เหตุใดภัยคุกคามทางไซเบอร์จึงยังน่าจับตา
แม้เหตุขัดข้องล่าสุดจะไม่ใช่การโจมตีทางไซเบอร์ แต่นักวิเคราะห์ด้านความปลอดภัยชี้ว่า ความระแวงของประชาชนสะท้อนถึงแนวโน้มความขัดแย้งทางไซเบอร์ระดับโลกที่รุนแรงขึ้นจริง
ข้อมูลจากหน่วยข่าวกรองและหน่วยงานความมั่นคงของรัฐบาลสหรัฐฯ แสดงให้เห็นว่า กลุ่มแฮกเกอร์ที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐต่างชาติได้ขยายเป้าหมายจากการจารกรรมข้อมูลไปสู่การวางระบบเพื่อสร้างความเสียหาย
-
จากการสอดแนมสู่การฝังตัวเพื่อก่อวินาศกรรม: แม้การจารกรรมข้อมูล เช่น ปฏิบัติการเจาะระบบโทรคมนาคมของกลุ่มแฮกเกอร์จีนที่ชื่อว่า "Salt Typhoon" จะยังเป็นเป้าหมายหลัก แต่ผู้ไม่หวังดีจากต่างชาติกำลังแทรกซึมเข้าไปฝังตัวในโครงข่ายไฟฟ้า ระบบสื่อสาร และระบบสาธารณูปโภคของท้องถิ่น เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการก่อกวนหรือทำลายระบบในอนาคต
-
การโจมตีระบบประปาที่เกิดขึ้นจริง: ในช่วงปลายเดือนกรกฎาคม 2026 เกิดเหตุโจมตีทางไซเบอร์ต่อระบบประปาชุมชนมากกว่า 30 แห่งในรัฐมินนิโซตา รวมถึงในรัฐจอร์เจีย มิชิแกน และอีกหลายรัฐ เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ เชื่อมโยงเหตุการณ์นี้กับแฮกเกอร์ที่เกี่ยวข้องกับอิหร่าน ซึ่งเจาะผ่านอุปกรณ์ควบคุมอุตสาหกรรมที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต แม้คุณภาพน้ำดื่มจะไม่ได้รับอันตราย แต่แฮกเกอร์ได้ล็อกระบบไม่ให้เจ้าหน้าที่เข้าใช้งาน สั่งปิดสถานีสูบน้ำชั่วคราว จนหน่วยงานท้องถิ่นต้องเปลี่ยนมาควบคุมระบบด้วยมือและประกาศให้ประชาชนต้มน้ำก่อนบริโภค
บทเรียนจากทั้งระบบสื่อสารการบินล่มและเหตุแฮกระบบประปาสะท้อนความจริงเดียวกันว่า โครงสร้างพื้นฐานสำคัญของประเทศพึ่งพาระบบดิจิทัลอย่างหนัก หลายส่วนยังล้าสมัย และเปราะบางต่อความเสียหายเป็นลูกโซ่ ไม่ว่าจะเกิดจากอุปกรณ์ขัดข้องหรือการโจมตีจากแฮกเกอร์ก็ตาม
มุมมองสำหรับประเทศไทย: ความเสี่ยงที่ใกล้ตัวกว่าที่คิด
สำหรับประเทศไทย ความเสี่ยงด้านไซเบอร์และระบบล่มไม่ได้อยู่ไกลตัวเช่นกัน สภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) และสำนักงานคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (สกมช.) ระบุว่าไทยเผชิญภัยคุกคามทางไซเบอร์ทุกวัน โดยเฉพาะในภาคการเงิน การคมนาคม และสาธารณูปโภค ล่าสุดรัฐบาลได้สั่งยกระดับการป้องกันระบบโครงสร้างพื้นฐานสำคัญหลังเกิดเหตุโจมตีในต่างประเทศ
ขณะเดียวกัน สังคมไทยในปัจจุบันพึ่งพาระบบดิจิทัลในชีวิตประจำวันอย่างสูง ทั้งการใช้ Mobile Banking และพร้อมเพย์ (PromptPay) แทนเงินสด หากระบบสื่อสารหรือเครือข่ายธนาคารเกิดขัดข้องเพียงไม่กี่ชั่วโมง ย่อมส่งผลกระทบต่อการซื้อขาย การเดินทาง และการทำธุรกรรมเป็นวงกว้าง นอกจากนี้ ช่วงที่ระบบเกิดปัญหายังเป็นจังหวะที่กลุ่มมิจฉาชีพมักฉวยโอกาสส่ง SMS หรือลิงก์ปลอมแอบอ้างเป็นธนาคารและหน่วยงานรัฐเพื่อหลอกขโมยข้อมูลซ้ำเติมประชาชนอีกด้วย
ประชาชนควรเตรียมตัวอย่างไรให้พร้อมรับมือ?
คำตอบคือ "ควรเตรียมตัวมากขึ้น" แต่ไม่ใช่เพราะความตื่นตระหนกต่อข่าวลือไฟดับวันสิ้นโลก ทว่าเป็นเพราะชีวิตประจำวันยุคใหม่พึ่งพาระบบดิจิทัลที่อาจหยุดชะงักได้ทุกเมื่อ ไม่ว่าสาเหตุจะมาจากภัยไซเบอร์ อุปกรณ์ขัดข้อง หรือภัยธรรมชาติ
ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงและจัดการภัยพิบัติแนะนำแนวทางเตรียมความพร้อมที่ทำได้จริงและเหมาะกับบริบทของคนไทย ดังนี้:
-
มีทางเลือกสำรองในการชำระเงินและสำรองเงินสด: พกเงินสดธนบัตรย่อยติดตัวและสำรองไว้ที่บ้านให้เพียงพอต่อการใช้จ่าย 2–3 วัน และควรมีบัญชีธนาคารมากกว่า 1 แห่ง เพื่อลดความเสี่ยงหากระบบพร้อมเพย์หรือแอปธนาคารหลักล่มพร้อมกัน รวมถึงควรพิมพ์สำเนาข้อมูลบัญชีสำคัญและเบอร์โทรศัพท์ฉุกเฉินเก็บไว้
-
เตรียมชุดยังชีพฉุกเฉินสำหรับ 72 ชั่วโมง: สำรองน้ำดื่มสะอาดให้เพียงพอสำหรับ 3 วัน เตรียมอาหารแห้ง ไฟฉาย ถ่านไฟฉาย ชุดปฐมพยาบาล วิทยุที่ใช้ถ่านหรือมือหมุนสำหรับรับฟังข่าวสาร และพาวเวอร์แบงก์ที่ชาร์จไฟเต็มอยู่เสมอ
-
เสริมความปลอดภัยบัญชีและระวังภัยหลอกลวงช่วงระบบล่ม: เปิดใช้งานการยืนยันตัวตนหลายขั้นตอน (MFA) เช่น Passkeys หรือแอปยืนยันตัวตนสำหรับอีเมลและบัญชีธนาคาร พร้อมทั้งระมัดระวังมิจฉาชีพที่ส่งข้อความแอบอ้างแจ้งซ่อมระบบหรือคืนเงิน โดยไม่กดลิงก์จาก SMS ที่ไม่น่าเชื่อถือ
-
ตรวจสอบข่าวสารจากช่องทางทางการก่อนแชร์ต่อ: ในช่วงที่ระบบล่ม ข้อมูลที่ไม่ชัดเจนมักก่อให้เกิดความตื่นตระหนก ควรติดตามประกาศจากเพจทางการของธนาคาร หน่วยงานสาธารณูปโภค ประกาศจาก สกมช. หรือระบบแจ้งเตือนภัยฉุกเฉิน Cell Broadcast ของภาครัฐ แทนการเชื่อโพสต์ไวรัลบนโซเชียลมีเดีย
ท้ายที่สุด ประชาชนไม่จำเป็นต้องหวาดกลัวข่าวลือบนโลกออนไลน์ แต่การตระหนักว่าระบบดิจิทัลและโครงสร้างพื้นฐานมีโอกาสขัดข้องได้เสมอ พร้อมทั้งเตรียมทางเลือกสำรองแบบออฟไลน์ไว้บ้าง ถือเป็นความไม่ประมาทและเป็นเรื่องจำเป็นในยุคปัจจุบัน