ศาลสั่งห้าม “กรมธนารักษ์” นำที่ “พุทธมณฑล” เป็นที่ราชพัสดุ

5 มีนาคม 2569 ที่ศาลปกครอง ถนนแจ้งวัฒนะ ศาลปกครองสูงสุดพิพากษายืน ตามคำพิพากษาศาลปกครองกลาง ที่ห้ามกรมธนารักษ์นำที่ดินพุทธมณฑล ขึ้นทะเบียนเป็นที่ราชพัสดุ ตามที่สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ยื่นฟ้องกรมธนารักษ์ 
 

โดยสำนักงานธนารักษ์พื้นที่นครปฐม ใช้อำนาจตาม พ.ร.บ.ที่ราชพัสดุ พ.ศ. 2562 ดำเนินการเพื่อให้มีการขึ้นทะเบียนที่ดินพุทธมณฑลเป็นที่ราชพัสดุ เป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมาย 
 

โดยศาลให้เหตุผลว่า เมื่อได้พิจารณาข้อเท็จจริงดังกล่าวแล้ว จึงรับฟังเป็นยุติว่า พุทธมณฑลเป็นพุทธสถาน ที่ตั้งขึ้นเพื่อประโยชน์ในทางพระพุทธศาสนา ประกอบกับเมื่อได้วินิจฉัยแล้วว่า ที่ดินพุทธมณฑลเป็นทรัพย์สินของพระศาสนา และเมื่อที่ดินดังกล่าวมิใช่ของวัดใดวัดหนึ่ง 
 

ดังนั้น ที่ดินพุทธมณฑลจึงเป็นศาสนสมบัติกลาง ตามมาตรา 46 (1) แห่ง พ.ร.บ.คณะสงฆ์ พ.ศ.2484  ซึ่งเป็นกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ในขณะที่จัดตั้งพุทธมณฑล และตามมาตรา 40 วรรคหนึ่ง (1) แห่ง  พ.ร.บ.คณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 ซึ่งเป็นกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน ที่มีสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ เป็นผู้ดูแลรักษาและจัดการ รวมทั้งเป็นเจ้าของนั้น จึงเป็นที่ดินที่มีกฎหมายเฉพาะบัญญัติยกเว้นไว้ไม่ให้ถือเป็นที่ราชพัสดุ  ตามมาตรา 7 (7) แห่ง พ.ร.บ.ที่ราชพัสดุ พ.ศ. 2562 
 

ดังนั้น การที่กรมธนารักษ์ โดยสำนักงานธนารักษ์พื้นที่นครปฐม ได้มีหนังสือให้สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ สำรวจรังวัด และจัดทำแผนที่รายละเอียด ที่ราชพัสดุแปลงพุทธมณฑลพร้อมสิ่งปลูกสร้าง นำส่งขึ้นทะเบียนที่ราชพัสดุ และบริหารจัดการพื้นที่ให้เป็นไปตามกฎหมาย และได้มีหนังสือแจ้งให้สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ สำรวจรายการที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างบนที่ดินราชพัสดุแปลงพุทธมณฑล ขึ้นทะเบียนที่ราชพัสดุตามแบบรายการส่ง - รับที่ราชพัสดุ ขึ้นทะเบียนจัดส่งให้สำนักงานธนารักษ์พื้นที่นครปฐม เพื่อดำเนินการรับขึ้นทะเบียนที่ราชพัสดุต่อไป จึงเป็นการกระทำที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย 
 

 
 

การที่ศาลปกครองกลางพิพากษา ห้ามมิให้ผู้ถูกฟ้องคดี นำที่ดินพุทธมณฑลเนื้อที่ 2,500 ไร่ ขึ้นทะเบียนเป็นที่ราชพัสดุ นั้นศาลปกครองสูงสุดเห็นพ้องด้วย พิพากษายืน