เนชั่นทีวี

ข่าว

เปิดทางออกวิกฤตสารพิษแม่น้ำสาย-กก! จี้นายกฯ งัด ม.9 ประกาศพื้นที่ฉุกเฉิน

17 พ.ย. 2569 | thunchanok_kul

เปิดทางออกวิกฤตสารพิษแม่น้ำสาย-กก! จี้นายกฯ งัด ม.9 ประกาศพื้นที่ฉุกเฉิน

“ดร.สนธิ คชวัฒน์” แนะทางออกวิกฤตสารพิษปนเปื้อนแม่น้ำสาย-แม่น้ำกก จี้นายกฯ งัด ม.9 พ.ร.บ.สิ่งแวดล้อมฯ ประกาศพื้นที่ฉุกเฉิน เตือนเข้าขั้นวิกฤตพบสารหนูในเลือดชาวบ้านกว่า 70 ราย

“ดร.สนธิ คชวัฒน์” แนะทางออกวิกฤตสารพิษปนเปื้อนแม่น้ำสาย-แม่น้ำกก จี้นายกฯ งัด ม.9 พ.ร.บ.สิ่งแวดล้อมฯ ประกาศพื้นที่ฉุกเฉิน เตือนเข้าขั้นวิกฤตพบสารหนูในเลือดชาวบ้านกว่า 70 ราย

KEY

POINTS

  • จี้ประกาศพื้นที่ฉุกเฉินสิ่งแวดล้อม: ดร.สนธิ เสนอนายกฯ ใช้ ม.9 พ.ร.บ.สิ่งแวดล้อมฯ บูรณาการทุกกระทรวงแก้พิษสารหนูแม่น้ำสาย-กก หลังพบตกค้างในเลือดชาวบ้านกว่า 70 ราย
  • เจรจา 4 ฝ่ายควบคู่กดดันทางการค้า: แนะเจรจาจีน-ไทย-เมียนมา-รัฐฉาน หากไม่ได้ผลให้งดรับซื้อแร่ 1.39 หมื่นล้านบาท และงดขายสารเคมีให้เหมืองเถื่อน
  • สร้างฝายดักตะกอน-เปิดผลตรวจโปร่งใส: เสนอทำ Check Dam ลดโลหะหนักกลางน้ำ 40–80% พร้อมติงหน่วยงานรัฐให้ข้อมูลขัดแย้งกันเองและแนะเปิดเผยตัวเลขตรวจวัดจริง

17 พฤศจิกายน 2569 ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ให้สัมภาษณ์ในรายการ เจาะลึกทั่วไทย Inside Thailand ทางเนชั่นทีวี ในประเด็น “ทางออกวิกฤตสารพิษปนเปื้อนแม่น้ำสายและแม่น้ำกก”

 

โดย ดร.สนธิ ระบุว่า การแก้ที่ดีที่สุดคือต้องไปแก้ที่แหล่งกำเนิด คือพวกเหมืองทั้งหลาย จะต้องไม่ปล่อยเกินมาตรฐานลงมาถึงที่แหล่งน้ำเข้าสู่ประเทศไทย แต่ตรงนี้มันค่อนข้างยาก ต้องไปเจรจากัน แม่โขง-ล้านช้าง, MRC (คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง) อะไรก็ว่าไป หรือว่าจะใช้เวทีไตรภาคี หรือพหุภาคี หรือใช้เวทีชายแดน อันนี้รัฐบาลก็ว่าไป แต่ว่าอย่าช้านะ ก่อนย้ำว่า มาตรการแรกคือการเจรจา

 

สุดท้ายแล้ว ถ้าเกิดไม่ได้ผล ยังมีปัญหาอยู่ อาจจะต้องกดดันทางการค้า เนื่องจากแร่ทั้งหลาย ไม่ว่าจะเป็นแร่พลวง ทังสเตน ดีบุก แรร์เอิร์ธ ก็ส่งมาที่ประเทศไทย เพราะส่วนใหญ่ประเทศไทยเป็นทางผ่าน โดยประเทศไทยรับซื้อแร่เหล่านั้น ถ้าดูจากข้อมูลในปี 2568 มีการนำแร่เข้ามาประมาณ 100,000 ตัน เป็นเงินประมาณ 13,900 ล้านบาท ผ่านมาทางท่าขี้เหล็ก แล้วก็มาทางเชียงแสน เชียงของ

เปิดทางออกวิกฤตสารพิษแม่น้ำสาย-กก! จี้นายกฯ งัด ม.9 ประกาศพื้นที่ฉุกเฉิน

นอกจากนี้ เราก็มีการขายสารเคมีให้เขาด้วย ไม่ว่าจะเป็นโซเดียม กรดต่างๆ หรือพวกวัตถุระเบิดหินทั้งหลาย เราขายเขาประมาณ 3,500 ล้านบาทในปี มีการนำเข้า นำออก ทั้งหมดคือมาที่เชียงแสน แล้วก็ส่งไปที่จีน พวกแรร์เอิร์ธเข้ามา เรามาสกัดเรียบร้อย เราก็ส่งไปที่แหลมฉบัง ส่งไปที่จีน อันนี้เป็นข้อมูลที่ในต่างประเทศมีการพูดถึงกัน แต่ข้อมูลเมืองไทยไม่ได้พูดถึงเท่าไร อันนี้คือการกดดันในระยะสุดท้าย

 

ขณะเดียวกัน ระหว่างทางมีแม่น้ำสายเข้ามา แม่น้ำกกเข้ามา พอเราไว้ใจไม่ได้ หากเราจะต้องทำอะไร ขอแนะนำว่า ควรจะทำฝายดักตะกอน ที่เรียกว่า Check Dam ฝายดักตะกอน เหมือนที่เคยทำที่คลิตี้ เพราะว่าฝายดักตะกอนมันจะช่วยลดปริมาณโลหะและตะกอนปนเปื้อนในแหล่งน้ำได้ประมาณ 40–80% ขึ้นอยู่กับโครงสร้าง วัสดุที่มากองหรืออะไรก็ว่าไป แล้วตะกอนข้างหน้า พอมันสูงประมาณ 1/2 หรือ 1/3 ของความสูงของฝาย เราก็ขุดออกไปทำ Secured Landfill ก็คือฝังกลบอย่างปลอดภัย หรือกำจัดอะไรก็ว่าไป อันนี้คือกลางน้ำ

 

แต่ถ้าปลายน้ำ ต้องตรวจคุณภาพน้ำ ดูเรื่องน้ำประปาทานได้ไหม เรื่องห่วงโซ่อาหารทั้งหลาย เราก็ต้องดูแล

 ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ

“ตอนแรกเราก็ต้องเจรจาก่อนใช่ไหม 4 ฝ่าย ก็คือ จีน, ไทย, เมียนมา แล้วก็กลุ่มรัฐฉาน คุยกัน มีการไป Audit ร่วมกัน มีการให้ข้อเสนอแล้วต้องทำอย่างนี้ๆ แต่ถ้าสุดท้ายไม่ได้ผล ก็ต้องใช้มาตรการกดดันทางการค้า ก็คือไม่รับซื้อแร่จากเหมืองเถื่อน ไม่ขายเคมีทำเหมืองให้กับเหมืองเถื่อน” ดร.สนธิ คชวัฒน์  กล่าว

 

อย่างไรก็ตาม ในระหว่างที่เป็นการป้องกันตัวเราเอง ถ้าเกิดว่าเขายังปล่อยมาอยู่ ยังเกินมาตรฐานอยู่ เราต้องป้องกันตัวเราระหว่างทาง “กลางน้ำ” ก็คือทำฝายดักตะกอน ซึ่งมันก็ยังมีหลุดรอดเข้ามาแน่นอน เพราะว่าพวกสารหนูมีทั้งตกตะกอนและละลายน้ำ ก็ยังหลุดรอดเข้ามา แต่ว่ายังดีกว่าที่เราไม่ป้องกันอะไรเลย

 

นอกจากนี้ ดร.สนธิ คชวัฒน์ มองว่าตอนนี้แต่ละกระทรวงก็ทำงานแยกกันไปคนละกระทรวง กรมควบคุมมลพิษก็ไปตรวจน้ำ กรมประมงก็ไปตรวจปลา กระทรวงสาธารณสุขก็ไปตรวจสุขภาพอนามัย การประปาก็ทำน้ำประปา มันแยกส่วนกัน ข้อมูลไม่เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

 

ทำไมกรมควบคุมมลพิษบอกว่า สารหนูในน้ำเกิน 28 เท่า  แต่ล่าสุดการประปาบอกว่าไม่เป็นไร ประปาดื่มได้ มันไม่ค่อยเป็นทางเดียวกัน ทางจีนก็ถามว่า ที่หน่วยงานตรวจสอบนั้นถูกต้องหรือเปล่า ใช้อะไรตรวจ แล้วทำยังไง จากนั้น ทางจีนจึงได้เสนอตั้งแล็บร่วมกันที่แม่ฟ้าหลวง

 

ดังนั้น เพื่อให้ปัญหานี้ได้รับการแก้ไข และฟื้นฟูโดยเร็ว ตนเสนอให้นายกรัฐมนตรีใช้มาตรา 9 ตาม พ.ร.บ. สิ่งแวดล้อม 2535 ประกาศเป็นพื้นที่ฉุกเฉินทางด้านสิ่งแวดล้อม แล้วใช้งบกลางลงมา จากนั้นไปบูรณาการทุกภาคส่วน ทุกกระทรวง ทบวง กรม มาสั่งการหมด ให้ทำงานร่วมกัน ข้อมูลต้องเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน แล้วต้องเอาตัวเลขมาโชว์เลยว่าน้ำกินได้หรือไม่ได้
 

อย่างหลายวันที่ผ่านมา เราได้เห็นบุคคลระดับรัฐมนตรีลงพื้นที่แถวๆ เชียงราย ไปกวักน้ำประปาขึ้นมาล้างหน้ามั่ง ไปดื่มน้ำ ไปรองน้ำประปามาชิมให้ดูกันบ้าง

 

ซึ่ง ดร.สนธิ มองว่าเป็นบทบาทของนักการเมือง แต่มองว่าถ้าประชาชนบอกว่าเขาไม่เชื่อ เอาตัวเลขมาโชว์ดีกว่า ว่าตรวจวัดได้เท่าไร ในน้ำดิบมีตัวเลขเท่าไร น้ำดื่มมีตัวเลขเท่าไร เกินมาตรฐานหรือเปล่า และอย่างที่ รมต.ดื่มน้ำโชว์ ท่านเอาน้ำประปาไปผ่านระบบ Reverse Osmosis (RO) ที่รถของท่าน อย่างนี้มันก็ดื่มได้อยู่แล้ว ถ้านำน้ำ Reverse Osmosis มาก็กินได้อยู่แล้ว แต่ประชาชน น้ำประปาชุมชนไม่ได้มีระบบนี้อยู่

 

“ตอนนี้เกินเยียวยาจริงๆ ก็คือผมมองว่ามันเป็นจุดวิกฤตแล้ว และมันไม่ได้เกิดมาแค่นี้ มันเกิดตั้งแต่เมื่อ 2 ปี 3 ปีที่แล้วด้วยซ้ำไป ตั้งแต่น้ำท่วม น้ำหลากเข้ามา แล้วตอนนี้ข้อมูลก็ชัดเจน ตรวจในน้ำเกินมาตรฐาน 28 เท่า ในห่วงโซ่อาหาร แล้วก็ในเลือดของประชาชน ในปัสสาวะ พบมีสารหนูอยู่ในเลือดประมาณ 70 กว่าคน ที่กระทรวงไปตรวจ แต่จริงๆ อยากให้ท่านตรวจมากกว่านี้ นี่ท่านตรวจเฉพาะบางส่วนแค่นั้นเอง แล้วมันก็กระจายไปท้องไร่ท้องนา เข้าห่วงโซ่อาหาร”  ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ  กล่าว

 

เพราะฉะนั้น เรื่องผลการตรวจสอบสำคัญ ตรงไหนปนเปื้อนก็ต้องฟื้นฟู ไปจัดการ ไปเคลียร์ น้ำประปาถ้าแม่สายทำไม่ได้ อาจจะต้องย้ายแหล่งน้ำไหม เอาแม่น้ำลาวไหม อย่างที่บอก ต้องทำงานให้เป็นระบบ บูรณาการ แล้วลงไปประกาศเป็นเหตุฉุกเฉินทางสิ่งแวดล้อม โดยไม่ต้องเป็นเขตควบคุมมลพิษ เชื่อว่า 3–4 เดือนจบ ถ้าทำอย่างนี้ได้

ข่าวล่าสุด