อาเซียนดัน 5 ชาติสัญญาไม่ใช้อาวุธนิวเคลียร์ในภูมิภาค

สมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) เปิดการประชุมระดับรัฐมนตรีต่างประเทศที่กรุงจาการ์ตาของอินโดนีเซียในวันอังคาร (11 กรกฎาคม 2566) โดยตัวแทนจากเมียนมายังไม่ได้รับอนุญาตให้เข้าร่วมการประชุม แม้คาดว่า สถานการณ์เมียนมาจะยังคงเป็นหนึ่งในวาระสำคัญของการประชุมอาเซียนนาน 2 วัน ก่อนที่จะมีการประชุมด้านความมั่นคงระหว่างอาเซียนและชาติเอเชียและชาติตะวันตกอื่น ๆ อีก 2 วัน  
ประสิทธิภาพของอาเซียนกำลังถูกตั้งคำถาม หลังมีความเห็นแย้งกันในหมู่สมาชิกเกี่ยวกับแนวทางคลี่คลายความขัดแย้งในเมียนมาหลังการรัฐประหาร และความล้มเหลวของของรัฐบาลทหารเมียนมาในการปฏิบัติตามฉันทามติ 5 ข้อตามที่ตกลงไว้กับกับอาเซียน

แม้เร็ตโน มาร์ซูดี รัฐมนตรีต่างประเทศอินโดนีเซีย กล่าวเปิดการประชุมโดยไม่พูดถึงเมียนมา แต่บอกว่า อาเซียนต้องแสดงให้เห็นว่า มีความน่าเชื่อถือ และสามารถฝ่าฟันพลวัตรระดับภูมิภาคและโลก  และทำงานร่วมกัน ซึ่งจะทำได้ ก็ต่อเมื่ออาเซียนสามารถรักษาเอกภาพและความเป็นกลาง

นอกจากนี้เธอกล่าวด้วยว่า การรักษาสันติภาพและเสถียรภาพในภูมิภาคเป็นสิ่งสำคัญอันดับแรก และต้องทำให้ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นภูมิภาคที่ปราศจากอาวุธนิวเคลียร์

และที่ประชุมจะเน้นย้ำให้ 5 ชาติที่มีอาวุธนิวเคลียร์ ได้แก่ สหรัฐฯ อังกฤษ ฝรั่งเศส รัสเซีย และจีน ลงนามในสนธิสัญญาเขตปลอดอาวุธนิวเคลียร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEANWFZ) ซึ่งอาเซียนลงนามในสนธิสัญญาฉบับนี้ตั้งแต่ปี 2538

เร็ตโน กล่าวว่า 25 ปีผ่านมา ยังไม่มีชาตินิวเคลียร์ชาติใดร่วมลงนามในสนธิสัญญาฉบับนี้ และภัยคุกคามเรื่องนิวเคลียร์ใกล้มาถึง จึงไม่อาจรอต่อไปอีกแล้ว

นอกจากประเด็นเมียนมา และนิวเคลียร์แล้ว ปัญหาพิพาททะเลจีนใต้ ความกังวลเรื่องการสั่งสมอาวุธในภูมิภาค ยังคงเป็นวาระสำคัญของการประชุมอาเซียน

ส่วนประเด็นสงครามระหว่างรัสเซียและยูเครน และการแข่งขันระหว่างสหรัฐฯ และจีน จะกลายเป็นวาะสำคัญในการประชุมชาติอาเซียนกับ 3 ชาติเอเชียตะวันออก และการประชุมความมั่นคงภูมิภาคอาเซียน (ARF)

แต่ฉิน กัง รัฐมนตรีต่างประเทศของจีน ไม่สามารถเข้าร่วมการประชุมได้ด้วยเหตุผลเรื่องสุขภาพ และหวัง อี้ นักการทูตระดับสูงสุดของจีนจะเข้าร่วมการประชุมแทน นอกจากนี้โช ซอน-ฮุย รัฐมนตรีต่างประเทศเกาหลีเหนือ จะไม่เข้าร่วมการประชุม ARF