"ส้ม" ปะทะ "น้ำเงิน" TH-AI Passport ปลอดโกง หรือ ไม่โปร่งใส?

29 พฤษภาคม 2569 สภาฯ ลุกเป็นไฟ หลังการเผชิญหน้าระหว่าง สส.พรรคส้ม กับ สส.พรรคน้ำเงิน เมื่อ "ภาวุธ พงษ์วิทยภานุ" สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน เปิดฉากถล่มบิ๊กโปรเจกต์กระทรวงดีอี โครงการ "TH-AI Passport" มูลค่าสูงถึง 1,600 ล้านบาท ตั้งข้อสังเกตโครงการฯ ส่อไม่โปร่งใส ล็อกสเปค TOR โฆษณาเอื้อกลุ่มทุนใหญ่ร้านสะดวกซื้อหรือไม่?  ด้าน "ไชยชนก ชิดชอบ" สส.พรรคภูมิใจไทย ในฐานะ รมว.ดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ลุกขึ้นโต้ทันควัน พร้อมให้ตรวจสอบ ย้ำชัดกระบวนการโปร่งใสและใช้เวลาทำนานกว่า 5 เดือน ไม่ใช่ 34 วันตามที่ถูกกล่าวหา

ที่มาโครงการ

• อยู่ภายใต้ “กองทุนพัฒนาดิจิทัลเศรษฐกิจและสังคม” (กองทุน DE) 
• กองทุนนี้ได้รับเงินอุดหนุนจาก กสทช. 2 พันล้านต่อปี 
• เฉพาะโครงการนี้ 1,600 ล้านบาท 
• เป้าหมายแจก AI ให้คนไทยใช้ฟรี 5 ล้านคน

"ภาวุธ พงษ์วิทยภานุ" สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน ตั้งคำถาม : 

1.เจ้าหน้าที่ BDE แจงตัวเลขผู้ใช้และมูลค่าของโครงการ 

• คิดราคาเฉลี่ยต่อคนที่ 300 บาท หาร 1,500 ล้าน ก็จะได้ตัวเลขที่ 5 ล้านคน 

2.แปลว่าตัวเลข 5 ล้านคน ที่แปรเป็นงบประมาณรวม 1,600 ล้านบาท ไม่ได้มาจากความต้องการจริงของประเทศและคนไทย? 
3.สำนักงาน กสทช. ซึ่งเป็นเลขาธิการกองทุน DE ตั้งเอง ชงเอง และตบเอง หรือไม่? 
4.ใช้เวลาในการประกวดราคาจนถึงวันยื่นเสนอโครงการเพียง 34 วัน 

• บริษัทที่ส่งข้อมูลและยื่นเสนอราคามีส่วนรู้เห็นและวางแผนไว้ก่อนหรือไม่ 
• อาจมีการเสนอกันเองและล็อกสเปคในตัว TOR หรือไม่ 
• ราคาของบริษัทที่ชนะ ต่ำกว่าราคาที่กำหนดไว้ 1.5% 

5.TOR ล็อกสเปคให้ลงโฆษณาในร้านสะดวกซื้อ ทั้งที่มีช่องทางอื่นมากมาย 

• มีกลุ่มทุนสื่อเพียงรายเดียวที่ครอบครองจอดิจิทัลในร้านสะดวกซื้อ 
• ผู้ที่ประมูลโครงการนี้ได้ คือ กลุ่มทุนของเจ้าของร้านสะดวกซื้อ 

6.รัฐมนตรีเข้ามารับตำแหน่งเพียงไม่กี่เดือน สามารถอนุมัติโครงการระดับพันล้านได้รวดเร็ว 

ไชยชนก ชิดชอบ รมว.กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ชี้แจง : 

1. เหตุผลความจำเป็นของโครงการ

• สถานการณ์ปัจจุบันของประเทศไทยเป็น “สังคมผู้สูงวัย” 
• อนาคตข้างหน้าจะมีเวิร์คฟอร์ซ หรือ “กำลังแรงงาน” ที่เล็กลง ส่งผลให้การผลิตน้อยลง 
• เครื่องมือเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตในยุคปัจจุบัน คือ AI 
• จึงต้องให้ความสำคัญในการพัฒนาทักษะ AI อย่างเร่งด่วน

2. สาเหตุที่ต้องใช้เงินจาก กองทุน DE 

• รัฐบาลอนุทิน 1 เข้าปฏิบัติหน้าที่ 1 ต.ค.68 ไม่ทันงบประมาณประจำ จึงต้องหาแนวทาง
• หากต้องการตามเทรนด์โลกให้ทัน ไทยไม่ตกกลุ่มของการที่มีเวิร์คฟอรซ์ลดลง 
• การใช้เงินกองทุน DE เป็นไปตามวัตถุประสงค์ ตามมาตรา 23 ของ พ.ร.บ.การพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม พ.ศ.2560 (พ.ร.บ.ดีอี) 

3. ไม่ใช่โครงการที่แจก AI โปร ในรูปแบบฟรีอย่างเดียว 

• นโยบายคือการพัฒนา AI ของประเทศ และ eco system ของ AI 
• TH-AI passport ไม่ได้มีแค่โมเดลระดับโปรหลากหลายโมเดล เพื่อให้ประชาชน 5 ล้านคนใช้ฟรี แต่ต้องเรียนรู้ที่จะหารายได้ 
• ในโครงการมีทั้งคอร์สเรียนให้คนที่ใช้สิทธิ์เข้าไปศึกษาหลักสูตร
• กลุ่มบริษัทชั้นนำของโลกร่วมกับประเทศไทยจัดหลักสูตรขึ้นมา โดยมีประกาศนียบัตรให้อย่างเป็นทางการ

4. ตัวเลข 5 ล้านคน ตามความเข้าใจคือ ศึกษาจาก Global AI Adoption 2025 (ดัชนีการนำ AI มาปรับใช้ในภาคธุรกิจ องค์กร และชีวิตประจำวัน) 

• อ้างอิงกับตัวเลขของแรงงานแต่ละประเทศ
• ปัจจุบันไทยอยู่ที่ 10.7% เวียดนาม 23.5% สิงคโปร์ 60.9% 
• หากไทยเราสามารถขับเคลื่อนผลักดันให้ AI Adoption Rate เป็น 22-23% ได้ ก็จะเท่ากับเวียดนาม 

**แต่การดันตัวเลขถึง 5 ล้านคน คงได้ไม่เต็มอัตรา เพราะอาจมีตัวเลขทับซ้อนกับกลุ่ม 10.7% ที่มีอยู่เดิม 

5. เรื่อง TOR พิจารณาเพียง 34 วัน “ไม่จริง”  

• กระบวนการจัดซื้อจัดจ้างเริ่มตั้งแต่การประกาศ จัดทำประชาพิจารณ์ การประชาสัมพันธ์ การยื่นข้อเสนอโครงการ 

**ใช้เวลาเกือบ 5 เดือน 

6. ไม่ได้เร่งจัดทำโครงการ เพราะส่วนตัวมองว่ายังช้าไป ย้ำว่าทุกกระบวนการถูกต้องโปร่งใส  

• กระบวนการจัดทำ TOR หากยังไม่พอใจในคำชี้แจง ทางหน่วยงานพร้อมที่จะให้พิสูจน์ข้อเท็จจริงทุกอย่าง
• มุมมองของฝ่ายบริหาร เป้าหมายคือการยกระดับศักยภาพของประเทศ 
• เป็นที่มาของรัฐบาลพยายามที่จะให้ประชาชนใช้ AI รูปแบบโปร เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ เร่งพัฒนาศักยภาพและเพิ่มการเรียนรู้