“ปากีสถาน vs อัฟกานิสถาน : ศึกนี้คนไทยต้องกังวลไหม เพราะอะไร?

28 กุมภาพันธ์ 2569 อาจารย์ กฤษฎา บุญเรือง นักวิชาการอิสระในสหรัฐฯ เขียนบทความเกี่ยวกับสถานการณ์ การปะทะระหว่าง ปากีสถาน กับ กลุ่มตอลีบานในอัฟกานิสถาน โดยระบุว่า โลกในต้นปี 2026 กำลังเผชิญกับบททดสอบที่ซับซ้อนและอันตรายอย่างยิ่ง ในขณะที่สายตาคนส่วนใหญ่ กำลังจับจ้องไปที่ความตึงเครียดในตะวันออกกลาง โดยเฉพาะกระแสข่าวที่ว่า สหรัฐอเมริกา กำลังเตรียมยกระดับปฏิบัติการทางทหารต่อ อิหร่าน ซึ่งอาจกลายเป็นชนวนสงครามระดับภูมิภาค
 

แต่ในอีกฟากหนึ่งของทวีปเอเชีย "ระเบิดเวลา" อีกลูกหนึ่งได้ปะทุขึ้นอย่างรุนแรงแล้ว นั่นคือสถานการณ์ความขัดแย้งระหว่าง ปากีสถาน และ อัฟกานิสถาน
 

คำถามที่หลายคนสงสัยคือ "เราควรกังวลไหม?"
 

คำตอบจากมุมมองความมั่นคง และเศรษฐกิจการเมืองของผมคือ "เราต้องกังวลอย่างจริงจัง" เพราะนี่ไม่ใช่แค่การกระทบกระทั่งตามแนวชายแดนแบบเดิมๆ แต่มันคือการเปลี่ยนผ่านสู่สถานะ "สงครามเปิด" (Open War) อย่างเต็มรูปแบบ 
 

1. จาก "มิตรในเงามืด" สู่ "ศัตรูในที่แจ้ง"

 

ย้อนกลับไปไม่กี่ปี ปากีสถานเคยถูกมองว่า เป็น "ผู้สนับสนุนหลัก" ที่ทำให้กลุ่มตอลิบาน กลับมาครองอำนาจในอัฟกานิสถานได้ในปี 2021 แต่ความสัมพันธ์นี้เป็นเสมือน "รักร้าว" ที่พังทลายลงเพราะผลประโยชน์ที่ไม่ลงตัว

 

 • กลุ่ม TTP (ตอลิบานปากีสถาน) : ปากีสถานเผชิญกับการก่อการร้ายภายในประเทศ ที่พุ่งสูงขึ้นอย่างก้าวกระโดด โดยมีหลักฐานชี้ชัดว่า กลุ่ม TTP ใช้ดินแดนอัฟกานิสถานเป็นฐานที่มั่น การที่รัฐบาลตอลิบานในคาบูลเพิกเฉย (หรืออาจสนับสนุนทางอ้อม) ต่อการโจมตีปากีสถาน คือฟางเส้นสุดท้ายที่ทำให้ความอดทนของอิสลามาบัดหมดลง

 

 • เส้นดูรันด์ (Durand Line) : เส้นพรมแดนเจ้าปัญหาที่ลากโดยอังกฤษ ตั้งแต่ยุคอาณานิคม กลายเป็นสมรภูมิเลือด เมื่อปากีสถานพยายามล้อมรั้วเพื่อความมั่นคง แต่อัฟกานิสถานถือว่า นั่นคือการแบ่งแยกพี่น้องชาวปาทานออกจากกัน การปะทะกันที่ด่านทอร์คแฮมและจามัน ในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา ไม่ใช่แค่การดวลปืน แต่เป็นการใช้ปืนใหญ่และอาวุธหนักเข้าประหัตประหารกัน 
 

 

2. ปฏิบัติการ "Ghazab Lil-Haq": จุดเปลี่ยนที่ไม่กลับไปที่เดิม

 

เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2026 ปากีสถานตัดสินใจเปิดปฏิบัติการทางอากาศครั้งใหญ่ โจมตีเป้าหมายใน คาบูล และ กันดะฮาร์ นี่คือการส่งสัญญาณว่า ปากีสถานจะไม่ยอมรบแค่ตามแนวชายแดนอีกต่อไป แต่พร้อมจะรุกรานลึก เข้าไปในใจกลางอำนาจของตอลิบาน การตอบโต้ของตอลิบาน ด้วยการบุกยึดด่านชายแดน 19 แห่งของปากีสถาน ยิ่งทำให้สถานการณ์ถลำลึก จนยากจะหาทางลงด้วยการทูตแบบปกติ 
 

3. ผลกระทบต่อเศรษฐกิจการเมืองและภูมิรัฐศาสตร์
 

ความขัดแย้งนี้ไม่ได้เกิดขึ้นในสุญญากาศ แต่มันเชื่อมโยงกับวิกฤตการณ์โลกในวงกว้าง:

 

 • ความมั่นคงนิวเคลียร์:

 

ปากีสถานเป็นประเทศที่มีอาวุธนิวเคลียร์ เพียงประเทศเดียวในโลกมุสลิม การถูกบีบให้ทำสงคราม ในขณะที่เศรษฐกิจภายในประเทศกำลังล่มสลาย สร้างความกังวลให้แก่ประชาคมโลกว่า "ปุ่มนิวเคลียร์" จะมีความปลอดภัยเพียงใด หากโครงสร้างรัฐปากีสถานเกิดการสั่นคลอน

 

 • โดมิโนผู้ลี้ภัยและการก่อการร้าย:

 

การขับไล่ชาวอัฟกัน 2.8 ล้านคนออกจากปากีสถาน ท่ามกลางภาวะสงคราม จะสร้างวิกฤตมนุษยธรรมครั้งใหญ่ที่สุดในศตวรรษที่ 21 และเป็นโอกาสทองให้กลุ่ม ISIS-K ขยายอิทธิพลแทรกซึมไปทั่วภูมิภาค รวมถึงอาเซียนและไทย ที่อาจต้องเผชิญกับผลกระทบด้านความมั่นคงทางอ้อม

 

 • จีนและความระแวงใจ:

 

จีนลงทุนในปากีสถานผ่านโครงการ CPEC มหาศาล ความวุ่นวายนี้กำลังขัดขวางเส้นทางยุทธศาสตร์ของปักกิ่ง หากปากีสถานเพลี่ยงพล้ำ จีนอาจต้องเข้ามามีบทบาทในลักษณะ "ตำรวจโลก" ในเอเชียใต้ ซึ่งจะสร้างความไม่พอใจให้กับอินเดียและสหรัฐฯ 
 

 

4. สหรัฐฯ-อิหร่าน:

 

ตัวแปรแทรกซ้อนที่อันตราย
 

ความน่ากังวลที่สุดในขณะนี้คือ จังหวะเวลา (Timing) ในขณะที่สหรัฐฯ เตรียมกดดันหรือโจมตีอิหร่าน  อิหร่านเองก็มีพรมแดนติดกับทั้งปากีสถาน และอัฟกานิสถาน หากอิหร่านถูกโจมตีโดยสหรัฐฯ และอิสราเอล ภูมิภาคนี้จะกลายเป็น "สุญญากาศแห่งอำนาจ" ที่ใหญ่ที่สุดในโลก กลุ่มติดอาวุธต่างๆ จะเคลื่อนไหวได้อย่างอิสระ การประสานงานระหว่างปากีสถานและอัฟกานิสถาน เพื่อปราบปรามการก่อการร้ายจะเป็นศูนย์ทันที

 

บทสรุป:

 

โลกต้องเตรียมรับมือสถานการณ์ที่เส้นดูรันด์ในวันนี้ ไม่ใช่เรื่องไกลตัวคนไทยหรือชาวโลก
 

หากปากีสถานและอัฟกานิสถาน ไม่สามารถตกลงกันได้ผ่านตัวกลางอย่างซาอุดีอาระเบีย หรือกาตาร์ เราอาจได้เห็นการล่มสลายของเสถียรภาพในเอเชียใต้ ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อราคาน้ำมัน เส้นทางการค้า และความมั่นคงปลอดภัยจากการก่อการร้ายสากล
 

ในฐานะนักวิเคราะห์มองว่า โลกต้องกดดันให้เกิด "พื้นที่ปลอดภัย" และการเจรจาโดยด่วน ก่อนที่ความแค้นส่วนตัวระหว่างกลุ่มอำนาจ จะกลายเป็นสงครามใหญ่ที่ไม่มีใครชนะ และทิ้งไว้เพียงซากปรักหักพังของเอเชียใต้ทั้งภูมิภาค