เปิดแผนสืบทอดอำนาจอิหร่าน ใครจะก้าวขึ้นเป็นผู้นำสูงสุดคนใหม่?

หัวใจของอำนาจ: ตำแหน่งผู้นำสูงสุดคืออะไร?

ตำแหน่ง ผู้นำสูงสุด (Supreme Leader) คือศูนย์กลางอำนาจของอิหร่านในระบบเทวาธิปไตย มีอำนาจเด็ดขาดในการตัดสินใจกิจการรัฐทุกประเภท รวมถึงดำรงตำแหน่งจอมทัพสูงสุดของกองทัพและ กองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิหร่าน (IRGC) ซึ่งมีอิทธิพลและทรัพย์สินมหาศาลทั่วตะวันออกกลาง

กระบวนการเลือกสรร: ใครเป็นผู้เคาะชื่อ?

ตามกฎหมายของอิหร่าน การคัดเลือกผู้นำคนใหม่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งโดยตรงของประชาชน แต่เป็นหน้าที่ของ สภาผู้เชี่ยวชาญ (Assembly of Experts) ซึ่งประกอบด้วยนักบวชชีอะห์ 88 คน ที่มาจากการเลือกตั้งทุกๆ 8 ปี โดยผู้ที่จะลงสมัครสภานี้ได้ต้องผ่านการคัดกรองจาก "สภาผู้พิทักษ์" (Guardian Council) อย่างเข้มงวด

ในกรณีที่เกิดช่องว่างอำนาจก่อนการคัดเลือกจะเสร็จสิ้น จะมีการตั้ง "สภาผู้นำชั่วคราว" ขึ้นมาปฏิบัติหน้าที่แทน ประกอบด้วย

• ประธานาธิบดี (ปัจจุบันคือ มาซูด เปเซชเคียน ผู้นำสายปฏิรูป)
• หัวหน้าฝ่ายตุลาการ (โกลัมโฮสเซน โมเซนี เอเจอี)
• ตัวแทนจากสภาผู้พิทักษ์ 1 ท่าน

ตัวเต็งและข้อขัดแย้ง: การสืบทอดอำนาจจากพ่อสู่ลูก?

เดิมทีคาดกันว่า อิบราฮิม ไรซี อดีตประธานาธิบดีจะเป็นทายาททางการเมือง แต่เขาเสียชีวิตจากเหตุเฮลิคอปเตอร์ตกเมื่อเดือนพฤษภาคม 2024 ทำให้สปอตไลต์จับจ้องไปที่ โมจตาบา คาเมเนอี บุตรชายวัย 56 ปี ของผู้นำคนปัจจุบัน

อย่างไรก็ตาม การก้าวขึ้นสู่อำนาจของโมจตาบาอาจจุดชนวนความขัดแย้งครั้งใหญ่

• ความกังวลเรื่องราชวงศ์: หลายฝ่ายมองว่าการส่งต่ออำนาจจากพ่อสู่ลูกขัดกับหลักการอิสลามและอาจเป็นการสร้าง "ราชวงศ์ทางศาสนา" ใหม่ ซึ่งเป็นสิ่งที่ชาวอิหร่านต่อต้านมาตั้งแต่การปฏิวัติปี 1979

• แรงต้านจากสังคม: ประชาชนที่วิพากษ์วิจารณ์การปกครองของนักบวชอยู่เดิมอาจใช้ประเด็นนี้เป็นเหตุในการประท้วงครั้งใหญ่

ประวัติศาสตร์ที่เคยเกิดขึ้นเพียงครั้งเดียว

นับตั้งแต่การปฏิวัติอิสลามปี 1979 อิหร่านเคยมีการเปลี่ยนผ่านผู้นำสูงสุดเพียงครั้งเดียว คือเมื่อปี 1989 หลังจากอายาตอลเลาะห์ โคมัยนี ถึงแก่อสัญกรรม การเปลี่ยนผ่านครั้งใหม่นี้จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความมั่นคงของภูมิภาค โดยเฉพาะหลังจากเหตุการณ์สงคราม 12 วันระหว่างอิสราเอลและอิหร่านเมื่อเดือนมิถุนายน 2025 ที่ผ่านมา