เปิดหนึ่งสาเหตุ ทำฝุ่นพิษ PM2.5 กทม.พุ่งสูงขึ้น ที่แท้มาจากเพื่อนบ้าน

ยังเป็นปัญหาที่กระทบต่อคนไทยเป็นอย่างมาก สำหรับปัญหา ฝุ่นละออง PM2.5 โดยเฉพาะในพื้นที่เมืองใหญ่อย่างกรุงเทพมหานคร และหลายพื้นที่ในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ที่ขณะนี้ค่าฝุ่นพิษพุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะกรุงเทพมหานคร ที่มีประชาชนอาศัยอยู่อย่างหนาแน่น ท่ามกลางคุณภาพอากาศ ที่ฝุ่นละอองเกินมาตรฐาน อยู่ในระดับ สีส้ม และ สีแดง ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ และระบบทางเดินหายใจ เป็นอย่างมาก 

โดยเพจเฟซบุ๊ก กรุงเทพมหานคร ได้มีการรายงานถึงหนึ่งในต้นเหตุที่ทำให้ค่าฝุ่น PM2.5 ในพื้นที่กรุงเทพฯ ช่วงนี้สูงขึ้น จนส่งผลกระทบต่อประชาชนว่า อีก 1 เหตุผล ที่ทำไมช่วงนี้ค่าฝุ่น PM2.5 ในพื้นที่กรุงเทพฯ สูงขึ้น จนเกินเกณฑ์มาตรฐานอยู่ในระดับสีส้มและสีแดง ส่งผลกระทบต่อสุขภาพและระบบทางเดินหายใจ

ปัจจัยหลักที่สำคัญประการหนึ่งที่ทำให้ค่าฝุ่นในกรุงเทพฯ สูงขึ้น คือ ฝุ่นจากภายนอกกรุงเทพฯ และจากภายนอกประเทศ ซึ่งจากรายงานเกิดจากการเผาโดย 84% ของวันที่เกิน 37.5 มคก.ลบ.ม. ตรงกับวันที่พบการเผาในกัมพูชาเกิน 1,000 จุด และ 100% ของวันที่เกิน 50 มคก.ลบ.ม. ตรงกับวันที่พบการเผาในกัมพูชาเกิน 1,000 จุด

ซึ่งจากข้อมูลพบว่าในปี 2566 ตรวจพบจุดเผาในประเทศเพื่อนบ้าน จำนวน 25,856 จุด และในปี 2567 เพิ่มเป็น 49,983 จุด มากขึ้นถึง 93% ส่วนในประเทศพบจุดเผาในพื้นที่ภาคกลางและภาคตะวันออก โดยปี 2566 พบจุดเผา จำนวน 5,981 จุด และในปี 2567 ลดลงเหลือ 3,252 จุด ลดลง 46% ส่วนในพื้นที่กรุงเทพฯ 2566 พบจุดเผา เพียง 6 จุด ส่วนปี 2567 พบจุดเผา 1 จุด ลดลง 83%

นอกจากนี้ ยังพบว่าความสัมพันธ์ระหว่างค่าฝุ่นจากเครื่องตรวจวัดระดับพื้นดิน ของสถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศที่จตุจักร เทียบกับ เครื่องตรวจวัดเสาสูงระดับ 110 เมตร ที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

เมื่อค่าฝุ่นของเครื่องตรวจวัดระดับพื้นดินสูงกว่า 50 มคก.ลบ.ม. = มีโอกาส 71% ที่ค่าฝุ่นของของเครื่องตรวจ 110 ม. จะสูงกว่าอย่างมีนัยยะ (มากกว่า 10 มคก.ลบ.ม.)

เมื่อค่าฝุ่นของเครื่องตรวจวัดระดับพื้นดินต่ำกว่า 37.5 มคก.ลบ.ม. = มีโอกาส 80% ที่ 1) ค่าฝุ่นของเครื่องตรวจวัดระดับ 110 ม. จะตํ่ากว่า หรือ 2) ค่าฝุ่นของเครื่องตรวจวัดระดับ 110 ม. จะสูงกว่าอย่างไม่มีนัยยะ (ในอัตราที่น้อยกว่า 5 มคก.ลบ.ม.)
 

อย่างไรก็ตาม จุดความร้อน (Hot Spot) คือจุดที่ดาวเทียมตรวจพบค่าความร้อนสูงผิดปกติจากค่าความร้อนบนผิวโลก ซึ่งส่วนมากก็คือความร้อนจากไฟ แสดงในรูปแบบแผนที่เพื่อนำเสนอตำแหน่งที่เกิดไฟในแต่ละพื้นที่แบบคร่าวๆ การได้มาซึ่งข้อมูลจุดความร้อนอาศัยหลักการที่ว่า ดาวเทียมสามารถตรวจวัดคลื่นรังสีอินฟราเรดหรือรังสีความร้อนที่เกิดจากไฟ (อุณหภูมิสูงกว่า 800 องศาเซลเซียส) บนพื้นผิวโลก จากนั้นก็ประมวลผลแสดงในรูปแบบจุด  

ทั้งนี้ อาจส่งผลให้เกิด PM2.5 โดยการเผาไหม้ในพื้นที่ใกล้เคียงจะส่งผลต่อสถานการณ์ PM2.5 ในพื้นที่กรุงเทพฯ ด้วย เนื่องจากได้รับอิทธิพลจากกระแสลมที่จะพัดผ่านเข้ามา ซึ่งกรุงเทพมหานคร ได้ติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด เพื่อแก้ไขปัญหา อีกทั้งนำข้อมูลไปใช้วางแผน ป้องกัน บรรเทา และแก้ไขปัญหาได้ตรงจุดมากยิ่งขึ้น


ขอบคุณข้อมูล : กรมอุตุนิยมวิทยา, GISTDA, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์