หมอดื้อ เตือน "วิตามินรวม สมอง เสมือนดูดีแต่ไม่ชะลอจริง" รักสุขภาพต้องอ่าน

อีกหนึ่งบทความดีๆ โดยเฉพาะในช่วงนี้ที่หน้าร้อน หรือหน้าฝนกันแน่ โดยล่าสุดที่เพจของ หมอดื้อ หรือ ศ.นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา (หมอธีระวัฒน์) หัวหน้าศูนย์วิทยาศาสตร์สุขภาพโรคอุบัติใหม่ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โพสต์เฟซบุ๊กส่วนตัว ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา Thiravat Hemachudha โดยมีข้อความว่า

"หมอดื้อ" เผย "วิตามินรวม สมอง เสมือนดูดีแต่ไม่ชะลอจริง" คนรักและใส่ใจสุขภาพต้องอ่าน

โรคสมองเสื่อมนั้น ไม่ว่าจะเป็นอัลไซเมอร์ หรือชื่อยี่ห้ออื่น ต่างก็เป็นโปรตีนพิษ บิดเกลียว และทำให้การทำงานเชื่อมโยงของสมองส่วนต่างๆผิดปกติ เซลล์สมองทำงานแปรปรวน จนกระทั่งตาย ทั้งนี้โดยที่เซลล์ที่มีหน้าที่เก็บทำลายขยะ กลับสร้างการอักเสบที่มากเกินควรทำให้สมองเสียหายไปอีก

อย่างไรก็ดี แม้ว่าโรคเกิดขึ้นแล้วก็ตาม โดยการตรวจคอมพิวเตอร์สมองร่วมกับเวชศาสตร์นิวเคลียร์ MRI/PET scan หรือการตรวจโปรตีนที่ผิดปกติ จากการเจาะน้ำไขสันหลัง จนกระทั่งการตรวจในปัจจุบันซึ่งสามารถตรวจได้จากเลือด แม้ว่าจะพบว่ามีโรคปะทุขึ้นแล้วก็ตาม แต่ก็ไม่ได้หมายความว่า อาการของโรคเหล่านี้จะโผล่มาให้เห็นเสมอไป ยังดูเหมือนเป็นคนปกติได้

ซึ่งเราเรียกกันว่า resilience โดยที่หมอเองชอบยกตัวอย่างว่า เวลาผู้หญิงหรือผู้ชายก็แล้วแต่ ไปทำโบทอกซ์ ฟิลเล่อร์ ลบริ้วรอยทำให้หน้าเต่งตึง เป็นการทำให้สวยและในที่สุดสภาพหน้าตาแท้จริงก็จะค่อยๆ ปรากฏ

โดยที่แตกต่างกับการที่มี resistance นั่นก็คือเกิดมามีชะตาชีวิตสุ่มเสี่ยงให้เกิดอัลไซเมอร์ โดยมียีนร้าย แถมยังมีปัจจัยส่งเสริมให้เกิดการอักเสบเกิดการดื้ออินซูลินในร่างกาย ทั้งอ้วนลงพุง เบาหวาน ความดัน ไขมัน แต่สมองกลับยังดี คนรอบข้างดูไม่รู้

เมื่อตายไป ตรวจเนื้อสมองกลับไม่พบว่ามีพยาธิสภาพของโรคสมองเสื่อม ซึ่งแนวป้องกันลักษณะเช่นนี้ เป็นที่ปรารถนาของมนุษย์โลกเพื่อว่า เผื่อว่าจะได้ปล่อยตัวปล่อยใจ กินอร่อย กินทุกอย่างที่ขวางหน้า ไม่ออกกำลังกาย

แต่อนิจจา มาตรการระบบป้องกันที่ว่า ยังไม่เป็นที่ทราบแน่นอนว่าคืออะไร ทั้งนี้ อาจมีระบบละลายการอักเสบในร่างกายที่ทรงประสิทธิภาพสูงส่ง pro-resolving mediators และระบบโปรตีนบางชนิด และจะเกี่ยวเนื่องกับ “ความสุข” แค่ไหนหรือไม่ อย่างไร ยังไม่มีการพิสูจน์ชัด แม้ว่าจะมีรายงานประปรายว่า คนทั้งอ้วน ทั้งกินเหล้า นั่งเฉื่อยแฉะ แต่ห้อมล้อมด้วยเพื่อนฝูงที่จริงใจ รู้ใจ เวลาตายกลับพบว่า เส้นเลือดโปร่งโล่ง สมองไม่พบว่ามีพยาธิสภาพสมองเสื่อม

 

ถึงตรงนี้อย่าเพิ่งเอาไปเป็นบรรทัดฐานในการใช้ชีวิตนะครับ ถือว่าเป็นส่วนเติมเต็มของชีวิตโดยที่ต้องปฏิบัติตัวดีทางอาหารสุขภาพ การออกกำลังกาย และต้องมีความสุขในการดำเนินชีวิต ซึ่งย้ำเน้นมาตลอด นั่นก็คือการเอื้อเฟื้อช่วยชีวิต

 

กลับมาที่เรื่องที่ตื่นเต้นกันมาระยะหนึ่งแล้วคือ ที่มีรายงานว่าการใช้วิตามินรวมพ่วงกับโกโก้สกัด ทำให้สมองดี โดยเป็นการศึกษาชื่อ COSMOS-MIND หรือ COcoa Supplement and Multivitamin Outcomes Study for the Mind

การศึกษานี้ในระยะแรกเป็นการติดตามสามปี และพบว่าการทำงานหน้าที่ของสมอง ความจดจ่อ การรับรู้ความจำ การตัดสินใจในการทำงานดีขึ้น โดยที่เป็นผลจากวิตามินรวมมากกว่าที่จะได้จากโกโก้สกัด 

สูตรวิตามินรวมที่ใช้ในการศึกษานี้ ได้แก่ ยี่ห้อต่างๆที่ใช้ทั่วไป เช่น Centrum silver. Pfizer consumer health care. now Haleon และสารสกัดโกโก้ cocoa extract (Mars Edge) ประกอบไปด้วยโกโก้ Flavonols 500 มิลลิกรัมต่อวัน ซึ่งมี (-)-epicatechin. 80 มิลลิกรัมและ theobromine ประมาณ 50 มิลลิกรัม

ประชากรที่อยู่ในการศึกษาต่อมานี้ มีจำนวน 2,262 รายด้วยกัน ทั้งนี้ มาจากกลุ่มการศึกษาแรกที่ได้กล่าวไปแล้ว แต่เป้าประสงค์ของการศึกษานี้อยู่ที่ว่าจะสามารถชะลอหรือป้องกันไม่ให้สมองเสื่อมโผล่มาให้เห็นได้หรือไม่ เมื่อติดตามไปจนจบสามปี

โดยผู้ที่เข้าร่วมการศึกษานั้น จะต้องไม่มีประวัติของเส้นเลือดหัวใจตัน หรืออัมพฤกษ์ หัวใจวาย ได้รับการผ่าตัดหัวใจ หรือใส่ขดลวด ไม่มีประวัติของมะเร็ง ไม่มีโรคทางสุขภาพร้ายแรงอื่นๆ และไม่เคยบริโภคโกโก้หรือวิตามินรวมมาก่อนและไม่แพ้โกโก้หรือกาแฟ โดยที่มีอายุมากกว่า 65 ปี และแน่นอนไม่เป็นเบาหวาน ทั้งนี้ ไม่เคยได้เข้าร่วมในการศึกษาที่มีการใช้วิตามินดี และน้ำมันปลาโอเมก้าสาม

ในการติดตาม จนกระทั่งจบสามปี พบว่าเกิดภาวะสมองเสื่อมขึ้นจริงที่ตรวจพบได้ในระดับนิดหน่อย mild cognitive impairment 110 ราย และสมองเสื่อม 14 ราย และการเกิดสมองเสื่อมดังกล่าวนั้นไม่ได้แตกต่างกันในกลุ่มที่ใช้วิตามินรวมหรือโกโก้สกัด

แต่เมื่อเปรียบเทียบคะแนนในการทดสอบ ต้นทุนทางสมองหรือพุทธิปัญญาโดยรวมนั้น พบว่ากลุ่มที่ได้วิตามินรวมดูจะมีภาษีดีกว่ากลุ่มที่ไม่ได้วิตามินรวม รวมทั้งหน้าที่ในการทำงาน (executive function) และความถดถอยในหน้าที่การทำงานของสมองในกลุ่มวิตามินรวม เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า ดูจะน้อยกว่าในกลุ่มที่ไม่ได้วิตามินรวม 

ผลสรุปของการศึกษานี้

แสดงว่าการได้รับวิตามินรวม และโกโก้สกัดไม่ได้ลดความเสี่ยงของการแสดงอาการสมองเสื่อมในช่วงระยะการติดตามสามปี แต่ดูเหมือนว่าจะยังช่วยพยุงสมองให้ยังทำหน้าที่ได้สดใสอยู่บ้าง เปรียบได้กับ resilience ที่ได้เรียนให้ทราบไว้ในตอนต้น และน่าจะเป็นตัวแทนของยาสมองเสื่อมที่ใช้กันดาษดื่นในปัจจุบันโดยที่เป็นการกระตุ้นสมองอย่างเดียวให้ทำงานมากและอาจจะมีผลกระทบทำให้เซลล์สมองหมดแรงเร็วขึ้นและอายุสั้น

สำหรับคนไทยเรา อาจไม่มีความจำเป็นใดๆ ที่ต้องเสริมด้วยวิตามินยี่ห้อต่างๆ ที่มีในการศึกษานี้
ทั้งนี้ การบริโภคอาหารสุขภาพที่เราท่องขึ้นใจกันแล้วว่า คือ ผัก ผลไม้ กากใย วันละครึ่งกิโล ไก่ได้บ้าง เนื้อไม่เอา ปลาได้ ถั่วได้ แป้งได้แต่น้อย และออกกำลัง เท่านี้ก็จะได้สิ่งต่างๆ ครบถ้วน 

และเป็นที่พิสูจน์แล้วว่าสามารถชะลอความเสี่ยงของการแสดงอาการของสมองเสื่อมได้ รวมทั้งมีการพิสูจน์กลไกในการต้านกระบวนการของสมองเสื่อมได้เช่นกัน โดยอาจจะเป็นไปได้ว่า อาหารตามธรรมชาตินั้นมีส่วนประกอบหลากหลายมากกว่าที่จะเป็นจากการสกัดตัวใดตัวหนึ่งและมีการออกฤทธิ์ประสานงานกันทั้งโขลง และง่ายกว่าไม่ใช่หรือครับแถมไม่ต้องเสียสตางค์เพิ่มขึ้นอีกด้วย

ย้อนอ่านโพสต์ดีๆ ที่น่าสนใจ 

หมอดื้อ รายงาน