เกิดอาฟเตอร์ช็อกมากกว่า 60 ครั้ง หลังแผ่นดินไหวญี่ปุ่น

29 กรกฎาคม 2569 จากเกิดเหตุแผ่นดินไหวรุนแรงขนาดแมกนิจูด 7.1 (ความรุนแรงระดับ 7 ตามมาตรวัดญี่ปุ่น) เมื่อช่วงบ่ายวันอังคารที่ 28 กรกฎาคม 2569 โดยมีจุดศูนย์กลางอยู่ที่เมืองฮิกาวะ ส่งผลให้เกิดความเสียหายหลายพื้นที่ โดยเฉพาะภายในห้างสรรพสินค้า "อีออน มอลล์ คุมาโมโตะ" (AEON Mall Kumamoto) ในเมืองคาชิมะ จังหวัดคุมาโมโตะ ที่เกิดระเบิดขึ้นหลังแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ รวมทั้งเกิดอาฟเตอร์ช็อกกว่า 60 ครั้ง 

 

สำนักงานอุตุนิยมวิทยาของญี่ปุ่น (Japan Meteorological Agency) หรือ JMA ยังคงระดับความรุนแรงของแผ่นดินไหวที่จังหวัดคุมาโมโตะไว้ที่ 7.1 ในขณะที่สำนักงานสำรวจธรณีวิทยาแห่งสหรัฐอเมริกา (U.S. Geological Survey) หรือ USGS ปรับลงไปอยู่ที่ระดับ 6.8 และระบุว่า ศูนย์กลางการเกิดว่าอยู่ใกล้เมืองชายฝั่งอูโตะ ที่ห่างจากจังหวัดคุมาโมโตะไปทางตะวันตกเฉียงใต้ประมาณ 48 กิโลเมตร และอยู่ลึกลงไปเพียง 10 กิโลเมตร

 

จังหวัดคุมาโมโตะ ตั้งอยู่บนเกาะคิวชู ทางตะวันตกเฉียงใต้ของญี่ปุ่น โดยเป็นหนึ่งในสี่เกาะหลักของประเทศ อยู่ห่างจากเมืองนางาซากิไปทางทิศตะวันออกประมาณ 90 กิโลเมตร ดังนั้น แรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหว จึงส่งผลให้เกิดดินถล่มลงมาจากภูเขาด้วย

 

นายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทาคาอิจิ แถลงตัวเลขผู้เสียชีวิตว่า มีอย่างน้อย 13 ราย และคาดว่าจะมีผู้บาดเจ็บหลายร้อยคน ประชาชนหลายหมื่นครัวเรือนไม่มีไฟฟ้าและน้ำประปาใช้ ซึ่งทาคาอิจิ กล่าวว่า "ยังมีผู้คนที่รอคอยการช่วยเหลือ และนี่คือการแข่งกับเวลา"... "เราจะทุ่มเทสรรพกำลังอย่างเต็มที่เพื่อค้นหาและช่วยเหลือผู้ประสบภัยให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้"

 

 

ในช่วงค่ำวันอังคาร (28 กรกฎาคม) ประชาชนเกือบ 50,000 ครัวเรือนไม่มีไฟฟ้าใช้ และอีก 140,000 ครัวเรือนไม่มีน้ำประปาใช้ ขณะที่ในวันนี้  อุณหภูมิในพื้นที่พุ่งสูงเกิน 35 องศาเซลเซียส เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคลมแดด (heatstroke) สำหรับผู้ประสบภัยที่ไม่มีเครื่องปรับอากาศและน้ำดื่มน้ำใช้เพียงพอ ผู้ให้บริการโทรคมนาคมอย่างเคดีดีไอ (KDDI) และ เอ็นทีที (NTT Docomo) ระบุว่า การขาดแคลนไฟฟ้าและระบบสายส่งสัญญาณขัดข้อง ทำให้เกิดเหตุขัดข้องกับบริการโทรศัพท์มือถือ

 

ญี่ปุ่นยังใช้ "มาตราวัดชินโด" (Shindo) เพื่อวัด "ระดับของการสั่นสะเทือน" ของพื้นดินที่จุดสังเกตต่าง ๆ ภายในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ ซึ่งต่างจากแม็กนิจูด (Magnitude) ที่เป็นการวัดค่าตัวเลข ที่สะท้อนถึงขนาดของพลังงาน ที่ปล่อยออกมาจากจุดศูนย์กลางแผ่นดินไหว ซึ่งแผ่นดินไหวล่าสุดมีแรงสั่นสะเทือนระดับ 7 ของมาตราชินโด ซึ่งเป็นระดับสูงสุด (ระดับต่ำสุดถึงสูงสุด คือ 0-7)

 

ประชาชนราว 300,000 คน ได้รับคำแนะนำให้ไปอยู่ที่ศูนย์อพยพต่างๆ หลายคนต้องนอนพักค้างคืนในรถยนต์ เนื่องจากความหวาดกลัวต่ออาฟเตอร์ช็อกมากกว่า 60 ครั้ง โดยมีความรุนแรงอยู่ที่ระดับ 1 ถึง 4 ตามมาตราชินโด

 

ความรุนแรงตามมาตราชินโด

 

• ระดับ 0 ถึง 2: แรงสั่นสะเทือนเบามาก คนทั่วไปอาจไม่รู้สึก หรือรู้สึกได้เพียงเล็กน้อย เช่น วัตถุที่แขวนอยู่แกว่งไปมา
• ระดับ 3 และ 4: คนส่วนใหญ่รู้สึกได้ ของบนโต๊ะเริ่มสั่นหรือหล่นลงมา และอาจทำให้คนที่นอนหลับอยู่ตื่นได้
• ระดับ 5 อ่อน (5-) และ 5 รุนแรง (5+): ผู้คนเคลื่อนไหวลำบาก จานชามในตู้หล่นแตก และเฟอร์นิเจอร์เคลื่อนที่
• ระดับ 6 อ่อน (6-) และ 6 รุนแรง (6+): ยืนทรงตัวได้ยากมาก อาคารที่ไม่แข็งแรงอาจพังเสียหายหรือผนังแตกร้าว
• ระดับ 7: รุนแรงสูงสุด มนุษย์ไม่สามารถยืนหรือเดินได้ ถูกเหวี่ยงล้ม อาคารและกำแพงคอนกรีตส่วนใหญ่พังทลาย

 

 

นับตั้งแต่ ปี 1919 (พ.ศ.2462) มีข้อมูลที่แสดงให้เห็นว่า มีเพียง 6 ครั้งเท่านั้น ที่ระดับความรุนแรงแผ่นดินไหวญี่ปุ่นขึ้นถึงระดับ 7 ตามมาตราชินโด

 

- แผ่นดินไหวที่อ่าวโอซากา จังหวัดโกเบ เมื่อเดือนมกราคม 1995

 

- แผ่นดินไหวชูเอ็ตสึ จังหวัดนีงาตะ เมื่อเดือนตุลาคม 2547

 

- แผ่นดินไหวฟุกุชิมะ เมื่อเดือนมีนาคม 2554

 

- แผ่นดินไหวคุมาโมโตะ เมื่อเดือนเมษายน 2559

 

- แผ่นดินไหวฮอกไกโด เมื่อเดือนกันยายน 2561

 

- แผ่นดินไหวคาบสมุทรโนโตะ จังหวัดอิชิคาวะ เมื่อเดือนมกราคม 2567

 

 

นับตั้งแต่มีการประกาศใช้มาตรวัดชินโด จนถึงปี 2539 เจ้าหน้าที่ของหน่วยงานที่ประจำการอยู่ทั่วประเทศ จะเป็นผู้วัดระดับชินโด แต่ปัจจุบัน เครือข่ายของเครื่องวัดแผ่นดินไหวได้ครอบคลุมทั่วประเทศ โดยวัดคลื่น P หรือ คลื่นปฐมภูมิ (Primary Wave) ซึ่งก็คือ คลื่นไหวสะเทือนชนิดแรกที่เดินทางมาถึงสถานีตรวจวัดแผ่นดินไหว มีลักษณะเป็นคลื่นตามยาว ที่ทำให้ตัวกลางเกิดการอัดและขยายในแนวเดียวกับทิศทางของคลื่น และสามารถเคลื่อนที่ผ่านได้ทั้งของแข็ง ของเหลว และก๊าซ โดยเมื่อเกิดแผ่นดินไหวขนาดใดก็ตาม ระบบจะแจ้งเตือนไปยังอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ หน้าจอโทรทัศน์ รถไฟจะหยุดโดยอัตโนมัติ เพื่อให้ผู้คนมีเวลาในการเตรียมตัวก่อนที่คลื่น S (Secondary Wave) หรือ คลื่นทุติยภูมิ หรือ คลื่นตามขวาง ซึ่งเป็นคลื่นไหวสะเทือน ที่มีความรุนแรงในการสร้างความเสียหายจะถล่มพื้นที่

 

แม้แผ่นดินไหวจะมีความรุนแรง แต่มีอาคารพังถล่มลงมาเพียงไม่กี่แห่ง ซึ่งช่วยลดจำนวนผู้เสียชีวิตและผู้บาดเจ็บลงได้ เพราะญี่ปุ่นมีมาตรฐานการก่อสร้างที่เข้มงวด มีการยกระดับข้อกำหนดด้านการต้านทานแผ่นดินไหว สำหรับอาคารใหม่ขึ้นหลายครั้งในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา เทคโนโลยีต่างๆ เช่น อาคารพักอาศัยที่ใช้ระบบฐานรากแบบติดตั้งบนลูกกลิ้ง ที่สามารถโยกตัวตามแรงสั่นสะเทือนได้ ช่วยให้อาคารรุ่นใหม่สามารถรับมือกับแรงสั่นสะเทือนที่รุนแรงได้เป็นอย่างดี แตกต่างจากปราสาทคุมาโมโตะ ที่สร้างตั้งแต่ศตวรรษที่17 ทำให้บางส่วนพังถล่มลงมา เมื่อเผชิญแผ่นดินไหวรุนแรงในปี 2559 และในครั้งล่าสุด