‘ทรัมป์’ เผยลงนามจบศึกผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ ท่ามกลางรอยร้าวอิสราเอล-เดโมแครตไล่บี้สัญญาลับ

มหากาพย์ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ข้ามทวีปดำเนินมาถึงจุดพลิกผันครั้งใหญ่ หลังจากทำเนียบขาวและกรุงเตหะรานเดินหมากทางการทูตยุติศึกสงครามภาพรวมล่วงหน้า ทว่าสภาวะภาคพื้นดินและการเมืองโลกยังคงเดือดพล่านเต็มไปด้วยข้อกังขา ความขัดแย้งในการตรวจสอบสัญญาจากพรรคเดโมแครต และท่าทีดื้อแพ่งของรัฐบาลอิสราเอลที่พร้อมทำลายกลไกสันติภาพทุกเมื่อ แฝงปมปริศนาสำคัญ... ข้อตกลงหยุดยิงครั้งนี้จะนำไปสู่ความสงบสุขที่แท้จริง หรือเป็นเพียงชนวนระเบิดเวลาลูกใหม่?

และนี่คือการสรุปแหล่งข้อมูลประเด็นสำคัญรอบวันที่ต้องจับตา

1. ทรัมป์ลงนามแบบดิจิทัล ยืนยันลงนาม MoU อิเล็กทรอนิกส์จบศึก

กระบวนการทูตสายฟ้าแลบสัมฤทธิ์ผลอย่างเป็นรูปธรรมเมื่อ ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ ออกมาแถลงข่าวใหญ่เคียงข้างประธานาธิบดี เอ็มมานูเอล มาครง ของฝรั่งเศส ในระหว่างการเดินทางไปร่วมประชุมสุดยอดผู้นำ G7 โดยทรัมป์ยืนยันเด็ดขาดว่า บันทึกความเข้าใจ (MoU) เพื่อยุติสงครามภาพรวมกับอิหร่านได้ถูก "ลงนามผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์เสร็จสิ้นสมบูรณ์แล้ว"

เจ้าหน้าที่ระดับสูงของทำเนียบขาวเปิดเผยข้อมูลเชิงลึกในระบบเอกสารว่า ผู้ที่จรดปากกาดิจิทัลลงนามในข้อตกลงประวัติศาสตร์ความยาวประมาณ 1 หน้าครึ่งฉบับนี้ ประกอบด้วย

• โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ
• เจดี แวนซ์ รองประธานาธิบดีสหรัฐฯ
• โมฮัมหมัด บาเกอร์ กาลิบาฟ ประธานสภาผู้แทนราษฎรอิหร่าน

ทั้งนี้ ทรัมป์ระบุว่า แวนซ์จะเป็นตัวแทนเดินทางไปร่วมพิธีลงนามอย่างเป็นทางการภาคพื้นดินอีกครั้ง ณ ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ในวันศุกร์ที่จะถึงนี้ พร้อมสัญญาว่าน่านน้ำช่องแคบฮอร์มุซจะเปิดฉากต้อนรับการเดินเรืออย่างสมบูรณ์แบบในวันเดียวกัน ขณะที่ฝั่งกาลิบาฟได้โพสต์ข้อความแสดงเกณฑ์ความสำเร็จว่า นี่คือก้าวสำคัญของอิหร่านหลังผ่านระบบการต่อสู้อันยาวนาน

2. ปลดล็อกช่องแคบฮอร์มุซ: กองเรือน้ำมันเริ่มขยับตัว

ท่ามกลางเกณฑ์ระเบียบระบบใหม่ หลังสหรัฐฯ สั่งยกเลิกมาตรการปิดล้อมทางทะเลต่อท่าเรืออิหร่านเป็นกรณีพิเศษเพื่อแสดงความจริงใจ สื่อท้องถิ่นฝั่งเตหะรานรายงานด่วนว่า เรือบรรทุกน้ำมันดิบขนาดใหญ่ (VLCC) ของอิหร่านจำนวน 3 ลำ และเรือสินค้าอีก 2 ลำ ได้เริ่มขยับตัวแล่นผ่านพิกัดเส้นเขตปิดล้อมเดิมในน่านน้ำช่องแคบฮอร์มุซออกสู่ทะเลสากลได้อย่างไร้อุปสรรค ซึ่งรัฐบาลอิหร่านประเมินว่านี่คือ "สัญญาณแห่งความหวังและความจริงใจ" จากวอชิงตัน

อย่างไรก็ตาม ซามาน เรซาอี ประธานสหภาพแรงงานพาณิชย์นาวีแห่งอิหร่าน (IMMS) ได้ออกมาแจ้งเตือนระบบโลจิสติกส์โลกผ่านอัลจาซีราว่า ช่องแคบฮอร์มุซ "จะไม่มีวันกลับไปสู่สภาวะเหมือนช่วงก่อนเกิดสงครามได้อีกต่อไป" เนื่องจากโครงสร้างการเดินเรือและโครงสร้างพื้นฐานของท่าเรือและคลังพลังงานทั้งสองฝั่งอ่าวเปอร์เซียโดนระเบิดพังพินาศยับเยินจากพิษสงคราม จำเป็นต้องใช้งบประมาณมหาศาลและกรอบเวลาซ่อมแซมยาวนานหลายสัปดาห์หรืออาจเป็นเดือน อีกทั้งระบบความปลอดภัยหลังจากนี้จะต้องขึ้นตรงต่อเกณฑ์ระเบียบใหม่ที่ให้สิทธิ์ประเทศชายฝั่ง (Coastal states) เข้ามามีบทบาทควบคุมน่านน้ำเข้มงวดขึ้น

3. เปิดรายละเอียดสัญญาลับ 1.5 หน้า: เงินแสนล้าน-เปิดตรวจนิวเคลียร์

แม้ตัวบทสัญญาฉบับเต็มจะยังไม่ถูกประกาศสู่สาธารณะ แต่แหล่งข้อมูลรายงานเชิงลึกจากสำนักข่าวรอยเตอร์และเอเอฟพีระบุโครงสร้างเงื่อนไขและผลประโยชน์แลกเปลี่ยนดังนี้

• มาตรการหยุดยิง: สั่งระงับศึกปฏิบัติการทางทหารในทุกแนวรบ รวมถึงพื้นที่ประเทศเลบานอน พร้อมเปิดน่านน้ำช่องแคบฮอร์มุซแบบปลอดค่าธรรมเนียมและไร้การเรียกเก็บค่าคุ้มครองตลอดกรอบเวลาเจรจา 60 วันข้างหน้า

• ข้อตกลงลับผลประโยชน์: สหรัฐฯ ยอมตกลงที่จะทยอยปลดล็อกคืนสินทรัพย์ต่างประเทศที่ถูกอายัดไว้ของอิหร่านมูลค่าสูงถึง 25,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 9 แสนล้านบาท) พ่วงด้วยมาตรการผ่อนปรนคว่ำบาตรการส่งออกน้ำมันดิบในช่วงเวลาที่กำหนด ทว่า เจดี แวนซ์ และ คิมเบอร์ลี ฮาลเคตต์ ผู้สื่อข่าวทำเนียบขาวยืนยันเด็ดขาดว่า ของรางวัลทั้งหมดนี้เป็นระบบ "Performance-based" หรือจ่ายตามผลงานเท่านั้น จะยังไม่มีการโอนเงินหรือยกเลิกคว่ำบาตรในวันศุกร์นี้ แต่จะเกิดขึ้นต่อเมื่ออิหร่านปฏิบัติตามระบบตรวจสอบและยอมลดสัดส่วนแร่ยูเรเนียมในกรอบเจรจา 60 วันเสร็จสิ้น

• กลไกตรวจสอบนิวเคลียร์: แวนซ์ระบุว่าข้อตกลง "อย่างแน่นอน" ครอบคลุมการส่งคณะเจ้าหน้าที่ผู้เชี่ยวชาญจากสำนักงานพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) เดินทางกลับเข้าสู่โรงงานนิวเคลียร์ในอิหร่านอย่างรวดเร็ว เพื่อทำลายคลังอาวุธแร่ยูเรเนียมเข้มข้นสูง พร้อมปัดกระแสข่าวลือที่ว่าสหรัฐฯ ยอมจ่ายเงินสด 300 ล้านดอลลาร์ให้อิหร่านว่าเป็น "ข่าวปลอมจากพรรคเดโมแครต"

4. เดโมแครตเปิดศึกไล่บี้ทรัมป์ ตราหน้า "สัญญาจำนน"

มรสุมการเมืองภายในสหรัฐฯ เดือดพล่านทันที เมื่อ สส. และ สว. ฝั่งพรรคเดโมแครต นำโดย ชัค ชูเมอร์ ผู้นำเสียงข้างน้อยในวุฒิสภาสหรัฐฯ และริชาร์ด บลูเมนทาล ร่วมมือกันออกมากดดันทำเนียบขาวอย่างหนักหน่วง โจมตีว่าทรัมป์กำลังพาสหรัฐฯ เผชิญหน้ากับความล้มเหลวทางนโยบายต่างประเทศเหมือนวิกฤตการณ์คลองสุเอซ (Suez Crisis) ในอดีต โดยชี้ชัดว่าสงครามรอบนี้ผลาญงบประมาณแผ่นดินไปมหาศาลและคร่าชีวิตคนบริสุทธิ์ แต่ผลลัพธ์ที่ทรัมป์ได้มากลับเป็นเพียงสัญญาหน้ากระดาษที่อ่อนแอกว่าดีล JCPOA ปี 2015 ของโอบามาเสียอีก

ขณะที่ สว. จอน ธูน ฝั่งรีพับลิกันระบุว่า รัฐสภาเตรียมขยับมาตรการเรียกตรวจเนื้อหาข้อตกลงทั้งหมดก่อนวันศุกร์ และอาจมีการเปิดลงมติโหวตระบบรับรองทางกฎหมายเนื่องจากสัญญาฉบับนี้มีข้อบัญญัติที่ผูกโยงกับความมั่นคงทางนิวเคลียร์ขั้นรุนแรง

5. ฝ่ายอิสราเอลเดือดจัด "เนทันยาฮู" ลั่นไม่ถอนทัพพ้นเลบานอน

พิกัดดราม่าขัดแย้งที่อันตรายที่สุดในสันติภาพรอบนี้ คือท่าทีของนายกรัฐมนตรี เบนจามิน เนทันยาฮู แห่งอิสราเอล ที่ใช้เวลาซุ่มเงียบกว่า 20 ชั่วโมงก่อนจะออกมาแถลงการณ์ต่อประชาชน โดยเนทันยาฮูประกาศจุดยืนหักดิบข้อตกลงของทรัมป์ ดันให้เกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์ระงับความมั่นคงอย่างรุนแรง เนื่องจากเขายืนยันเด็ดขาดว่า "กองทัพอิสราเอลจะไม่มีวันถอนกำลังออกจากพื้นที่ยึดครองตอนใต้ของเลบานอน" และพร้อมสั่งใช้มาตรการจู่โจมทางทหารทันทีหากพบพฤติกรรมล้ำเส้นของกลุ่มฮิซบอลเลาะฮ์

หมากดื้อแพ่งของเนทันยาฮูได้รับแรงสนับสนุนอย่างเต็มที่จากรัฐมนตรีฝั่งขวาจัดในคณะรัฐบาลและกลุ่มพรรคฝ่ายค้านที่ไม่ยอมรับสัญญาหยุดยิงของทรัมป์ ตราหน้าดีลนี้ว่าเป็นความพ่ายแพ้ทางการเมืองครั้งย่อยยับ ขัดแย้งกับสภาวะหน้างานที่ประชาชนชาวเลบานอนจำนวนมากเริ่มขนย้ายข้าวของเครื่องใช้เดินทางกลับสู่บ้านเกิดเมืองนอนท่ามกลางซากปรักหักพัง ดันให้เสถียรภาพภาพรวมในตะวันออกกลางดิ่งสู่ความเปราะบางและสุ่มเสี่ยงจะโดนแทรกแซงพังทลายลงได้ทุกวินาที