"PRIMETIME กับ เทพชัย" : เสี่ยงภัย...ในสังคมไร้เงินสด
การพัฒนาระบบการชำระเงินแบบอีเลคทรอนิกส์ หรืออีเพเม้นท์ผ่านบัตรพลาสติก หรือแอปบนมือถือต่างๆเช่นApple Payทำให้ประเทศทั่วโลก รวมทั้งประเทศไทยกำลังเดินหน้าเข้าสู่สังคมที่ไม่ใช้เงินสด
ข่าว
แม้ว่าการใช้อีเปเม้นท์จะมีข้อดีคือสะดวก รวดเร็ว ประหยัดต้นทุน แต่ข้อเสียที่ยังไม่ได้มีการพูดถึงกันมากพอคือจะทำให้รัฐกลายเป็นบิ๊กบราเธอร์ที่สามารถเซ็นเซอร์ หรือสอดส่องการใช้จ่ายเงินของประชาชนได้
ประเทศที่ล้ำหน้าที่สุดที่กำลังเดินทางเข้าสู่สังคมไร้เงินสด คือ เบลเยี่ยม ฝรั่งเศส แคนาดา อังกฤษ สวีเดน ออสเตรเลีย เนเธอร์แลนด์สหรัฐอเมริกา เยอรมันนี เกาหลีใต้ เพราะว่าโดยเฉลี่ยแล้วประชากรในประเทศเหล่านี้ถือบัตรเดบิทเป็นส่วนมาก รวมทั้งมีบัตรเครดิตด้วย ทำให้มีการจับจ่ายใช้สอยผ่านระบบอีเลคทรอนิกส์ถึง80-90% ด้วยเหตุนี้จึงไม่จำเป็นต้องถือเงินสดเป็นจำนวนมาก
นายสมชัย สัจจพงษ์ ปลัดกระทรวงการคลัง ได้เปิดเผยว่า กระทรวงการคลังมีแนวคิดปรับโครงสร้างทางเศรษฐกิจ โดยเรื่องแรกที่ทำในเวลานี้คือ การวางระบบโครงสร้างพื้นฐานการชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์ (National e-Payment) ซึ่งจะเปลี่ยนโฉมประเทศไทย ในการลดต้นทุนการบริหารจัดการเงินสดทางกระทรวงคลังคาดการว่าหากระบบสมบูรณ์จะลดต้นทุนได้ถึง 75,000 ล้านบาทต่อปีในระบบเศรษฐกิจ และลดการใช้เอกสาร รวมทั้งจะทำให้กรมสรรพากรเก็บภาษีได้เพิ่มปีละ 100,000 ล้านบาท
หัวใจของสังคมไร้เงินสดคือ บัตรใบเดียวใช้ได้ทุกอย่าง ทุกที่
นายสมชัยกล่าวว่า "ต่อไปบัตรประชาชนใบเดียวนำไปใช้ได้ทุกที่ หรือเบอร์โทรศัพท์มือถือก็โอนเงินได้ ดังนั้น เมื่อระบบพร้อมแล้ว การจูงใจให้คนไทยใช้อีเพย์เมนต์ คือ ถ้าใครชำระเป็นเงินสด จะเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) 10% แต่ถ้าจ่ายผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์จะเสียแวตแค่ 7%"
นายสมชัยกล่าวอีกว่า ระบบ e-Payment จะทำให้คนจนได้มีโอกาสเข้าถึงบริการทางด้านการเงิน รวมถึงการรับสวัสดิการภาครัฐจะถึงมือประชาชนผู้มีสิทธิ์โดยตรง เช่น เบี้ยยังชีพคนชรา ที่ปัจจุบันจ่ายผ่านองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ซึ่งบางแห่งก็ไม่โปร่งใส หรือพบการจ่ายให้กับคนที่เสียชีวิตไปแล้ว เป็นต้น ดังนั้นถ้าทำสิ่งเหล่านี้สำเร็จ เงินสวัสดิการจะจ่ายได้ถูกคน ตรงเวลา และการทำระบบการชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์จะเป็นการปฏิรูปครั้งใหญ่
ภายใต้แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาโครงสร้างระบบการชำระเงินแบบอิเล็กทรอนิกส์แห่งชาติหรือ National e-Payment Master Plan ประเทศไทยกำลังขับเคลื่อนเข้าสู่สังคมไร้เงินสด และเศรษฐกิจแบบดิจิตัลอย่างเต็มรูปแบบ
นายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกรัฐมนตรีด้านเศรษฐกิจกำลังเร่งดำเนินการตามแผนให้แล้วเสร็จเป็นรูปธรรมในปี 2560 โดยมีเป้าหมายคือ เพิ่มประสิทธิภาพโครงสร้างพื้นฐานการชำระเงิน, การเพิ่มประสิทธิภาพของระบบภาษีอิเล็กทรอนิกส์, การลงทะเบียนผู้มีรายได้น้อย รวมทั้งบูรณาการระบบสวัสดิการสังคม, ส่งเสริมการเข้าถึงบริการทางการเงินและส่งเสริมทุกภาคส่วนลดการใช้เงินสดและเช็ค (Cashless Society) โดยทำให้ธุรกรรมทางการเงินและกิจกรรมทางเศรษฐกิจต่างๆ
ในสังคมไร้เงินสด เงินสดจะถูกเปลี่ยนเป็นตัวเลข เป็นสัญญาน หรือเป็นกระแสอีเลคทรอนิกส์ พูดกันง่ายๆ ข้อมูลจะมาแทนเงินสด ข้อมูลนี้เดินทางเร็วเหมือนฟ้าผ่า ผ่านระบบต่างๆจากโทรศัพท์อีกเครื่องไปยังอีกเครื่องหนึ่ง จากคอมพิวเตอร์เครื่องหนึ่งไปยังอีกเครื่องหนึ่ง
แต่ไม่ว่าข้อมูลจะเดินทางอย่างไร จะมีคนที่คุมระบบสามารถติดตามการใช้จ่ายผ่านอีเลคทรอนิกส์ได้ ทำให้เกิดความเสี่ยงของการเซ็นเซอร์ และการสอดส่อง เงินดิจิตัลจะไม่มีขอ้ยกเว้นในกรณีนี้ เมื่อเงินกลายเป็นระรอกของสัญญาน มันสามารถถูกเซนเซ่อร์ได้ และเนื่องจากเงินกลายเป็นข้อมูล ข้อมูลนั้นจะบ่งบอกถึงตัวเราผู้ใช้ ผิดกับการใช้เงินสดในเวลานี้ที่ไม่มีใครสามารถสอดส่องพฤติกรรมการใช้จ่ายของเราได้ซึ่งเป็นข้อมูลส่วนตัว และนี้คือความเสี่ยงของสังคมไร้เงินสด
