เนชั่นทีวี

การเมือง

ย้อนปูม "วิษณุ" ฉายา "เนติบริกร" รองนายกฯฝ่าย กม.ในตำนาน

25 ส.ค. 2566

ย้อนปูม "วิษณุ" ฉายา "เนติบริกร" รองนายกฯฝ่าย กม.ในตำนาน

ถือเป็นอีกเรื่องที่ทำคอการเมืองต้องยกมือทาบอก เมื่อ "วิษณุ เครืองาม" รองนายกรัฐมนตรี ด้านกฎหมาย ประกาศวางมือทางการเมืองอันยาวนานเกือบ 3 ทศวรรษ สืบเนื่องจากได้นายกฯ คนที่ 30 เป็นที่เรียบร้อยแล้ว

พร้อมกับให้เหตุผลว่าอยากอยู่บ้านพักผ่อน เล่นกับหลาน รวมทั้งจะเขียนหนังสือ สอนหนังสือ รวมไปถึงอาจเข้าเป็นประธานกรรมการบริษัทต่าง ๆ 

“เนชั่นทีวี” จึงขอพาไปดูความเป็นมาของฉายา “เนติบริกร” ว่ามีที่มาที่ไปอย่างไรบ้างกว่าจะมาถึงวันนี้

“วิษณุ” ก่อนเข้าสู่ถนนการเมือง เริ่มต้นบนเส้นทางราชการ ด้วยการเป็นอาจารย์ประจำที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง ตั้งแต่ปี 2515 ต่อมาในปี 2529 ได้ย้ายไปสอนที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ก่อนจะได้รับแต่งตั้งเป็นศาสตราจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในปี 2534
ย้อนปูม "วิษณุ" ฉายา "เนติบริกร" รองนายกฯฝ่าย กม.ในตำนาน
จากนั้นจึงเข้าย่างกรายเข้าสู่งานเมืองแบบเต็มตัว ด้วยการรรับตำแหน่งรองเลขาธิการคณะรัฐมนตรีในรัฐบาล “พล.อ.ชาติชาย ชุณหะวัณ” อดีตนายกฯ เมื่อปี 2535 และก้าวขึ้นเป็นเลขาธิการฯ เต็มตัวในรัฐบาล “ชวน หลีกภัย” ในปี 2540

กระทั่งปี 2545 “วิษณุ” ถูกแต่งตั้งเป็นรองนายกรัฐมนตรี รับผิดชอบงานด้านกฎหมาย ให้กับรัฐบาล “ทักษิณ ชินวัตร” และดำรงตำแหน่งจนถึงปี 2549 จึงถือเป็นคนข้างกายนายกรัฐมนตรีแทบทุกยุคทุกสมัย ในฐานะมือกฎหมายของรัฐบาล ซึ่งคอยให้คำแนะนำ และแก้ปัญหาข้อกฎหมาย จนถือเป็นคนที่หาตัวจับยากคนหนึ่ง

ก่อนจะกลับมาปรากฏตัว เมื่อวันที่ 22 พ.ค. 2557 โดย “วิษณุ” ได้รับแต่งตั้งเป็นรองนายกฯ อีกครั้ง ในรัฐบาล “พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา” และดำรงตำแหน่งจนถึงปัจจุบัน หลังจากมีการรัฐประหารของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ได้ทำหน้าที่รับผิดชอบดูงานด้านกฎหมาย และแก้ไขปัญหาของรัฐบาลเช่นเคยตามความสามารถ
ย้อนปูม "วิษณุ" ฉายา "เนติบริกร" รองนายกฯฝ่าย กม.ในตำนาน
 “วิษณุ” เคยกล่าวถึงการเข้ารับหน้าที่รองนายกฯ ไว้ว่า “เช้าปลายเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2557 ผมกำลังทำหน้าที่ประธานอนุญาโตตุลาการ ระหว่างกำลังฟังพยานเบิกความอยู่ ก็มีโทรศัพท์ต่อเข้ามา ต้นทาง คือ พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา หัวหน้า คสช. และนายกฯ หมาดๆ ท่านเริ่มถามโดยไม่อารัมภบทให้เสียเวลาตามสไตล์ของท่านว่า ตกลงพี่จะมาช่วยผมไหม ก่อนจะตกลงปลงใจร่วมงานกับ “บิ๊กตู่” ในที่สุด”

“วิษณุ” ให้เหตุผลไว้อย่างน่าสนใจตอนหนึ่งว่า “พล.อ. ประยุทธ์ เป็นคนดี เป็นคนจงรักภักดี และเป็นคนมีความตั้งใจดี รวมแล้ว คือ 3 ดี เป็นความหวังของบ้านเมือง ในยามหัวเลี้ยวหัวต่อเช่นนี้ คนอื่นที่เหมาะกว่า อาจมี แต่ยังมองไม่เห็น”

จากผลงานทางกฎหมาย “วิษณุ” จึงถูกตั้งฉายาว่า “เนติบริกร” เพราะเป็นมือกฎหมายของรัฐบาลทุกสมัย มีส่วนในการอธิบายชี้ช่องเกี่ยวกับกระบวนการบังคับใช้กฎหมาย และการออกกฎหมาย ว่ากันว่ามีความสามารถพิเศษในการใช้บทกฎหมายให้เกิดประโยชน์กับรัฐบาลในยุคนั้นๆ 

หนึ่งในภารกิจสำคัญที่ “วิษณุ” ได้รับมอบหมายจาก คสช. ให้ยกร่างรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว ร่วมกับ มีชัย ฤชุพันธุ์ , บวรศักดิ์ อุวรรณโณ , พรเพชร วิชิตชลชัย และสมคิด เลิศไพฑูรย์ โดยใช้เวลาเขียนรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว แค่ 10 วัน ก่อนจะมีพระราชทานพระบรมราชานุญาต ลงพระปรมาภิไธย และมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 22 ก.ค. 2557
ย้อนปูม "วิษณุ" ฉายา "เนติบริกร" รองนายกฯฝ่าย กม.ในตำนาน
นอกจากฉายา “เนติบริกร” ที่ได้รับในยุครัฐบาลทักษิณแล้ว “วิษณุ” ยังได้รับสมญานามจากสื่อมวลชนประจำทำเนียบรัฐบาล อีก 3 ฉายา ในเวลาต่อมา คือ

ปี 2562 “ศรีธนญชัยรอดช่อง”

“ความเป็นกูรูด้านกฎหมายของรัฐบาล สามารถช่วยรัฐบาลรอดพ้นปากเหวได้ทุกครั้ง เปิดทางตันด้วยช่องว่างทางกฎหมายที่แม้แต่แว่นขยายก็ยังมองไม่เห็น”

ปี 2563 “ไฮเตอร์ เซอร์วิส”

“เป็นการยกคุณสมบัติเด่นของวิษณุที่สามารถหาทางออกให้กับปัญหาหนักอกของคนในรัฐบาล โดยอาศัยช่องว่างทางกฎหมายได้อย่างเชี่ยวชาญ และมักถูกวิจารณ์เรื่องความน่าเชื่อถือของรัฐบาล เปรียบได้กับผลิตภัณฑ์ซักฟอกขาวยี่ห้อดัง ที่สามารถล้างคราบสกปรกให้ขาวสะอาดหมดจดได้ แต่อาจทำให้เนื้อผ้าเสียหาย ขาดความสวยงาม คล้ายกับชื่อเสียงของรัฐบาลที่สึกกร่อนตามไปด้วย”

ปี 2565 “เครื่องจักรซักล้าง”

“ความเอกอุด้านกฎหมายระดับปรมาจารย์ในตำนาน ถูกใช้สนองตอบความต้องการของรัฐบาลทุกช่องทาง ทั้งพรรคหลักพรรคร่วม ไม่มีเลือกปฏิบัติ ช่วยยกภูเขาออกจากอก ลดปัญหาหนักใจ ทำหน้าที่เหมือนเครื่องจักรกล คอยซักล้างความผิดปกติที่เกิดขึ้นกับรัฐบาลให้ผ่านพ้น เรื่องไหนผ่านมือเนติบริกรคนนี้ อย่าหวังว่าจะมีใครโต้แย้งได้ เช่น ปม 8 ปีการดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี การแก้ไขรัฐธรรมนูญ หรือแม้แต่เรื่องเหมืองทองอัครา”
ย้อนปูม "วิษณุ" ฉายา "เนติบริกร" รองนายกฯฝ่าย กม.ในตำนาน
ด้านประวัติส่วนตัว 

“วิษณุ เครืองาม” เกิดเมื่อวันที่ 15 ก.ย. 2494 ที่อำเภอหาดใหญ่ จ.สงขลา เดิมชื่อว่า “พิธาน เครืองาม” บุตรชายของ “บุญทรง เครืองาม” และ “ถาวร เครืองาม” มีน้องสาวชื่อ “ศิริมา นิลรัตน์” น้องชาย พล.อ.ต. นายแพทย์ เฉลิมชัย เครืองาม สมาชิกวุฒิสภา และศาสตราจารย์ ดุสิต เครืองาม สมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ

“วิษณุ” สมรสกับ “วัชราภรณ์ เครืองาม” มีบุตรชาย 1 คน คือ “วิชญะ เครืองาม” เป็นคณะกรรมการที่ปรึกษาเพื่อกำกับการปฏิรูปกฎหมาย

สำหรับประวัติการศึกษา

  • มัธยมศึกษาจากโรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัย
  • ปริญญาตรี นิติศาสตรบัณฑิต (เกียรตินิยมดีมาก) จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ระดับเนติบัณฑิตไทย จากสำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา
  • ปริญญาโท (LL.M.) จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียแห่งเบิร์กลีย์ สหรัฐอเมริกา
  • ปริญญาเอก (J.S.D.) จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียแห่งเบิร์กลีย์ สหรัฐอเมริกา