สำรวจอุตสาหกรรมนมจีนกับการใช้เทคโนโลยีตั้งแต่ฟาร์มถึงผู้บริโภค
17 พ.ย. 2569 | katchatapong_lee

สำรวจอุตสาหกรรมนมจีน ผ่านโรงงาน “Yili” ในกวางตุ้ง กับการใช้เทคโนโลยีอัตโนมัติ และระบบควบคุมคุณภาพ ตั้งแต่ฟาร์มโคนมถึงผู้บริโภค
ข่าว
17 พ.ย. 2569 | katchatapong_lee

สำรวจอุตสาหกรรมนมจีน ผ่านโรงงาน “Yili” ในกวางตุ้ง กับการใช้เทคโนโลยีอัตโนมัติ และระบบควบคุมคุณภาพ ตั้งแต่ฟาร์มโคนมถึงผู้บริโภค
หากกล่าวถึงความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี และนวัตกรรมของจีน หลายคนอาจนึกถึงอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า รถไฟความเร็วสูง หุ่นยนต์ หรือปัญญาประดิษฐ์ (AI) ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมที่จีนให้ความสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจช่วงหลายปีที่ผ่านมา แต่ในอีกด้านหนึ่ง อุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่มของจีน ก็มีการนำเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามาใช้ในกระบวนการผลิตเช่นเดียวกัน อย่างอุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์ “นม”
หนึ่งในบริษัทที่มีบทบาทในอุตสาหกรรมดังกล่าวของจีน คือ “อีลี่ กรุ๊ป” (Yili Group) ผู้ผลิตผลิตภัณฑ์นมรายใหญ่ของจีน ซึ่งมีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ในเขตปกครองตนเองมองโกเลียใน และดำเนินธุรกิจครอบคลุมผลิตภัณฑ์นมหลายประเภท ทั้งนมสดพร้อมดื่ม โยเกิร์ต นมผงสำหรับเด็ก ผลิตภัณฑ์โภชนาการ และไอศกรีม
ข้อมูลจากบริษัท ระบุว่า “อีลี่” ครองอันดับ 1 ในอุตสาหกรรมนมของเอเชียติดต่อกันเป็นเวลา 13 ปี และมีการขยายฐานการผลิต ตลอดจนเครือข่ายธุรกิจไปยังหลายประเทศทั่วโลก อย่างไรก็ตาม อุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์นมของจีน ยังต้องเผชิญกับโจทย์สำคัญ ทั้งการรักษาคุณภาพวัตถุดิบ การควบคุมต้นทุนการผลิต และการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงไป
การศึกษากระบวนการดำเนินงานของอีลี่ จึงเป็นอีกหนึ่งตัวอย่าง ที่ช่วยให้เห็น แนวทางการนำเทคโนโลยี และระบบบริหารจัดการมาใช้ในอุตสาหกรรมอาหารของจีน ตั้งแต่กระบวนการผลิตน้ำนมดิบในฟาร์ม ไปจนถึงการแปรรูปและจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์
โรงงานผลิตนมในกวางตุ้ง กับการขยายฐานอุตสาหกรรมสู่จีนตอนใต้
หนึ่งในฐานการผลิตของอีลี่ตั้งอยู่ที่เมืองฮุ่ยโจว (Huizhou) มณฑลกวางตุ้ง ทางตอนใต้ของจีน โดยบริษัทกวางตุ้ง อีลี่ (Guangdong Yili) จดทะเบียนจัดตั้งขึ้นในปี 2011 และเริ่มดำเนินการผลิตในเดือนกุมภาพันธ์ 2013 ด้วยเงินลงทุนรวม 1,241 ล้านหยวน บนพื้นที่ประมาณ 84 ไร่ โรงงานแห่งนี้เป็นฐานการผลิตแบบครบวงจรเพียงแห่งเดียวของอีลี่ในจีนตอนใต้ ที่ผลิตทั้งนมพร้อมดื่ม และโยเกิร์ต โดยมีสายการผลิตจำนวน 28 สาย ดำเนินงานตลอด 24 ชั่วโมง สามารถผลิตเครื่องดื่มนมได้วันละ 1,500 ตัน และโยเกิร์ตแช่เย็นวันละ 500 ตัน มีพนักงานมากกว่า 800 คน
ข้อมูลของบริษัทระบุว่า ในปี 2025 โรงงานแห่งนี้มีมูลค่าผลผลิตรวม 1,664 ล้านหยวน และชำระภาษีจำนวน 59 ล้านหยวน ขณะที่นับตั้งแต่เริ่มดำเนินการผลิต มีมูลค่าผลผลิตสะสมรวม 22,315 ล้านหยวน และชำระภาษีสะสม 959 ล้านหยวน ส่วนในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2026 มีมูลค่าผลผลิต 1,426 ล้านหยวน ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนถึงขนาดการดำเนินงานของโรงงานและบทบาททางเศรษฐกิจในพื้นที่ ทั้งด้านการจ้างงาน และการเชื่อมโยงกับธุรกิจที่เกี่ยวข้อง เช่น การจัดหาวัตถุดิบ การผลิตบรรจุภัณฑ์ การขนส่ง และการกระจายสินค้า
นอกจากนี้ โรงงานยังได้รับการรับรองเป็น โรงงานอัจฉริยะระดับชาติ (National-Level Smart Factory) และ โรงงานสีเขียวระดับชาติ (National-Level Green Factory) ซึ่งเกี่ยวข้องกับการใช้เทคโนโลยีในกระบวนการผลิตและการจัดการด้านสิ่งแวดล้อม
อีกหนึ่งแนวทางที่บริษัทนำมาใช้ คือการเปิดพื้นที่การผลิตให้บุคคลภายนอกเข้าศึกษาดูงาน ภายใต้แนวคิด “Transparent Factory” หรือโรงงานที่เปิดเผยกระบวนการผลิต โดยจัดเส้นทางเยี่ยมชมให้สามารถสังเกตขั้นตอนต่าง ๆ ตั้งแต่การตรวจสอบวัตถุดิบ การแปรรูปน้ำนม การบรรจุผลิตภัณฑ์ ไปจนถึงการจัดเก็บสินค้า
แนวทางดังกล่าวเป็นรูปแบบหนึ่งของการสื่อสารกระบวนการผลิตต่อผู้บริโภค และผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง แม้การเปิดให้เยี่ยมชมโรงงาน จะช่วยให้เห็นขั้นตอนการดำเนินงานบางส่วน แต่การประเมินมาตรฐานความปลอดภัย และคุณภาพผลิตภัณฑ์ ยังจำเป็นต้องอาศัยผลการตรวจสอบและข้อมูลจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องประกอบด้วย
จากฟาร์มโคนมสู่โรงงาน ความสำคัญของการควบคุมคุณภาพวัตถุดิบ
กระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์นม มีความแตกต่างจากอุตสาหกรรมอาหารบางประเภท เนื่องจากน้ำนมดิบ เป็นวัตถุดิบที่เสื่อมคุณภาพได้ง่าย และต้องมีการควบคุมสุขอนามัย อุณหภูมิ และระยะเวลาในการจัดเก็บและขนส่งอย่างเหมาะสม
“อีลี่” จึงให้ความสำคัญกับการควบคุมคุณภาพตั้งแต่แหล่งผลิตน้ำนม โดยข้อมูลของบริษัทระบุว่า ปัจจุบันมีฐานฟาร์มโคนมทั่วโลกจำนวน 96 แห่ง ขณะที่ โรงงานในมณฑลกวางตุ้งมีความร่วมมือกับฟาร์มโคนมพันธมิตรจำนวน 7 แห่ง จากมณฑลใกล้เคียง ซึ่งสามารถรวบรวมน้ำนมได้เกือบ 300 ตันต่อวัน
โคนมส่วนใหญ่เป็นสายพันธุ์โฮลสไตน์ (Holstein) ซึ่งมีลักษณะขนสีดำสลับขาว โดยบริษัทระบุว่า มีการคัดเลือกโคนมสายพันธุ์ปรับปรุงที่มีเชื้อสายจากสหรัฐอเมริกา และแคนาดา เนื่องจากมีลักษณะเด่นด้านปริมาณน้ำนม คุณภาพผลผลิต และความสามารถในการปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อม
การบริหารจัดการฟาร์ม จึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการเลี้ยงโคนม แต่ยังครอบคลุมการจัดการพืชอาหารสัตว์ การปรับปรุงพันธุ์ และการดูแลสุขภาพฝูงโคนม ซึ่งล้วนเป็นปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับคุณภาพของน้ำนมดิบก่อนเข้าสู่กระบวนการผลิต
สำหรับการตรวจสอบคุณภาพ “อีลี่” ระบุว่า โรงงานทุกแห่งของบริษัทในจีน มีห้องปฏิบัติการจำนวน 2 แห่ง โดยห้องปฏิบัติการแห่งแรกทำหน้าที่ตรวจสอบน้ำนมดิบ วัตถุดิบหลัก และวัตถุดิบประกอบ ก่อนเข้าสู่กระบวนการผลิต ส่วนห้องปฏิบัติการกลางทำหน้าที่ตรวจสอบผลิตภัณฑ์ระหว่างการผลิตและผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป
บริษัทฯ ระบุว่า มีการตรวจสอบตลอดกระบวนการผลิตมากกว่า 1,000 รายการ ซึ่งครอบคลุมขั้นตอนต่าง ๆ ตั้งแต่การรับวัตถุดิบจนถึงการตรวจสอบผลิตภัณฑ์ก่อนส่งออกจากโรงงาน
นอกจากระบบห้องปฏิบัติการแล้ว บริษัทยังมีการกำหนดมาตรฐานควบคุมคุณภาพ 3 ระดับ ได้แก่ มาตรฐานแห่งชาติ มาตรฐานของบริษัท ซึ่งระบุว่ากำหนดข้อกำหนดให้สูงกว่ามาตรฐานแห่งชาติ 50% และมาตรฐานควบคุมภายในที่กำหนดให้สูงขึ้นไปอีก 20%
วิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ รองรับความต้องการผู้บริโภคหลายกลุ่ม
นอกจากการลงทุนด้านเทคโนโลยีการผลิตแล้ว อีลี่ ยังมีการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้ครอบคลุมความต้องการของผู้บริโภคหลายกลุ่ม ตั้งแต่เด็ก วัยทำงาน ไปจนถึงผู้สูงอายุ หนึ่งในผลิตภัณฑ์ของบริษัท คือ Yousuanru ซึ่งเปิดตัวในปี 1997 โดยบริษัทระบุว่า มีระดับการรับรู้แบรนด์ของผู้บริโภคมากกว่า 90% และมียอดขายต่อปีมากกว่า 10,000 ล้านหยวน รวมถึงมีการขยายตลาดไปยังประเทศต่าง ๆ เช่น เมียนมา ฟิลิปปินส์ และกัมพูชา เป็นต้น
ขณะที่ Satine เป็นผลิตภัณฑ์นมพร้อมดื่มระดับพรีเมียม ซึ่งเปิดตัวในปี 2006 ก่อนพัฒนาผลิตภัณฑ์นมออร์แกนิกในปี 2007 โดยมีระบบตรวจสอบย้อนกลับตั้งแต่แหล่งผลิตพืชอาหารสัตว์ การจัดการฟาร์ม ไปจนถึงกระบวนการผลิตน้ำนม สำหรับ Ambrosial เป็นผลิตภัณฑ์โยเกิร์ตที่มีการพัฒนารูปแบบบรรจุภัณฑ์และกระบวนการผลิตให้สามารถเก็บรักษาที่อุณหภูมิห้องได้ โดยในปี 2017 มีการเปิดตัวโยเกิร์ตชนิดมีชิ้นเนื้อพร้อมฝาเกลียว และโยเกิร์ตพร้อมดื่มที่ไม่จำเป็นต้องเก็บรักษาในตู้เย็นก่อนเปิดบรรจุภัณฑ์ นอกจากนี้ บริษัทยังพัฒนาผลิตภัณฑ์โยเกิร์ต ที่มีโพรไบโอติกมีชีวิตและสามารถเก็บรักษาที่อุณหภูมิห้องได้ ซึ่งเป็นอีกหนึ่งแนวทางการใช้เทคโนโลยีการผลิตเพื่อพัฒนาคุณสมบัติของผลิตภัณฑ์ ในกลุ่มเครื่องดื่มผสมธัญพืช แบรนด์ Guliduo มีการพัฒนาผลิตภัณฑ์นมมะพร้าวผสมข้าวโอ๊ต โดยใช้มะพร้าวจากอินโดนีเซียและข้าวโอ๊ตจากออสเตรเลีย ซึ่งเปิดตัวในเดือนพฤศจิกายน 2023 ส่วนผลิตภัณฑ์นมผงสำหรับเด็กภายใต้แบรนด์ Jinlingguan บริษัทระบุว่า มีการศึกษาวิจัยองค์ประกอบทางโภชนาการของน้ำนมแม่ชาวจีน โดยรวบรวมตัวอย่างน้ำนมแม่จากทั่วประเทศต่อเนื่องเป็นเวลา 15 ปี เพื่อนำข้อมูลมาใช้ประกอบการพัฒนาสูตรผลิตภัณฑ์ ขณะที่ แบรนด์ Xinhuo มุ่งเน้นผลิตภัณฑ์โภชนาการสำหรับวัยกลางคนและผู้สูงอายุ ส่วน Cornetto เป็นผลิตภัณฑ์ไอศกรีมโคน และ Changqing เป็นกลุ่มผลิตภัณฑ์โยเกิร์ตที่เน้นความต้องการด้านสุขภาพระบบทางเดินอาหาร โดยมีผลิตภัณฑ์หลายรูปแบบ ทั้งสูตรไม่เติมซูโครสและสูตรผสมธัญพืช
ความหลากหลายของผลิตภัณฑ์ดังกล่าว แสดงให้เห็นถึงการแบ่งตลาดตามกลุ่มผู้บริโภค และความต้องการด้านโภชนาการที่แตกต่างกัน ซึ่งเป็นแนวทางหนึ่งของการพัฒนาธุรกิจในอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม
เชื่อมโยงภาคเกษตรกรรมกับอุตสาหกรรมแปรรูปอาหาร
อีกหนึ่งประเด็นที่ปรากฏในการดำเนินธุรกิจของอีลี่ คือ การนำผลผลิตทางการเกษตรจากพื้นที่ต่าง ๆ ของจีนมาใช้เป็นส่วนประกอบในผลิตภัณฑ์ เพื่อเชื่อมโยงห่วงโซ่อุปทาน ระหว่างภาคเกษตรกรรมกับอุตสาหกรรมแปรรูปอาหาร
ตัวอย่างเช่น สับปะรดจากเมืองสวีเหวิน มณฑลกวางตุ้ง สตรอว์เบอร์รีจากเมืองตานตง มณฑลเหลียวหนิง เมลอนฮามี่จากซินเจียง มะม่วงจากเมืองพานจือฮวา มณฑลเสฉวน บลูเบอร์รีจากเทือกเขาฉางไป๋ และกีวีจากมณฑลกุ้ยโจว ซึ่งถูกนำมาใช้เป็นวัตถุดิบในผลิตภัณฑ์โยเกิร์ต แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ฟื้นฟูชนบทของจีน ที่ ให้ความสำคัญกับการพัฒนาเศรษฐกิจในพื้นที่ชนบท และการเพิ่มมูลค่าผลผลิตทางการเกษตรผ่านอุตสาหกรรมแปรรูป การเชื่อมโยงดังกล่าวยังเกี่ยวข้องกับธุรกิจอื่น ๆ ในห่วงโซ่อุปทาน เช่น ผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์ ผู้ให้บริการขนส่ง ระบบคลังสินค้า และผู้จัดจำหน่าย ซึ่งมีบทบาทต่อการนำผลิตภัณฑ์จากโรงงานไปสู่ผู้บริโภค
เครือข่ายวิจัยและการผลิตของอุตสาหกรรมนมจีน
ข้อมูลของอีลี่ระบุว่า บริษัทมีศูนย์วิจัย พัฒนา และนวัตกรรมจำนวน 15 แห่ง ฐานการผลิต 77 แห่ง และพันธมิตรมากกว่า 2,000 ราย ครอบคลุม 39 ประเทศใน 6 ทวีป
เครือข่ายดังกล่าวเกี่ยวข้องกับการจัดหาวัตถุดิบ การพัฒนาเทคโนโลยี การผลิต และการวิจัยผลิตภัณฑ์ เพื่อตอบสนองความต้องการของตลาดภายในประเทศจีนและตลาดต่างประเทศ บริษัทระบุเพิ่มเติมว่า ณ สิ้นเดือนธันวาคม 2025 อีลี่อยู่ในอันดับ 2 ของบริษัทผลิตภัณฑ์นมชั้นนำ 10 อันดับแรกของโลก และอันดับ 1 ของจีน ในด้านจำนวนคำขอจดสิทธิบัตรทั่วโลกและคำขอจดสิทธิบัตรการประดิษฐ์
การพัฒนานวัตกรรมของบริษัท ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะเครื่องจักรหรือระบบการผลิต แต่ยังรวมถึงการปรับองค์ประกอบของผลิตภัณฑ์ เช่น ผลิตภัณฑ์นม ที่ออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์ผู้บริโภคที่มีภาวะย่อยน้ำตาลแลคโตสไม่ได้ ซึ่งพบได้ในประชากรเอเชียบางกลุ่ม
เมื่อพิจารณาภาพรวมของโรงงานอีลี่ในมณฑลกวางตุ้ง จะเห็นได้ว่า อุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์นมของจีนมีการนำเทคโนโลยีมาใช้ในหลายขั้นตอน ตั้งแต่การจัดการฟาร์มโคนม การตรวจสอบวัตถุดิบ การฆ่าเชื้อ การบรรจุแบบปลอดเชื้อ ไปจนถึงระบบคลังสินค้าและการกระจายสินค้า
กรณีของอีลี่จึงเป็นตัวอย่างหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงในภาคอุตสาหกรรมอาหารจีน ซึ่งกำลังนำเทคโนโลยี ระบบอัตโนมัติ และการวิจัยพัฒนามาใช้ควบคู่กับการผลิตในระดับอุตสาหกรรม ที่สะท้อนให้เห็นความก้าวหน้าทางอุตสาหกรรมของจีน ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในภาคเทคโนโลยีขั้นสูงอย่างยานยนต์ไฟฟ้า หรือ ปัญญาประดิษฐ์เท่านั้น แต่ยังรวมถึงอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม ที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันของประชาชนด้วย
คัชฑาพงศ์ ลีลาพงศ์ฤทธิ์
รายงานจาก มณฑลกวางตุ้ง สาธารณรัฐประชาชนจีน