกับจังหวัดอื่น
2) จำนวนผู้สมัครและผู้ผ่านเข้ารอบที่ "ผิดปกติเป็นอย่างมาก"
- - จังหวัดอ่างทองมี ผู้สมัคร สว. ทั้งหมด 661 คน ซึ่งถือว่าเยอะมาก สำหรับประชากร 266,000 คน
- - เมื่อเข้าสู่กระบวนการเลือกกันเองจนถึงระดับประเทศ (รอบเลือกไขว้) อ่างทองมีผู้ผ่านเข้ารอบไขว้ 37 คนจาก 40 คน ที่ส่งเข้าไป ถือว่าสูงมากจนติด ท็อป 8 ของประเทศ ขณะที่อีก 69 จังหวัดมีผู้เข้ารอบไขว้สูงสุดเพียงจังหวัดละ 19 คน
- - การที่จังหวัดเล็กๆ มีผู้ผ่านเข้ารอบเกือบทั้งหมด (37/40) ในขณะที่จังหวัดใหญ่หลายแห่งผ่านเพียงหยิบมือ ชี้ให้เห็นความเป็นไปได้ของการ "จัดคน" และ "จัดโหวต" ให้ผ่านตามแผน
3) เชื่อมโยงกับ "บ้านใหญ่" และเครือข่ายการเมืองหลายรายงานเชื่อมโยงปรากฏการณ์อ่างทองกับ "บ้านใหญ่" และเครือข่ายการเมืองระดับชาติ
- - สื่อและองค์กรภาคประชาชนระบุว่า อ่างทองเป็น "จังหวัดเล็กๆ แห่งบ้านใหญ่ ป.น." ที่มีผู้สมัคร สว. มากและกวาดเก้าอี้ไป 6 ที่นั่ง
- - มีการเปิดโปงว่า ขบวนการทุจริตเลือก สว. มีความเชื่อมโยงกับบุคคลสำคัญในรัฐบาลและพรรคภูมิใจไทย โดยอ่างทองเป็นหนึ่งในจังหวัดที่ถูกอ้างถึงบ่อยในฐานะ "พื้นที่ฐานคะแนน" ที่ผลการเลือก สว. ผิดปกติ
- - ในเวทีเสวนาและรายงานของ iLaw มีการระบุว่า ผู้สมัครจากอ่างทองบางส่วนมีสายสัมพันธ์ใกล้ชิดกับ สส. และเครือข่ายพรรคการเมืองในพื้นที่ ซึ่งเอื้อต่อการ "จัดตั้ง" และ "สั่งโหวต" ตามโพย
รูปแบบความผิดปกติที่พบในกระบวนการเลือก สว. (รวมอ่างทอง)
แม้รายละเอียดเชิงพยานบางปากอาจไม่ได้ระบุชื่ออ่างทองทุกจุด แต่ภาพรวมที่สื่อและภาคประชาชนชี้ว่า "ผิดปกติ" และครอบคลุมถึงกรณีอ่างทอง มีดังนี้
1. สว. คะแนน "ดาวค้างฟ้า" / "ล้นกระดาน"
- - มีผู้สมัครบางคนได้คะแนนสูงติดท็อปมาตั้งแต่ระดับอำเภอจนถึงระดับประเทศ จนถูกเรียกว่า "ดาวค้างฟ้า" และบางรายได้คะแนนสูงมากจนเจ้าหน้าที่ต้อง "ต่อกระดานเพิ่ม" เพื่อเขียนคะแนน
- - ปรากฏการณ์นี้พบในหลายจังหวัดที่ถูกจับตา รวมถึงอ่างทองที่อยู่ในกลุ่มจังหวัดที่ได้ สว. มาก
2. แพทเทิร์นการกากบาทเหมือนเป๊ะ
- - พยานระบุว่า พบบัตรลงคะแนนที่มี การกากบาทหมายเลขเดียวกัน 10 หมายเลข และเรียงลำดับตรงกันหลายใบ ซึ่งเป็นไปไม่ได้ในทางความน่าจะเป็นหากเป็นการลงคะแนนอิสระ
- - การพบแพทเทิร์นแบบนี้ในหลายกลุ่มอาชีพ/พื้นที่ เป็นหนึ่งในหลักฐานที่ถูกใช้ชี้ว่ามีการ "โหวตตามโพย"
3. การกระจุกตัวของ สว. ใน 13 จังหวัด
- - 13 จังหวัดที่มีประชากรรวมประมาณ 11 ล้านคน กลับมีผู้ได้เป็น สว. ถึง 78 คน ซึ่งรวมถึงอ่างทอง 6 คน
- - เมื่อคำนวณคร่าวๆ จะเห็นว่าสัดส่วน สว. ต่อประชากรในจังหวัดเหล่านี้สูงมากเมื่อเทียบกับจังหวัดอื่น โดยเฉพาะจังหวัดเล็กอย่างอ่างทอง สตูล อุทัยธานี ฯลฯ
4. ความเชื่อมโยงกับฐานคะแนนพรรคการเมือง
- - หลายจังหวัดที่ได้ สว. มาก (บุรีรัมย์, อ่างทอง, สตูล, สุรินทร์, พระนครศรีอยุธยา ฯลฯ) เป็นพื้นที่ที่พรรคภูมิใจไทยมี สส. ครบหรือครองเสียงข้างมาก
- - สื่อและนักวิเคราะห์ตั้งข้อสังเกตว่า ระบบเลือกกันเองแบบ "แบ่งกลุ่ม–เลือกกันเอง" ทำให้เครือข่ายการเมืองระดับจังหวัดสามารถ "จัดคน–จัดโหวต" ได้ง่ายกว่าระบบเลือกตั้งโดยตรง
ทำไมอ่างทองจึงเป็น "เคสตัวอย่าง" ของความไม่สมสัดส่วน
หากยึดแนวคิดที่ว่า สว. 1 คน ควรมีฐานประชากรประมาณ 340,000 คน (เพื่อให้เห็นภาพสัดส่วนความเป็นตัวแทนในระดับประเทศ) จะเห็นว่า
- - จังหวัดใหญ่ที่มีประชากรหลายล้านคน กลับได้ สว. เพียง 1–3 คน
- - ในขณะที่อ่างทอง ซึ่งมีประชากรไม่มากและอำเภอเพียง 7 อำเภอ กลับได้ สว. 6 คน
- - เมื่อรวมกับข้อมูลว่า อ่างทองมีผู้ผ่านเข้ารอบไขว้ 37 คนจาก 40 คน และอยู่ในกลุ่มจังหวัดที่ "จัดคนง่าย" เพราะโครงสร้างเล็กและถูกครอบงำโดยเครือข่ายการเมืองท้องถิ่น/ชาติ ทำให้หลายคนมองว่า ผลลัพธ์นี้ "ไม่น่าเป็นไปได้" หากกระบวนการเป็นไปโดยสุจริต
สถานะคดีและผลกระทบทางการเมือง (สั้นๆ)
- - มีการเปิดโปงขบวนการทุจริตเลือก สว. 2567 โดยภาคประชาชนและดีเอสไอ เข้ามาสอบสวน จนมีการแจ้งข้อหาดำเนินคดีกับผู้ได้รับเลือกเป็น สว. อย่างน้อย 138 คน และผู้ร่วมขบวนการรวม 229 คน
- - อ่างทองเป็นหนึ่งในจังหวัดที่ถูกอ้างถึงบ่อยในสื่อและรายงานสอบสวน ว่าเป็นพื้นที่ที่มีผู้สมัครและผู้ได้รับเลือก "กระจุกตัว" และเชื่อมโยงกับเครือข่ายการเมืองระดับชาติ
- - กรณีนี้ถูกนำไปใช้อ้างในการเรียกร้องให้ แก้ไขรัฐธรรมนูญและระบบเลือก สว. เพราะมองว่าระบบปัจจุบันเปิดช่องให้ "บ้านใหญ่" และเครือข่ายพรรคการเมือง ฮั้วเลือกกันเองได้ง่าย อ่างทอง "ได้ สว. เกินสัดส่วนถึง 7.7 เท่า"