ผ่าแผน "ประกันสังคมก้าวหน้า" สิทธิที่หวัง คุ้มเงินที่จ่าย? เจาะลึก "เพิ่มเงินว่างงาน - บำนาญไฮบริด" กองทุน 3 ล้านล้าน

22 ตุลาคม 2569 รายการ "สืบสวนความจริง" ทางเนชั่นทีวี ช่อง 22 เจาะลึกประเด็นร้อน "ผ่าแผนประกันสังคมก้าวหน้า สิทธิที่หวัง คุ้มเงินที่จ่าย?" 

 

โดยทุกสิ้นเดือน เงินส่วนหนึ่งของคนทำงานจะถูกหักออกจากค่าจ้าง เพื่อแลกกับหลักประกันในวันที่เจ็บป่วย ตกงาน หรือถึงวัยเกษียณ แต่สำหรับคนทำงาน ความคุ้มค่าของประกันสังคมอยู่ที่วันต้องใช้สิทธิว่าจะได้รับการดูแลทันเวลาหรือไม่ และเมื่อหยุดทำงาน เงินบำนาญจะเพียงพอต่อการดำรงชีวิตมากน้อยเพียงใด

 

 

ปัจจุบัน ทีมประกันสังคมก้าวหน้า ได้เสนอเพิ่มสิทธิประโยชน์ ปรับบำนาญ และเปลี่ยนวิธีบริหารกองทุน ซึ่ง รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี ว่าที่กรรมการประกันสังคม ฝ่ายผู้ประกันตน ระบุว่า กองทุนประกันสังคมมีขนาดใหญ่ราว 3 ล้านล้านบาท เบื้องหลังสิทธิประโยชน์ที่หวังว่าจะดีขึ้น จึงต้องตรวจให้ถึงที่มาของเงิน ต้นทุนที่ต้องจ่าย และความรับผิดชอบ หากผลลัพธ์ไม่เป็นไปตามแผนที่วางไว้   

 

 

 

 

เพิ่มสิทธิ ใครเป็นผู้รับภาระ?

 

หนึ่งในข้อเสนอสำคัญ คือการเพิ่มเงินทดแทนกรณีว่างงานจากการลาออก เพื่อให้คนที่ขาดรายได้มีเวลาตั้งหลักและหางานที่เหมาะกับชีวิตมากขึ้น โดย นายกฤษฎา อาทิตย์ จินตกานนท์ ซึ่งในวันสัมภาษณ์อยู่ระหว่างรอเข้าสู่ตำแหน่ง กรรมการประกันสังคม ฝ่ายนายจ้าง มองว่า สิทธิที่ดีขึ้นอาจช่วยได้ทั้งลูกจ้างและธุรกิจ แม้นายจ้างจะต้องรับมือกับการเปลี่ยนงานของพนักงานก็ตาม   

 

 

 

ตามคำอธิบายของ นายกฤษฎา ระบุว่า ข้อเสนอนี้ใช้เงินจากกองทุนประกันสังคม โดยไม่ได้ให้นายจ้างจ่ายส่วนต่างโดยตรง แต่รายจ่ายที่เพิ่มขึ้นยังคงต้องมีแหล่งเงินรองรับ ทั้งในช่วงปกติและช่วงที่มีผู้ว่างงานมากกว่าที่คาดการณ์ไว้ ซึ่งมีประเด็นที่ต้องพิจารณาอย่างถี่ถ้วนตามแนวทาง 

เพิ่มสิทธิ → ใช้งบเท่าไร → เงินมาจากไหน → หากคนใช้สิทธิเพิ่มขึ้น มีการรองรับอย่างไร   

 

เงินก้อนกับบำนาญรายเดือน “บำนาญไฮบริด”   

 

อีกหนึ่งแผนงานสำคัญอยู่ที่ชีวิตหลังเกษียณ โดย รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ ได้อธิบายแนวคิด "บำนาญไฮบริด" เพื่อให้ผู้ประกันตนมีทางเลือกรับ "เงินก้อนล่วงหน้า" แลกกับ "บำนาญรายเดือนที่จะลดลงชั่วคราว" เป็นระยะเวลา 5 ปี พร้อมแนวคิด "เพิ่มบำนาญ" สำหรับผู้ที่สมัครใจ "ชะลอการรับบำนาญ" ซึ่งทีมประกันสังคมก้าวหน้าระบุเพดานไว้สูงสุดร้อยละ 15 ทั้งนี้ ทั้งหมดต้องแยกให้ชัดว่าเป็นข้อเสนอ และจะนำมาใช้ได้จริงเมื่อผ่านขั้นตอนกระบวนการที่เกี่ยวข้องแล้วเท่านั้น   

 

 

สำหรับคนที่มีภาระหนี้สิน เงินก้อนล่วงหน้าอาจช่วยแก้ปัญหาเร่งด่วนได้ แต่สิ่งที่ต้องคิดต่อ คือเงินรายเดือนที่เหลือจะเพียงพอใช้ตลอดช่วงที่ถูกปรับลดหรือไม่ ส่วนผู้ที่เลือกรับบำนาญช้าลง ต้องเห็นตัวเลขเปรียบเทียบว่า ระหว่างเงินที่เลื่อนการรับออกไป กับบำนาญที่เพิ่มขึ้นในภายหลัง ทางเลือกใดจะเหมาะกับสุขภาพ รายได้ และภาระครอบครัวของตัวเอง ซึ่งก่อนตัดสินใจ ผู้ประกันตนควรได้เห็นตัวอย่างการคำนวณที่ตรวจสอบได้ ทั้งยอดเงินก้อน บำนาญที่ลดลง และเงินรวมในแต่ละช่วงอายุ

ขณะเดียวกัน ยังมีสูตรบำนาญ CARE ซึ่งคณะรัฐมนตรีได้เห็นชอบร่างกฎกระทรวงแล้ว โดยเปลี่ยนแนวทางการคำนวณให้สะท้อนการส่งเงินสมทบตลอดช่วงชีวิตการทำงานมากขึ้น ซึ่งสิ่งที่ต้องติดตามต่อ คือกำหนดการเริ่มใช้งาน ผลกระทบต่อผู้ประกันตนแต่ละกลุ่ม และมาตรการคุ้มครองในช่วงเปลี่ยนผ่าน

 

 

 

 

 

 

 

เพิ่มผลตอบแทน ต้องเห็นความเสี่ยงควบคู่กัน

 

สิทธิประโยชน์ที่เพิ่มขึ้นจะยั่งยืนได้ ต้องมีรายรับเข้ามารองรับ หนึ่งในแนวทางที่ทีมเสนอ คือการปรับการลงทุนเพื่อสร้างผลตอบแทนให้มากขึ้น อย่างไรก็ตาม เป้าหมายผลตอบแทนยังคงเป็นสิ่งที่ต้องพิสูจน์ ซึ่งสิ่งที่ผู้ประกันตนควรเห็นควบคู่กัน คือความสามารถในการรับความผันผวน หากการลงทุนเกิดภาวะขาดทุน จะมีเงินจ่ายสิทธิประโยชน์ต่อเนื่องอย่างไร และใครเป็นผู้มีอำนาจอนุมัติหรือตรวจสอบการตัดสินใจนั้น

โดย นายกฤษฎา ระบุว่า การรักษาสมดุลระหว่าง "รายรับ" กับ "รายจ่าย" เป็นหน้าที่สำคัญของ "บอร์ดประกันสังคม" โดยเฉพาะเมื่อ "สังคมสูงวัย" ทำให้ภาระการจ่าย "บำนาญเพิ่มสูงขึ้น"

 

นอกจากนี้ นายกฤษฎา เผยว่า การจะบอกว่ากองทุนจะอยู่ได้นานเพียงใด ต้องมีผลประเมินทาง "คณิตศาสตร์ประกันภัย" รองรับ พร้อมทั้งเปิดเผยสมมติฐานสำคัญ ทั้งจำนวนผู้ส่งเงินสมทบ อายุ ค่าจ้าง และผลตอบแทนจากการลงทุน หากรายรับต่ำกว่าที่คาดการณ์ หรือรายจ่ายสูงกว่าแผน จะมีการปรับลดหรือแก้ไขอย่างไร และใครจะต้องรับภาระเพิ่ม ซึ่งเรื่องนี้ควรถูกอธิบายให้ชัดเจนก่อนเริ่มดำเนินนโยบาย เพื่อให้ผู้ประกันตนรับรู้ว่าเงินของตนกำลังถูกบริหารอยู่บนเงื่อนไขใด   

 

เดินหน้าความโปร่งใส ทวงเงินค้างชำระจากรัฐบาล

 

นอกจากเรื่องผลตอบแทน อีกคำมั่นสัญญาสำคัญ คือ ความโปร่งใส โดย นายกฤษฎา เสนอให้ผู้ประกันตนสามารถ "ตรวจสอบผ่านโทรศัพท์มือถือ" ได้ว่า เงินถูกนำไปใช้หรือ "ลงทุนที่ไหน" และ "ผลประกอบการ" เป็นอย่างไร

ขณะที่ รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ ระบุถึงแนวทางการเปิดเผยรายงานการประชุม และเปิดให้ประชาชนกับสื่อมวลชนสามารถติดตามการทำงานได้ ซึ่งถือเป็นสิ่งที่จะใช้วัดความโปร่งใสได้จริง ส่วนการคัดเลือกที่ปรึกษาการลงทุน 

 

นายกฤษฎา เสนอให้มีการกำหนดวาระ และต้องเว้นช่วงเมื่อครบวาระ เพื่อเปิดโอกาสให้มีการคัดเลือกบุคลากรใหม่เข้ามาทำหน้าที่ พร้อมย้ำว่า "ไม่ควรจะมีใครก็ตามเป็นที่ปรึกษาถาวร"

 

อย่างไรก็ตาม การจำกัดวาระเป็นเพียงส่วนหนึ่งเท่านั้น การตรวจสอบยังต้องเห็นเกณฑ์การคัดเลือก ความเกี่ยวข้องทางธุรกิจ ค่าตอบแทน และวิธีจัดการเมื่อผู้ตัดสินใจมีส่วนได้เสีย เนื่องจากเงินที่บริหารอยู่จำเป็นต้องมีผู้รับผิดชอบต่อการตัดสินใจอย่างชัดเจน

อีกประเด็นสำคัญ คือการติดตามเงินสมทบที่รัฐบาลค้างชำระ ซึ่ง รศ.ดร.ษัษฐรัมย์ ระบุว่าจะเร่งติดตามคืนสู่กองทุน สิ่งที่ต้องตรวจสอบต่อไป คือยอดค้างชำระล่าสุด แผนการชำระเงิน และยอดเงินที่โอนกลับเข้ากองทุนจริง เนื่องจากขั้นตอนการตั้งงบประมาณกับการได้รับเงินจริงยังคงเป็นคนละขั้นตอนกัน

 

บทสรุปพิสูจน์คณิตศาสตร์ประกันภัย

 

การยกเครื่องประกันสังคมในครั้งนี้ ต้องพิสูจน์ให้เห็นว่า สิทธิประโยชน์ที่เพิ่มขึ้นมีเงินรองรับจริง การลงทุนสามารถควบคุมความเสี่ยงได้ และทุกการตัดสินใจสามารถตรวจสอบได้ เพราะเงินสมทบทุกบาททุกสตางค์ในทุกๆ เดือน ผูกผันอยู่กับชีวิตของผู้ประกันตนในวันที่เจ็บป่วย ตกงาน และเกษียณอายุ ผลงานของบอร์ดประกันสังคมชุดใหม่จึงต้องวัดจากสิทธิประโยชน์ที่ดีขึ้นจริง ควบคู่ไปกับความมั่นคงของกองทุนที่จะดูแลผู้ประกันตนต่อไปในอนาคต

 

โชฏิมา จันทร์คง "สืบสวนความจริง" NationTV22