ข่าว
23 มิ.ย. 2569 | apirak_pra
เกาะติดความคืบหน้าวิกฤตการณ์ตะวันออกกลางรอบวัน หลังสหรัฐฯ-อิหร่านปิดฉากการเจรจาเทคนิคนัดแรกที่สวิตเซอร์แลนด์ พร้อมบรรลุดีลประวัติศาสตร์ ฝั่งทำเนียบขาวสั่งผ่อนปรนคว่ำบาตรน้ำมันและไฟเขียวปล่อยเงินแช่แข็ง 1.2 หมื่นล้านดอลลาร์ ด้านพรรคเดโมแครตรุมสับ "ทรัมป์" แจกแต้มให้อิหร่านฟรี
KEY
POINTS
ความคืบหน้าเชิงบวกครั้งประวัติศาสตร์ในสถานการณ์ความตึงเครียดระหว่างสหรัฐอเมริกาและอิหร่าน ซึ่งเป็นการสรุปสถานการณ์รอบวันล่าสุดหลังจบการประชุมมาราธอน 18 ชั่วโมง ณ ทะเลสาบลูเซิร์น ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ โดยคณะผู้แทนเจรจาฝ่ายเทคนิคของทั้งสองประเทศประสบความสำเร็จในการบรรลุข้อตกลงขั้นแรกอย่างเป็นรูปธรรม ภายใต้บันทึกความเข้าใจ (MoU) 14 ข้อ ส่งผลให้กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ยอมสะบัดน้ำหมึกผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจครั้งใหญ่ เพื่อแลกกับการตั้งคณะทำงานควบคุมการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์และการระงับเหตุรุนแรงในภูมิภาค
นายโมฮัมหมัด บาเกอร์ กาลิบาฟ ประธานรัฐสภาและหัวหน้าคณะเจรจาของอิหร่าน เปิดเผยข้อมูลต่อสื่อมวลชนว่า ข้อตกลงที่เสร็จสิ้นในสวิตเซอร์แลนด์ระบุว่า รัฐบาลสหรัฐฯ ได้ยอมตกลงคืนทรัพย์สินและเงินทุนสำรองของอิหร่านที่เคยถูกสั่งอายัดไว้ในต่างประเทศรวมจำนวน 12,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (หรือราว 4.4 แสนล้านบาท) โดยแบ่งออกเป็นสองงวด งวดละ 6,000 ล้านดอลลาร์ ซึ่งได้มีการเซ็นสัญญาร่วมกันอย่างเป็นทางการเรียบร้อยแล้ว
ขณะเดียวกัน กระทรวงการคลังของสหรัฐฯ ได้ประกาศมาตรการผ่อนปรนและยกเว้นการคว่ำบาตร (Sanctions Waiver) ต่อการส่งออกน้ำมันดิบ เคมีภัณฑ์ปิโตรเคมี และผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมของอิหร่านอย่างเป็นทางการไปจนถึงวันที่ 21 สิงหาคม 2569 ซึ่งมาตรการนี้จะเปิดทางให้อิหร่านสามารถซื้อขายและทำธุรกรรมน้ำมันในสกุลเงินดอลลาร์สหรัฐได้เป็นครั้งแรกในรอบหลายทศวรรษ และทำให้สามารถขายน้ำมันได้ในราคาตลาดโลกโดยไม่ต้องยอมหั่นราคาขายเหมือนช่วงถูกคว่ำบาตร
กระแสการเมืองภายในของสหรัฐฯ เริ่มทวีความร้อนแรง เมื่อกลุ่มสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรสังกัดพรรคเดโมแครต ในคณะกรรมาธิการการต่างประเทศของสภาผู้แทนราษฎร ได้ออกแถลงการณ์ผ่านแอปพลิเคชัน X โจมตีประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ อย่างหนัก โดยระบุว่าพฤติกรรมของรัฐบาลชุดนี้ "ย้อนแย้งและไม่เป็นไปตามแนวทางคำพูดที่เคยประกาศไว้" เนื่องจากทรัมป์ยอมแจกสิทธิประโยชน์และการผ่อนปรนคว่ำบาตรครั้งใหญ่ที่สุดในรอบหลายสิบปีให้แก่อิหร่าน ทั้งที่อิหร่านยังไม่ได้ปฏิบัติตามคำมั่นสัญญาหรือมีหลักประกันที่ชัดเจนในมิติการระงับโครงการนิวเคลียร์และการหยุดสนับสนุนกลุ่มผู้ก่อความไม่สงบในตะวันออกกลางเลยแม้แต่น้อย
ทว่าฝั่ง เจดี แวนซ์ รองประธานาธิบดีสหรัฐฯ ซึ่งเพิ่งเสร็จสิ้นภารกิจเดินสายเจรจาในสวิตเซอร์แลนด์กลับประเมินต่างออกไป โดยระบุว่าในการเจรจาขั้นแรกนี้ ฝ่ายอิหร่านได้ยอมอ่อนข้อและให้คำมั่นสัญญาเชิงยุทธศาสตร์ โดยยอมเปิดประตูให้ทีมตรวจสอบอาวุธนิวเคลียร์สากลเดินทางเข้าตรวจค้นพื้นที่ฐานทัพและโรงงานนิวเคลียร์ลับของอิหร่านเป็นครั้งแรกในรอบหลายปี เพื่อให้มั่นใจว่าอิหร่านจะไม่สามารถพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ได้สำเร็จ อย่างไรก็ตาม ทางการอิหร่านยังคงออกมาปฏิเสธและระบุว่าเงื่อนไขเรื่องการให้ทีมสืบสวนเข้าตรวจค้นนิวเคลียร์นั้นยังไม่ได้ข้อสรุปสุดท้าย
นายคาเซ็ม ฆารีบาบาดี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศและหัวหน้าทีมเทคนิคของอิหร่าน ออกมาระบุว่า กระบวนการเจรจาระดับเทคนิคในสวิตเซอร์แลนด์ได้เสร็จสิ้นลงแล้วด้วยความเรียบร้อย โดยมีการจัดตั้งคณะทำงานเฉพาะกิจขึ้นมา 4 ชุด เพื่อแยกย้ายกันศึกษารายละเอียดเชิงลึกใน 4 ประเด็นสำคัญ ได้แก่
สำหรับกระบวนการนับจากนี้ การเจรจาในเฟสถัดไปจะอยู่ภายใต้การควบคุมและประเมินผลโดย "คณะกรรมการระดับสูง" (High-level Committee) ซึ่งประกอบไปด้วย รองประธานาธิบดีสหรัฐฯ, ประธานรัฐสภาและรัฐมนตรีต่างประเทศของอิหร่าน รวมไปถึงนายกรัฐมนตรีของปากีสถานและกาตาร์ เพื่อผลักดันโรดแมป 60 วันให้สำเร็จเป็นรูปธรรม
ทางด้านสถานการณ์การเมืองภายในของอิหร่าน นายโมฮัมหมัด บาเกอร์ กาลิบาฟ ได้ออกมาโพสต์ข้อความผ่านแอปพลิเคชัน X เพื่อชี้แจงและตอบโต้กลุ่มนักการเมืองฝ่ายขวาจัดและสื่อสถานีโทรทัศน์แห่งชาติ (IRIB) ที่วิพากษ์วิจารณ์ว่าคณะผู้แทนของอิหร่านไม่ควรลดตัวลงไปเปิดโต๊ะเจรจากับประเทศที่ไม่น่าไว้วางใจอย่างสหรัฐฯ ถึงขั้นประชดประชันว่าอยากให้ปิดสนามบินเมห์ราบัดเพื่อไม่ให้เครื่องบินของคณะทูตออกเดินทาง
"ขอยืนยันกับพี่น้องชาวอิหร่านทุกคนว่า หากในค่ำคืนนั้นคณะผู้แทนของเราตัดสินใจไม่เดินทางไปเจรจาที่สวิตเซอร์แลนด์ ในนาทีนี้คราบน้ำมันและหยาดเลือดของพี่น้องชาวมุสลิมและชาวชีอะห์ในประเทศเลบานอนก็คงจะต้องหลั่งไหลและสูญเสียมากกว่านี้อย่างแน่นอน" กาลิบาฟ ชี้แจง
ซึ่งล่าสุดระบบความมั่นคงระบุว่า ข้อตกลง "De-confliction Cell" เพื่อระงับเหตุรุนแรงในเลบานอน รวมถึงการเปิดช่องแคบฮอร์มุซให้เรือขนส่งน้ำมันสามารถแล่นผ่านได้อีกครั้ง เริ่มส่งสัญญาณบวกในพื้นที่จริงแล้ว
