ชป.12 เตรียมแผนจัดการน้ำช่วงภัยแล้งลุ่มเจ้าพระยา หลังน้ำต้นทุนมีน้อย

27 กรกฎาคม 2566 จากสถานการณ์ฝนทิ้งช่วงจนส่งผลให้หลายพื้นที่ของลุ่มน้ำเจ้าพระยาเริ่มประสบปัญหาภัยแล้ง เกษตรกรผู้ใช้น้ำต่างเกรงว่าผลผลิตทางการเกษตรจะได้รับความเสียหายเนื่องจากขาดน้ำ ประกอบกับปัจจุบัน 4 เขื่อนหลักของลุ่มน้ำเจ้าพระยามีน้ำต้นทุนน้อย ทางกรมชลประทานได้มีแผนบริหารจัดการน้ำและเตรียมความพร้อมรับมือหากเกิดภัยแล้ง

นายวิชัย ผันประเสริฐ ผู้อำนวยการส่วนบริหารจัดการน้ำและบำรุงรักษา สำนักงานชลประทานที่ 12 เปิดเผยว่า จากสถานการณ์น้ำ 4 เขื่อนหลักของลุ่มน้ำเจ้าพระยา ปัจจุบันมีปริมาณน้ำรวมกันอยู่ที่ประมาณ 9,700 ล้านลูกบาศก์เมตร โดยแบ่งเป็นน้ำใช้การประมาณ 3,000 ล้านลูกบาศก์เมตร ซึ่งที่ผ่านมาในฤดูฝน กรมชลประทานได้วางแผนจัดสรรน้ำประมาณ 5,500 ล้านลูกบาศก์เมตร เพื่อส่งเสริมการเพาะปลูกในพื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยา ซึ่งปัจจุบันได้ส่งน้ำช่วยเหลือแล้ว 4,100 ล้านลูกบาศก์เมตร หรือ 75 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งทางกรมชลประทานและการไฟฟ้าฝ่ายผลิต ได้ระบายน้ำ 4 เขื่อนหลัก รวมกันประมาณ 40-50 ล้านลูกบาศก์เมตรต่อวัน 

ปัจจุบันสถานการณ์น้ำในลุ่มเจ้าพระยา ที่สถานีวัดน้ำ C.2 อ.เมือง จ.นครสวรรค์ มีปริมาณน้ำไหลผ่าน 328 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที ส่วนที่หน้าเขื่อนเจ้าพระยามีระดับน้ำอยู่ที่ 14.55 เมตร/รทก. โดยมีการระบายน้ำผ่านเขื่อนเจ้าพระยาเพื่อรักษาระบบนิเวศและผลักดันน้ำเค็มที่ 55 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที ทั้งยังมีการผันน้ำเข้าสู่ระบบชลประทานทั้งฝั่งตะวันออกและตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา รวมกันอยู่ที่ประมาณ 100 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที ซึ่งจะเห็นได้ว่าปริมาณน้ำต้นทุนของลุ่มน้ำเจ้าพระยามีจำกัด

สำหรับการบริหารจัดการน้ำในช่วงฤดูฝน ทางสำนักงานชลประทานที่ 12 มีการแผนการจัดสรรน้ำโดยยึด 12 มาตรการหลัก รวมถึงกำชับหน่วยงานชลประทานในพื้นที่ แต่ช่วงที่ผ่านมาปริมาณฝนตกในพื้นที่น้อยจึงไม่มีสถานการณ์น้ำหลาก นอกจากนี้ในช่วงของเดือน สิงหาคม กรมอุตุนิยมวิทยาคาดการณ์ว่าจะมีพายุเข้า 1-2 ลูก ทางสำนักงานชลประทานที่ 12 ได้ประชาสัมพันธ์ให้เกษตรกรผู้ใช้น้ำเตรียมรับน้ำฝนและน้ำท่าที่อาจจะเกิดขึ้นในบางพื้นที่ โดยยังยึด 12 มาตรการเตรียมรับมือ และมีการซ่อมแซมอาคารชลประทานให้อยู่พร้อมใช้งานก่อนฤดูน้ำหลาก รวมถึงการขุดลอกคูคลองต่างๆ การกำจัดวัชพืชที่กีดขวางทางน้ำ และเตรียมความพร้อมเครื่องสูบน้ำไว้ช่วยเหลือประชาชนได้อย่างทันท่วงที

อย่างไรก็ตาม จะเห็นได้ว่า ช่วงนี้เป็นฤดูฝน แต่การบริหารจัดการน้ำคล้ายกับช่วงฤดูแล้ง เนื่องจากที่ผ่านมามีปริมาณน้ำฝนโดยค่าเฉลี่ยทั้งประเทศน้อยกว่า 25 เปอร์เซ็นต์ จึงมีการจัดรอบเวรการใช้น้ำ และได้เน้นประชาสัมพันธ์สร้างความเข้าใจกับกลุ่มเกษตรกรผู้ใช้น้ำ ให้ใช้น้ำกันอย่างประหยัด ทั้งนี้ทางสำนักงานชลประทานที่ 12 ได้รับการสนับสนุนเครื่องสูบน้ำของกรมชลประทานจำนวน 50 เครื่อง เพื่อมาสูบน้ำบรรเทาความเดือดร้อนให้เกษตรกร
 
สำหรับการคาดการณ์แนวโน้มข้างหน้า จะเห็นได้ว่าประเทศไทยเข้าสู่ปรากฏการณ์เอลนีโญ ทำให้มีฝนตกน้อย ซึ่งจะเกี่ยวเนื่องไปจนถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2567 ฉะนั้นการบริหารรวมถึงการใช้น้ำ อยากขอความร่วมมือไปถึงเกษตรกรและผู้ใช้น้ำทุกภาคส่วน ให้ใช้น้ำกันอย่างประหยัด และเกษตรกรที่กำลังจะเก็บเกี่ยวผลผลิตก็ขอให้งดการทำนาปรังออกไปก่อน หากไม่มีแหล่งน้ำต้นทุนเป็นของตัวเอง และมาใช้น้ำจาก 4 เขื่อนหลัก ก็อาจทำให้ได้รับผลกระทบกับเกษตรกรที่ยังไม่ได้เก็บเกี่ยว นอกจากนี้ก็ขอให้ประชาชนติดตามข่าวสารการบริหารจัดการน้ำจากหน่วยงานราชการในพื้นที่ หรือทางกรมชลประทาน โทร.1460