ฐานทัพเรือจีนในกัมพูชาที่ขยายมาถึงอ่าวไทย

นายกรัฐมนตรีฮุน เซน ของกัมพูชา พูดถึงเรื่องนี้ตั้งแต่ตอนไปเป็นประธานในพิธีสำเร็จการศึกษาที่ "Build Bright University" ในกรุงพนมเปญ โดยบอกว่า รายงานข่าวเรื่องนี้เป็น "แคมเปญป้ายสี" ประเทศของเขา โดยฝีมือของต่างชาติและนักการเมือง 

การหยิบเรื่องนี้ขึ้นมาพูดของผู้นำกัมพูชา เกิดขึ้นท่ามกลางรายงานข่าวที่ว่าฐานทัพเรือ "เรียม" (Ream) ของกัมพูชาที่จีนออกทุนสร้างให้ มีความคืบหน้าในการก่อสร้างอย่างรวดเร็ว จากภาพถ่ายทางอากาศได้แสดงให้เห็นสิ่งปลูกสร้างได้ชัดเจน ขณะที่สหรัฐฯ มองว่าเป็นการขยายอิทธิพลในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ด้วยการสร้างจุดยุทธศาสตร์ในการส่งกำลังบำรุงทางทหาร ควบคู่กับการใช้งานในเชิงพาณิชย์ 

เว็บไซต์ข่าว Naval Technology ในอังกฤษ รายงานโดยอ้างภาพถ่ายดาวเทียมของบริษัท BlackSky แสดงให้เห็นว่า ฐานทัพเรือแห่งนี้ซึ่งขยายไปถึงอ่าวไทยและสามารถออกสู่ทะเลจีนใต้ ประกอบด้วยอาคารอย่างน้อย 25 หลัง ท่าเรือ 2 แห่ง ที่มีขนาดใหญ่และลึกมากพอที่จะรองรับเรือบรรทุกเครื่องบิน และเนื่องจากจีนเป็นผู้ออกทุนในการก่อสร้าง กระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ หรือเพนตากอน จึงมองว่า "ฐานทัพเรือเรียม" น่าจะเป็นสิ่งปลูกสร้างบนท้องทะเลแห่งแรก ที่จีนสร้างขึ้นในแถบอินโดแปซิฟิก 

Wall Street Journal เคยรายงานโดยอ้างจากแหล่งข่าวไม่เปิดเผยชาวตะวันตกเมื่อปี 2562 ว่า กัมพูชากับจีนได้ร่วมลงนาม "ข้อตกลงลับ" ที่อนุญาตให้กองทัพจีนเข้าไปใช้ฐานทัพเรือแห่งนี้ แลกเปลี่ยนกับการให้ความช่วยเหลือด้านการก่อสร้าง แต่ทั้งกัมพูชาและจีนต่างปฏิเสธว่า "ไม่เป็นความจริง"

ผู้นำกัมพูชาได้แสดงความไม่พอใจอย่างเห็นได้ชัดต่อรายงานข่าวเรื่องนี้ โดยเฉพาะที่ระบุว่าฐานทัพเรือเรียมมีเอาไว้ใช้รองรับกองกำลังทหารของจีนอย่างลับ ๆ โดยยืนยัน "ฐานทัพนี้มีไว้ให้กองกำลังทหารกัมพูชาใช้และไม่ได้คุกคามใคร" ซึ่งการปฏิเสธเรื่องนี้เป็นเรื่องที่เข้าใจได้ เพราะถ้าเป็นความจริงก็ถือเป็นการ "ขัด" ต่อรัฐธรรมนูญ ปี 2536 "ที่ไม่อนุญาตให้มีการก่อสร้างฐานทัพของต่างชาติบนแผ่นดินกัมพูชา"

ฐานทัพเรียม อยู่ใกล้กับจังหวัดสีหนุวิลล์ที่ได้ชื่อว่าเป็นศูนย์กลางการลงทุนของจีนในกัมพูชา และถ้าจะบอกว่าจีนกับกัมพูชาเลี่ยงบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญก็ได้ เพราะ ไม่ยอมใช้คำว่า "ฐานทัพ" แต่ใช้คำว่า "พื้นที่อำนวยความสะดวก" (Utility) ซึ่งกัมพูชาให้สิทธิจีนในการเข้าไปพัฒนา ที่น่าจะรวมถึงสิทธิในการใช้พื้นที่เพื่อการทหาร ด้วยการให้จีนเช่าฐานทัพแห่งนี้เป็นเวลา 30 ปี เพื่อส่งทหารมาประจำการ จอดเรือรบ และเก็บอาวุธยุทโธปกรณ์ต่าง ๆ และเมื่อครบกำหนดแล้วก็ยังสามารถต่อสัญญาได้ทันทีทุก ๆ 10 ปีด้วย 



ถ้าเป็นไปตามนี้ จีนก็จะมีสถานที่จอดเรือรบแห่งแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเป็นแห่งที่ 2 ของโลก ที่อยู่นอกประเทศต่อจากฐานทัพในจิบูตี ทำให้จีนขยายอิทธิพลทางทหารในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และขยายการลาดตระเวนทั่วทะเลจีนใต้ไปยังช่องแคบไต้หวันและไกลออกไป

นักวิเคราะห์ทางทหารหลายคนยังยกประเด็นที่น่าวิตกเกี่ยวกับสนามบินนานาชาติ ที่อยู่ในโครงการดาราสาคร (Dara Sakor) เป็นโครงการตามยุทธศาสตร์ Belt and Road Initiative (หนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง) ของจีน ที่น่าจะเชื่อมโยงกับฐานทัพเรียม และอยู่ในระหว่างการก่อสร้างโดยบริษัทของจีน คือ "Union Group" ซึ่งรันเวย์ของสนามบินแห่งนี้จะได้ชื่อว่ายาวที่สุดในกัมพูชา และสหรัฐฯ กำลังวิตกว่าผู้ที่ใช้งานจริงอาจจะเป็นกองทัพอากาศของจีน