ผ้าไหมพุมเรียง ไข่เค็มไชยา ปูม้าแหลมโพธิ์ เสน่ห์แห่ง"สุราษฎร์วิถีใหม่"

 

"กลุ่มสุราษฎร์ธานีวิถีใหม่" ได้ชวนเชิญให้ไปเยี่ยมชมวิถีชีวิตชุมชนและเศรษฐกิจฐานรากที่อำเภอไชยา  พลพรรคเครือข่ายจังหวัดวิถีใหม่ที่อยู่ข้างเคียงสนใจติดตามไปสมทบ ทั้งสงขลา นครศรีธรรมราช และระนอง 

ผมเองได้ยินชื่ออำเภอไชยาเป็นครั้งแรกควบคู่มากับวัดสวนโมกขพลาราม นับแต่ครั้งเข้าเป็นนักศึกษามหาวิทยาลัยมหิดล เมื่อปี 2515   พวกเราสนใจศึกษาคำสอนของท่านพุทธทาสภิกขุ มีความศรัทธาเลื่อมใสกันอย่างกว้างขวาง โครงการบวชสามเณรช่วงปิดภาคเรียนฤดูร้อนมีผู้เข้าร่วมเป็นจำนวนมากในทุกปีการศึกษา

 

"ไชยา"ในครั้งโบราณกาล เคยเป็นหนึ่งในสามเมืองหลักของอาณาจักรศรีวิชัย ร่วมยุคสมัยกับทรารวดี พบแหล่งโบราณสถานและโบราณวัตถุมากมาย ล้วนมีอายุไม่ต่ำกว่า 1,200 ปี รวมทั้งพระบรมธาตุเจดีย์และพระพุทธรูปศิลาแลงที่วัดพระบรมธาตุไชยาราชวรวิหาร 
เมืองไชยาเคยเป็นศูนย์กลางการปกครอง การค้าขายกับต่างประเทศ และการเผยแพร่พุทธศาสนา ต่อมาได้ถูกอาณาจักรจากอินเดียตอนใต้เข้ายึดครองราวปี พ.ศ.1568 แต่ก็สามารถรวมตัวกันชิงคืนกลับมาได้  จนกระทั่งเกิดทำสงครามกับอาณาจักรชวา(มัชปาหิต) เพื่อแย่งชิงความเป็นใหญ่เหนือหมู่เกาะและแหลมมลายู จนทำให้อ่อนกำลังลงไปด้วยกันทั้งคู่ ในที่สุดก็ถูกอาณาจักรสุโขทัยเข้าตีและครอบครองหมดสิ้นในปี พ.ศ. 180

"พระธาตุไชยา"

พระธาตุไชยา เป็นองค์พระเจดีย์โบราณสถาน สร้างขึ้นตามแบบลัทธิมหายาน รอบองค์พระธาตุมีเจดีย์เล็ก 4 ทิศ ล้อมรอบด้วยวิหารคด ซึ่งประดิษฐานพระพุทธรูปเก่าแก่ขนาดต่างๆทั้ง 4 ด้าน พระธาตุไชยานับเป็นปูชนียสถานที่สำคัญทางพุทธศาสนาของจังหวัดสุราษฎร์ธานี การได้กราบสักการะและสัมผัสองค์พระพุทธรูปที่อยู่รายรอบถือเป็นมงคลยิ่ง

 

 

"ผ้าไหมพุมเรียง"

ในตัวตลาดพุ่มเรียง มีร้านจำหน่ายผ้าไหมอยู่หลายแห่ง มีสินค้าผ้าไหมพื้นเมืองมากมาย แสดงให้เห็นว่าที่นี่คือแหล่งผลิตและต้นรากภูมิปัญญาไทยในด้านผ้าไหม แหล่งหนึ่งของประเทศ ชาวบ้านที่นี่มีการทอผ้าไหมทั้งในแบบครัวเรือน แบบรวมกลุ่ม และที่เป็นลักษณะของวิสาหกิจชุมชน 

 

ที่ร้านผ้าไหมวรรณม๊ะ มีสินค้าและผลิตภัณฑ์ผ้าไหมมากมาย ล้วนมีเอกลักษณ์ผ้าไหมของเมืองใต้ ที่นี่เป็นทั้งศูนย์เรียนรู้และกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ข้างหลังร้านเป็นศูนย์เรียนรู้ มีเครื่องทอผ้าไหมของสมาชิกกลุ่มหลายสิบเครื่อง คุณลุงคุณป้าเจ้าของร้านได้เล่าว่าช่วงก่อนโควิดระบาด กิจการค้าขายดีมาก สมาชิกมาทำงานกันอย่างคึกคัก เครื่องจักรไม่มีว่าง ผลิตภัณฑ์ทำส่งห้างแบรนด์ดังหลายแห่ง ไปงานแสดงสินค้าโอท็อปทุกครั้ง ขายดิบขายดี

 

 

"ไข่เค็มไชยา"

ตั้งแต่ครั้งโบราณ สินค้าเมืองไชยาจะเป็นอย่างไรไม่อาจรู้  แต่ในวันนี้ต้องยอมรับว่าที่นี้น่าจะเป็นเมืองหลวงของไข่เค็มไทยไปเสียแล้ว  เพราะมีครัวเรือน กลุ่มวิสาหกิจชุมชนและธุรกิจขนาดกลางขนาดเล็กมากมาย ทำกิจการไข่เค็มกันเป็นล่ำเป็นสัน

 

 

คณะของเราได้ไปเยี่ยมกลุ่มวิสาหกิจชุมชน "ไข่เค็ม อสม." เป็นกลุ่มที่เข้มแข็ง  ผู้นำและสมาชิกกลุ่มกระตือรือร้นที่จะเล่าให้ฟังว่า กลุ่มมีจุดเริ่มมาจากปัญหานาข้าวถูกหอยเชอรี่ถล่มเสียจนราบคาบ จึงรวมตัวกันจัดการปัญหา ลองกันมาหมดทุกวิธีแล้ว รวมทั้งวิธีนำมาเป็นอาหารเมนูเด็ด แต่สุดท้ายได้เรียนรู้จากนกปากห่างที่อพยพกันมาตามฤดูกาล จนนำมาซึ่งการเลี้ยงเป็ดเพื่อจัดการหอยเชอรี่ ทั้งป้องกันและแก้ปัญหาได้อย่างตรงจุด

 

ไข่เป็ดจากครัวเรือน ฟาร์มและกลุ่มเกษตรกรในพื้นที่ ล้วนเป็นผลพลอยได้ เมื่อนำมาแปรรูปเป็นไข่เค็มจึงมีลักษณะเป็นเอกลักษณ์ ผู้นำกลุ่มเล่าว่าตอนนี้มีบริษัทไปรษณีย์ไทยเข้ามาช่วยพัฒนาเรื่องแบรนด์ แพ็คเกจ และการซื้อขายออนไลน์ ทำให้กลุ่มมีรายได้ดีขึ้นมาก สมาชิกเคยได้รับปันผลเฉลี่ยคนละ 8 พันบาท ตอนนี้สามารถขยับตัวเพิ่มถึง 3 เท่า  
 
"ปูม้าแหลมโพธิ์"

แหลมโพธิ์ เป็นชุมชนชายทะเล มีหาดทรายสวยงาม ป่าชายเลนเขียวขจี ชาวบ้านมีอาชีพทำประมงพื้นบ้าน เทศบาลได้ทำโครงการธนาคารปูม้าเพื่อรองรับปูม้าที่มีไข่และลูกปูตัวอ่อนติดท้องมา ชุมชนประมงพื้นบ้าน นำให้โครงการบริบาลอย่างถูกหลักวิชา มีพนักงานนักวิชาการของท้องถิ่นให้การดูแลอย่างเป็นระบบแบบแผน จนเมื่อมีขนาดโตได้ที่แล้ว จะนำไปปล่อยที่ป่าชายเลน ให้เติบโตตามธรรมชาติต่อไป

 

นอกจากนั้น เทศบาลยังพัฒนาบริเวณสวนสาธารณะริมหาดแหลมโพธิ์ ให้เป็นที่พักผ่อนหย่อนใจและแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศ  ตามมุมต่างๆมีปฏิมากรรมหลากหลายให้เป็นจุดถ่ายภาพเช็คอิน มีรูปปั้นปูม้าโดดเด่นเป็นสง่า อีกทั้งยังมีรูปปั้น “นักมวยไชยา”ในหลายท่วงท่าการต่อสู้ พร้อมคำบรรยายตำนานมวยเมืองใต้ให้ลูกหลานได้ศึกษาเรียนรู้ ภาคภูมิใจในรากเหง้า และภูมิปัญญาอันทรงคุณค่าจากบรรพบุรุษ