"ทหารผี" ปมปัญหาเรื้อรังซ้ำซาก แหล่งแสวงหาผลประโยชน์ โดย สุรชาติ บำรุงสุข

 

เรื่องราวเหล่านี้มักปรากฏเป็น "ตำนาน" มาอย่างยาวนานของกองทัพที่ไม่มี "ความเป็นทหารอาชีพ" เพราะเมื่อใดก็ตามที่กองทัพปราศจากความเป็นทหารอาชีพแล้ว เมื่อนั้นกองทัพจะเป็นแหล่งของการแสวงหาผลประโยชน์ของนายทหารบางกลุ่มอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ 

 

โดยเฉพาะการแสวงประโยชน์จากกำลังพลในกองทัพ

 

การแสวงประโยชน์ภายในกองทัพอาจจะปรากฏในรูปแบบต่างๆ แต่หนึ่งในรูปแบบที่ง่ายๆ และไม่ซับซ้อนคือ การหาประโยชน์จากยอดบรรจุจำนวนกำลังพลที่ไม่ครบตามจำนวนจริง และจำนวนที่ไม่ครบเช่นนี้ได้สร้างให้เกิดผลตอบแทนทางเศรษฐกิจอย่างมากกับนายทหารบางส่วน 

 

 

อย่างไรก็ตาม เราอาจจะต้องยอมรับความจริงประการหนึ่งว่า ประเด็นเช่นนี้เป็นเรื่องที่ไม่สามารถเกิดกับกองทัพของทหารอาชีพ เช่น กองทัพของโลกตะวันตกได้เลย เพราะ "ระบบตรวจสอบภายใน" ที่เข้มงวดทั้งในส่วนของกองทัพ ส่วนของรัฐบาล (โดยเฉพาะกระทรวงกลาโหม) และส่วนรัฐสภานั้น จะไม่อนุญาตให้เกิดเรื่องเช่นนี้เป็นอันขาด และถ้าเกิดเรื่องของการบรรจุจำนวนกำลังพลไม่เต็ม และถูกนำไปแสวงประโยชน์เพื่อผลตอบแทนส่วนบุคคลเช่นนี้แล้ว อาจจะต้องมีนายทหารระดับสูง และอาจขึ้นไปถึงระดับของกระทรวงกลาโหมที่จะต้องแสดงความรับผิดชอบในเวทีสาธารณะ 

 

เพราะงบประมาณทหารของประเทศเกิดมาจากเงินภาษีของประชาชน ไม่ใช่เงินส่วนตัวของผู้นำกองทัพ ดังนั้น ผู้บัญชาการเหล่าทัพ หรือบรรดานายทหารระดับสูงในกองทัพ จึงมีฐานะเป็นเพียง "ผู้รับมอบอำนาจ" จากรัฐสภาให้เป็นผู้ใช้งบประมาณดังกล่าว และการใช้ต้องยืนอยู่บนหลักการพื้นฐาน 3 ประการ คือ

 

หลักความโปร่งใส (transparency) หลักการตรวจสอบและรับผิดชอบ (accountability) และหลักประสิทธิภาพ(effectiveness) หรือในอีกด้านหนึ่งคือ จะต้องสร้างระบบการบริหารการป้องกันประเทศที่มี "ธรรมภิบาล" (good governance) 

 

 

สำหรับกองทัพในประเทศกำลังพัฒนาที่ไม่เป็นทหารอาชีพนั้น เรื่องของ "ทหารผี" ในสนามรบเป็นสิ่งที่เกิดมาอย่างยาวนาน เช่น กองทัพเวียดนามใต้ในยุคสงครามต่อต้านคอมมิวนิสต์ มีเรื่องราวของการคอร์รัปชั่นขนาดใหญ่ และเป็นที่รับรู้กันอย่างกว้างขวาง ซึ่งหนึ่งในปัญหาที่เกิดขึ้นคือ การกินเงินจาก "ทหารผี" เพราะยอดจำนวนกำลังพลในรายงานทางทหารอาจจะดูน่าประทับใจ แต่ยอดจริงในสนามเป็นอีกจำนวนหนึ่ง และแน่นอนว่า ยอดในสนามย่อมจะต้องน้อยกว่ายอดจริงอย่างแน่นอน 

 

แต่จำนวนยอดเต็มเช่นนี้จะถูกนำไปใช้ในการขอความช่วยเหลือทางทหารจากสหรัฐ จนวอชิงตันเชื่อว่าด้วยจำนวนกำลังพลตามที่ปรากฏในรายงานดังกล่าว กองทัพเวียดนามใต้น่าจะสามารถยันการรุกของฝ่ายเวียดนามเหนือและเวียดกงได้นานมากกว่าต้นปี 2518 ภายใต้เงื่อนไขเบื้องต้นของยอดกำลังพลในสนามของกองทัพเวียดนามใต้เช่นนี้ย่อมส่งผลโดยตรงต่อการวางแผนยุทธการ จนเราอาจกล่าวได้ว่า "ทหารผี" คือ จุดเริ่มต้นประการหนึ่งของความผิดพลาดในทางยุทธการ 

 

 

ขณะเดียวกัน ปัญหาเช่นนี้เป็นส่วนหนึ่งของ "จุดจบ" ของการล่มสลายของรัฐและกองทัพเวียนนามใต้ในปี 2518 หรือกล่าวในภาพรวมคือ "การคอร์รัปชั่นในกองทัพคือ จุดเริ่มต้นของความพ่ายแพ้ทางทหาร" 

 

ในทำนองเดียวกัน หากย้อนอดีตของสงครามในเอเชียแล้ว กองทัพก๊กมินตั๋งของประธานาธิบดีเจียงไคเช็คในยุคสงครามกลางเมืองจีน ก็ประสบปัญหาคอร์รัปชั่นอย่างมาก จนต้องเป็นฝ่ายพ่ายแพ้และอพยพถอยร่นไปที่ไต้หวัน ซึ่งในอีกด้านคือ ชัยชนะของกองทัพแดงของประธานเหมาเจ๋อตุงในปี 2492 นั่นเอง

 

บทเรียนของการแสวงหาประโยชน์จากการคอร์รัปชั่นภายในกองทัพจากกรณีของเวียดนามใต้ และอาจรวมถึงกองทัพก๊กมินตั๋ง เป็นข้อเตือนใจที่ดีสำหรับทหารอาชีพทุกนาย เพราะการแสวงประโยชน์ภายในกองทัพ หรือจะเรียกในสำนวนไทยว่าการ "ทำมาหากิน" กับเนื้อในของกองทัพนั้น ไม่มีทางที่จะทำให้กองทัพมีประสิทธิภาพในการรบได้เลย

 

ฉะนั้นทหารอาชีพจะต้องถือเสมอว่า การคอร์รัปชั่นทางทหารเป็น "ภัยคุกคามภายใน"  โดยตรงต่อสถาบันกองทัพ ซึ่งการกระทำดังกล่าวย่อมจะทำให้สถาบันกองทัพเสื่อมทรามลงอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ และทั้งยังทำให้สถาบันทหารขาดความน่าเชื่อถือในสายตาของสังคมอีกด้วย

 

 

ดังนั้น เมื่อกองทัพกลายเป็นพื้นที่ “ทำมาหากิน” ทางเศรษฐกิจของนายทหารและนักการเมืองบางส่วนแล้ว สิ่งที่ตามมาอย่างชัดเจนคือ ความไร้ประสิทธิภาพทางทหาร และคำตอบที่เราเห็นร่วมกันจากทั้งสองกรณี คือ การล่มสลายที่เกิดจากความพ่ายแพ้สงครามของรัฐบาลทั้งสอง 

 

อย่างไรก็ตามปัญหา "ทหารผี" ที่เป็นประเด็นในสังคมไทยนั้น แม้จะดูเหมือนว่าเป็นเรื่องของคนไม่กี่คน แต่ก็ยังไม่มีคำตอบที่ชัดเจนสำหรับสาธารณชน ซึ่งเราคงปฎิเสธไม่ได้เลยว่า เรื่องนี้กำลังกลายเป็น "วิกฤตสถาบันทหาร" อย่างไม่คาดคิด และทั้งยังสั่นคลอนสถาบันทหารอย่างมากด้วย … การหาทางออกด้วย "การลอยตัว" เหมือนการหาผู้รับผิดชอบในการจัดซื้อเรือเหาะ หรือ ซื้อจีที-200 ไม่ได้นั้น อาจจะไม่ใช่ทางเลือกที่ดีในยามนี้

 

ฉะนั้น วันนี้ถ้าผู้นำรัฐบาลและกองทัพจะ "แปรวิกฤตให้เป็นโอกาส" แล้ว สิ่งที่ต้องเร่งทำคือ การสะสาง "บัญชีผี" โดยเฉพาะกับ "ผีความมั่นคง" ในภาคใต้ ซึ่งอาจจะต้องเรียกว่า "ผี พตท." คือ "ผีพลเรือน-ตำรวจ-ทหาร" ซึ่งแน่นอนว่าในสนามรบภาคใต้ คงไม่ใช่มีแค่ "ผีทหาร"เท่านั้น … "ผีพลเรือน" และ "ผีตำรวจ" ก็เป็น "ผีร้าย" ที่จะต้องเร่งสะสางเช่นกัน 

 

และสิ่งเหล่านี้คือ เหตุผลพื้นฐานสำคัญประการหนึ่งที่ประเทศไทยต้องปฎิรูปกองทัพ พร้อมกับปฎิรูประบบงานความมั่นคงไทย!