ข่าว
13 เม.ย. 2569
วิกฤตตะวันออกกลางระอุ! อะไรจะเกิดขึ้นบ้าง เจาะลึก 7 คำถามสงครามรอบใหม่ สหรัฐฯ-อิหร่าน หลังเจรจาล่มไม่เป็นท่า ส่องมุมมองผู้เชี่ยวชาญ ถึงความเป็นไปได้
13 เมษายน 2569 สถานการณ์ในตะวันออกกลางกลับมาส่อเค้าระอุอีกครั้ง หลังการเจรจาสันติภาพระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน ที่ปากีสถานล่มไม่เป็นท่า โดยขณะนี้ทั่วโลกต่างจับตาวิกฤตช่องแคบฮอร์มุซ หลัง ประธานาธิบดี "ทรัมป์" สั่งกองทัพเรือปิดล้อมช่องแคบ "ฮอร์มุซ" ตั้งแต่วันนี้ (13 เม.ย.) จนมีความกังวลว่า จะเกิดวิกฤตพลังงานไปทั่วโลก และการสงครามอีกระลอก หลังข้อตกลงหยุดยิงชั่วคราวสิ้นสุดลง
ประเด็นร้อนดังกล่าว ดร.ศราวุฒิ อารีย์ นักวิชาการด้านตะวันออกกลาง และผู้อำนวยการศูนย์มุสลิมศึกษา สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ให้ความเห็นอย่างน่าสนใจระบุว่า
1. การเจรจาระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่าน ถือว่าล่มหรือยัง
ไม่ล่มเสียทีเดียว แม้สหรัฐฯ จะยื่นข้อเสนอแล้วถอนตัวออกไปก่อนเวลาอันสมควร และอิหร่านแสดงท่าทีผิดหวัง
ช่องทางการทูตยังไม่ปิดตายเสียทีเดียว
2. การฟื้นการเจรจากลับมาอีก เป็นไปได้หรือไม่ ด้วยปัจจัยอะไร เช่น บทบาทของ จีน รัสเซีย หรือประเทศที่เป็นกลางอื่นๆ
บทบาทของตัวกลาง อย่างปากีสถาน ยังคงพร้อมที่จะผลักดันให้เกิดการเจรจาต่อไป
ทิศทางในอนาคตอาจขึ้นอยู่กับ โดนัลด์ ทรัมป์ ว่าจะเลือกทางใด
3. จะเกิดสงครามรอบใหม่หรือไม่
มีข้อจำกัดของสหรัฐฯ เพราะถึงแม้จะมีศักยภาพทางทหารสูง แต่ทรัมป์มีข้อจำกัดเรื่อง "เวลาทางการเมือง" ทั้งกระแสกดดันภายในประเทศ ปัญหาสมรรถนะทางเศรษฐกิจ ราคาน้ำมัน และการเตรียมตัวเข้าสู่การเลือกตั้ง
การทำสงครามอาจทำให้เขาถูกมองว่าเป็นอาชญากรสงครามได้
4. หรือไม่เกิดสงคราม เพราะอิหร่านหมดสภาพที่จะต่อสู้ได้แล้ว
มองว่าเป็นความได้เปรียบของอิหร่านมากกว่า เพราะอิหร่านพิสูจน์แล้วว่าสามารถอยู่รอดได้ภายใต้สถานการณ์นี้
อิหร่านถือว่าตนเองถือไพ่เหนือกว่าในเชิงยุทธศาสตร์แม้จะได้รับความเสียหาย จึงไม่มีเหตุผลที่ต้องเร่งเปิดศึก
5. หากสหรัฐ เคลียร์ทุ่นระเบิดฮอร์มุซได้ อาจประกาศชัยชนะ แล้วจบ เป็นไปได้หรือไม่ หรืออิหร่านก็ไม่ยอมจบ
หากจะมีสงครามอีกรอบ สหรัฐฯ อาจมุ่งเป้าไปที่ 2 จุดสำคัญ คือ การทำลายคลังยูเรเนียมเสริมสมรรถนะ และการส่งกำลังเข้าควบคุมช่องแคบฮอร์มุซ เพื่อให้เรือเดินสมุทรผ่านได้สะดวก
ตัวแปรสำคัญคือ "อิสราเอล" เพราะอิสราเอลเองมีความพร้อมที่จะเปิดศึกกับอิหร่านเพื่อทำลายอีกฝ่ายให้ย่อยยับ ซึ่งนี่คือตัวชี้วัดสำคัญของอนาคตในภูมิภาค
6. โอกาสที่สหรัฐฯจะบุกภาคพื้นดินเข้ายึดอิหร่าน ยังมีหรือไม่
เชื่อว่าสหรัฐฯ จะไม่ส่งกำลังภาคพื้นดินเข้ายึดอิหร่าน เพราะเข็ดหลาบจากประสบการณ์ในอิรัก อัฟกานิสถาน และเวียดนาม
การส่งทหารราบเข้าไป ไม่เคยนำมาซึ่งชัยชนะที่เด็ดขาดได้เลย
7. พัฒนาสู่สงครามก่อการร้ายหรือไม่
หากสถานการณ์เลวร้ายลง อิหร่านอาจเลือกใช้ "สงครามทางลับ" เนื่องจากไม่สามารถสู้กับศักยภาพทางอากาศของสหรัฐฯ และอิสราเอลตรงๆ ได้
อาจมีการทำลายผลประโยชน์ของสหรัฐฯ และอิสราเอลในพื้นที่ต่างๆ ทั่วโลก ไม่ใช่แค่ในตะวันออกกลาง เหมือนที่เคยเกิดขึ้นในอดีต เพื่อตอบโต้เหตุการณ์รุนแรง
บทสรุปโดย ดร.ศราวุฒิ อารีย์: แม้บรรยากาศจะตึงเครียด และมีโอกาสเกิดการปะทะรอบใหม่ แต่ปัจจัยทางการเมืองและบทเรียนในอดีต ยังเป็นตัวเบรกไม่ให้เกิดสงครามใหญ่ ยกเว้นมีกรณีการเผชิญหน้าในจุดยุทธศาสตร์สำคัญ หรือการผลักดันจากฝั่งอิสราเอล
ขณะที่ ม.ล.ณัฏฐกรณ์ เทวกุล นักวิเคราะห์ด้านการต่างประเทศ เศรษฐกิจ และการเมือง ได้แสดงความคิดเห็นว่า
เจตนาของสหรัฐฯ => ต้องการ "ปิดตายอิหร่าน"
สหรัฐฯ พยายามใช้ยุทธวิธี Naval Blockade (ปิดล้อมทางทะเล) เพื่อสกัดกั้นไม่ให้อิหร่านส่งออกน้ำมันและสินค้าได้
เป้าหมายคือคุมเฉพาะเรืออิหร่าน แต่ยังอนุญาตให้เรือจากประเทศพันธมิตร เช่น ซาอุฯ, UAE, กาตาร์ ผ่านได้ตามปกติ เพื่อประคองราคาน้ำมันโลก
ยุทธศาสตร์นี้ "ไม่ Work"
แผนการทหารมักดูดีในกระดาษ แต่การปฏิบัติจริงทำได้ยาก และมีความเสี่ยงสูงที่จะไม่เป็นไปตามแผน
การปิดล้อมจะเปลี่ยนช่องแคบให้เป็น "สมรภูมิ" ถ้าอิหร่านไม่ยอม ช่องแคบจะเต็มไปด้วยโดรนและขีปนาวุธ ทำให้เรือสินค้าทั่วไปไม่กล้าผ่านเพราะกลัวโดนลูกหลง สุดท้ายช่องแคบก็ใช้งานไม่ได้จริง
อิหร่านมีทุ่นระเบิดและอาวุธต่อต้านเรือที่พร้อมตอบโต้ ทำให้สหรัฐฯ คุมสถานการณ์ได้ไม่เบ็ดเสร็จ
ผลกระทบต่อชาติพันธมิตรของอเมริกา
ราคาน้ำมันพุ่งขึ้นอีก โดยเฉพาะหากอิหร่านส่งออกไม่ได้เลย น้ำมันในตลาดโลกจะหายไปอีกก้อนใหญ่ ส่งผลให้ราคาน้ำมันแพงขึ้นทันที กระทบต้นทุนพลังงานของไทยอย่างเลี่ยงไม่ได้
เกิดวิกฤตอาหารในกลุ่มประเทศอ่าว เพราะพึ่งพาการนำเข้าอาหารกว่า 80% ผ่านช่องแคบนี้ หากการปิดล้อมทำให้เรือสินค้าเข้าไม่ได้ พลเมืองจะเดือดร้อนจนต้องกลับมากดดันสหรัฐฯ ให้ถอยเองในที่สุด
ท่าทีจีน - รัสเซีย
จีนอาจตอบโต้หากเรือน้ำมันของตนถูกสกัดกั้น
รัสเซียได้ประโยชน์จากราคาน้ำมันที่สูงขึ้น และอาจช่วยอิหร่านในด้านข้อมูลพิกัดโจมตี
ฉากทัศน์อนาคต
สถานการณ์อาจยืดเยื้อเพราะทั้งสหรัฐฯ และอิหร่านต่างเชื่อว่าตนเองถือไพ่เหนือกว่า
ต้องจับตาดูผลจากการสั่งการของ "ทรัมป์" ภายใน 1-4 สัปดาห์ หากเกิดความวุ่นวายหนัก ทรัมป์อาจต้องสั่งถอยเหมือนหลายครั้งที่ผ่านมา
สำหรับไทย ต้องเตรียมรับมือต้นทุนพลังงานสูง เป็น New Normal และปรับตัวตามกลไกตลาดจะดีที่สุด
ข่าวล่าสุด