จีนสั่งแบนส่งออก 40 องค์กรญี่ปุ่น ตอบโต้ปม "ไต้หวัน-ฟื้นอำนาจทหาร"

กระทรวงพาณิชย์ของจีนประกาศมาตรการจำกัดการส่งออกต่อองค์กรของญี่ปุ่นจำนวน 40 แห่งเมื่อวันอังคารที่ผ่านมา โดยอ้างว่าเพื่อสกัดกั้น "การฟื้นฟูอำนาจทางทหาร" (Remilitarization) ของญี่ปุ่น ความเคลื่อนไหวครั้งนี้ถือเป็นการยกระดับความตึงเครียดที่พุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง นับตั้งแต่ นายกรัฐมนตรี ซานาเอะ ทาคาอิจิ ของญี่ปุ่น ส่งสัญญาณเมื่อเดือนพฤศจิกายนปีที่ผ่านมาว่า ญี่ปุ่นอาจเข้าแทรกแซงหากจีนใช้กำลังทางทหารต่อไต้หวัน

มาตรการของจีนแบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลัก คือ

• บัญชีควบคุมการส่งออก (20 บริษัท): บริษัทเหล่านี้จะถูกแบนไม่ให้นำเข้าสินค้าประเภท Dual-use หรือสินค้าที่ใช้ได้ทั้งทางพลเรือนและทางทหารจากจีนโดยเด็ดขาด รวมถึงห้ามบุคคลหรือองค์กรต่างชาติส่งต่อสินค้าที่มีต้นกำเนิดจากจีนให้แก่บริษัทเหล่านี้ด้วย

• บัญชีเฝ้าระวัง (20 บริษัท): ผู้ส่งออกชาวจีนจะต้องยื่นขอใบอนุญาตเป็นรายกรณี พร้อมรายงานประเมินความเสี่ยงและหนังสือยืนยันเป็นลายลักษณ์อักษรว่าสินค้าเหล่านั้นจะไม่ถูกนำไปใช้ในกองทัพญี่ปุ่น

ยักษ์ใหญ่ญี่ปุ่นพาเหรดติดโผ

รายชื่อบริษัทที่ได้รับผลกระทบรวมถึงบริษัทยักษ์ใหญ่หลายแห่ง เช่น

• กลุ่มอุตสาหกรรมหนัก: บริษัทในเครือ Mitsubishi Heavy Industries (ที่เกี่ยวข้องกับการต่อเรือ เครื่องยนต์อากาศยาน และเครื่องจักรทางทะเล), Kawasaki Heavy Industries และ Subaru Corporation

• กลุ่มเทคโนโลยีและวัตถุดิบ: Fujitsu และ Mitsubishi Materials Corporation รวมถึงสถาบันวิทยาศาสตร์โตเกียว (Institute of Science Tokyo)

ทางการจีนยืนยันว่ามาตรการนี้มีความชอบธรรมตามกฎหมายและมุ่งเป้าไปที่องค์กรจำนวนน้อยเท่านั้น โดยจะไม่ส่งผลกระทบต่อการค้าปกติระหว่างจีนและญี่ปุ่นสำหรับบริษัทที่ปฏิบัติตามกฎหมาย

ญี่ปุ่นประท้วงเดือด ชี้เป็นเรื่องยอมรับไม่ได้

ด้านรัฐบาลโตเกียวได้ยื่นประท้วงอย่างเป็นทางการต่ออัครราชทูตที่ปรึกษาของจีนประจำญี่ปุ่นทันที โดยระบุว่ามาตรการที่พุ่งเป้ามาที่ญี่ปุ่นเพียงประเทศเดียวนั้นแตกต่างจากแนวปฏิบัติสากลและเป็นเรื่องที่ "ยอมรับไม่ได้อย่างยิ่ง"

เคอิ ซาโต้ รองเลขาธิการคณะรัฐมนตรีญี่ปุ่น แถลงว่าทางการญี่ปุ่นจะตรวจสอบรายละเอียดของมาตรการนี้อย่างละเอียด โดยเฉพาะประเด็นที่ว่าข้อจำกัดนี้จะครอบคลุมไปถึงการค้า "แร่หายาก" (Rare Earths) หรือไม่ เพื่อพิจารณาการตอบโต้ที่เหมาะสมต่อไป

นัยทางการเมืองเบื้องหลัง

นักวิเคราะห์มองว่าความโกรธเคืองของจีนส่วนหนึ่งมาจากชัยชนะอย่างถล่มทลายในการเลือกตั้งสมาชิกรัฐสภาของพรรคทาคาอิจิเมื่อต้นเดือนที่ผ่านมา ซึ่งจะทำให้เธอสามารถเดินหน้านโยบายอนุรักษนิยมที่แข็งกร้าว ทั้งในด้านความมั่นคงและการเพิ่มงบประมาณทางทหารได้อย่างเต็มที่ ซึ่งเป็นสิ่งที่จีนพยายามขัดขวางมาโดยตลอด