ยันผลตรวจปลาไม่พบสารพิษ! รัฐบาลสั่งเข้มตรวจคุณภาพน้ำปราจีนฯ แจงตัวเลข "แอมโมเนีย-อะลูมิเนียม" คลาดเคลื่อน

25 ตุลาคม 2569 นางสาวลลิดา เพริศวิวัฒนา รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยถึงกรณีพบปลาตายในแม่น้ำปราจีนบุรี จังหวัดปราจีนบุรี ว่า รัฐบาลให้ความสำคัญกับการตรวจสอบข้อเท็จจริงและผลกระทบต่อประชาชนอย่างยิ่ง โดยกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้ติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ำในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง

 

ทั้งนี้ ได้ชี้แจงว่า "อะลูมิเนียม" เป็นธาตุที่สามารถพบได้ตามธรรมชาติในดินและหิน ซึ่งสามารถเข้าสู่แหล่งน้ำจากการชะล้างหรือการผุพังตามธรรมชาติได้ อย่างไรก็ตาม อะลูมิเนียมอาจมีแหล่งกำเนิดมาจากกิจกรรมทางอุตสาหกรรมและน้ำเสียได้เช่นกัน จึงยังไม่สามารถสรุปจากผลตรวจเพียงอย่างเดียวได้ว่า สารที่ตรวจพบมีแหล่งกำเนิดจากที่ใด หรือเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ปลาตายหรือไม่ โดยจำเป็นต้องตรวจสอบข้อมูลทางวิทยาศาสตร์และสภาพแวดล้อมในพื้นที่เพิ่มเติม

 

คพ. ขออภัยรายงานตัวเลขสลับ ยันปริมาณอะลูมิเนียมไม่ได้พุ่งสูงขึ้น

 

นางสาวลลิดา กล่าวว่า กรมควบคุมมลพิษได้ชี้แจงเมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2569 ถึงผลการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำในแม่น้ำปราจีนบุรี โดยระบุว่า การรายงานข้อมูลก่อนหน้านี้มีความคลาดเคลื่อนจากการระบุตัวเลขแอมโมเนียและอะลูมิเนียมสลับกัน ซึ่งค่าที่ถูกต้องคือ

 

• แอมโมเนีย: 0.22 – 0.48 มิลลิกรัมต่อลิตร
• อะลูมิเนียม: 0.559 – 3.547 มิลลิกรัมต่อลิตร

 

ทางกรมควบคุมมลพิษได้แก้ไขข้อมูลพร้อมกล่าวขออภัยประชาชนและสื่อมวลชน ทั้งนี้ การแก้ไขดังกล่าวเป็นการปรับปรุงข้อมูลที่เผยแพร่ให้ถูกต้อง ไม่ได้หมายความว่าปริมาณอะลูมิเนียมในแม่น้ำเพิ่งเพิ่มสูงขึ้นแต่อย่างใด

 

สำหรับข้อกังวลเกี่ยวกับปริมาณอะลูมิเนียมที่ตรวจพบ จำเป็นต้องประเมินอย่างรอบด้าน เนื่องจากผลกระทบต่อสัตว์น้ำไม่ได้ขึ้นอยู่กับปริมาณสารเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับคุณสมบัติของน้ำ เช่น ค่าความเป็นกรด–ด่าง ความกระด้าง ปริมาณคาร์บอนอินทรีย์ที่ละลายในน้ำ รูปแบบของอะลูมิเนียมที่ตรวจพบ และระยะเวลาที่สัตว์น้ำสัมผัสสารดังกล่าว ดังนั้น จึงไม่ควรด่วนสรุปว่าค่าที่ตรวจพบอยู่ในระดับปลอดภัยหรือเป็นสาเหตุของการตายของสัตว์น้ำ โดยที่ยังไม่มีข้อมูลประกอบครบถ้วน

 

ตามแนวทางทางวิชาการของสำนักงานปกป้องสิ่งแวดล้อมสหรัฐอเมริกา (EPA) การประเมินระดับอะลูมิเนียมที่อาจส่งผลกระทบต่อสัตว์น้ำจืดต้องพิจารณาร่วมกับสภาพน้ำในแต่ละพื้นที่ ไม่สามารถใช้เกณฑ์ตัวเลขเดียวกับทุกแหล่งน้ำได้ โดยเกณฑ์ดังกล่าวเป็นแนวทางทางวิชาการ และการพบอะลูมิเนียมได้ตามธรรมชาติก็ไม่ได้หมายความว่าสารดังกล่าวจะไม่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศหากมีปริมาณสูง

 

เตรียมเก็บตะกอนดินหลังน้ำลด – เผยจุดตรวจพบอะลูมิเนียมสูง 2 จุด

 

นางสาวลลิดา กล่าวเพิ่มเติมว่า กรมควบคุมมลพิษมีแผนเก็บตัวอย่างตะกอนดินในแม่น้ำปราจีนบุรีและลำน้ำสาขา ภายหลังสถานการณ์น้ำท่วมกลับเข้าสู่ภาวะปกติ เพื่อตรวจสอบการสะสมของสารมลพิษ ประเมินแหล่งที่มา และนำผลการตรวจวิเคราะห์มาประกอบการพิจารณาสาเหตุปลาตาย โดยจะต้องตรวจสอบอย่างรอบด้านก่อนสรุปว่ามลพิษที่พบเกิดจากกระบวนการธรรมชาติหรือกิจกรรมของมนุษย์

 

ทั้งนี้ ค่าอะลูมิเนียมที่ตรวจพบในระดับนี้จะไม่มีผลกระทบต่อสุขภาพโดยตรง หากไม่ได้อุปโภคหรือบริโภคอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากปกติร่างกายจะดูดซึมอะลูมิเนียมได้น้อยมาก แต่หากจะนำน้ำไปใช้เป็นน้ำดื่มน้ำใช้ ควรมีการปรับปรุงคุณภาพน้ำก่อนทุกครั้ง

 

จากการเก็บตัวอย่างทั้งหมด 5 จุด พบว่ามีเพียง 2 จุดที่ต้องดำเนินการตรวจสอบหาข้อมูลเพิ่มเติม เนื่องจากมีค่าอะลูมิเนียมค่อนข้างสูง ได้แก่

 

• จุดที่ 1 บริเวณสะพานปากน้ำบ้านหนองหอย: มีค่าอะลูมิเนียม 3.547 มิลลิกรัมต่อลิตร
• จุดที่ 2 บริเวณสะพานแม่น้ำปราจีนบุรี ตำบลกบินทร์บุรี: มีค่าอะลูมิเนียม 0.874 มิลลิกรัมต่อลิตร

 

สำหรับการสร้างความเชื่อมั่นต่อข้อมูลในอนาคต กรมควบคุมมลพิษจะเพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสอบข้อมูลก่อนเผยแพร่ โดยให้มีการทวนสอบตัวเลข ชนิดสาร หน่วยวัด จุดตรวจ และผลการวิเคราะห์กับรายงานต้นฉบับจากห้องปฏิบัติการ รวมถึงกำหนดให้มีการตรวจทานโดยทีมงานวิชาการและผู้รับผิดชอบก่อนเผยแพร่ต่อสาธารณะ

 

ผลตรวจสัตว์น้ำ 9 ตัวอย่าง ไม่พบสารปรอท-แคดเมียม-ตะกั่ว เกินมาตรฐาน

 

ขณะเดียวกัน สำนักงานประมงจังหวัดปราจีนบุรี ได้เปิดเผยผลตรวจสัตว์น้ำจากแม่น้ำปราจีนบุรี จำนวน 9 ตัวอย่าง ครอบคลุมพื้นที่ 4 อำเภอ เมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2569 พบว่า สารปรอท แคดเมียม และตะกั่ว ไม่เกินเกณฑ์มาตรฐานที่ใช้ประเมินในทุกตัวอย่าง ซึ่งเป็นข้อมูลประกอบการติดตามสถานการณ์ อย่างไรก็ตาม ผลตรวจดังกล่าวครอบคลุมเฉพาะสารและตัวอย่างที่ตรวจวิเคราะห์เท่านั้น ไม่ได้เป็นผลประเมินอะลูมิเนียมในน้ำ และยังไม่สามารถใช้ยืนยันความปลอดภัยของสัตว์น้ำทั้งหมดหรือสรุปสาเหตุปลาตายได้

 

รัฐบาลยันตรวจตามหลักวิทยาศาสตร์ โปร่งใส ตรวจสอบได้

 

"รัฐบาลเข้าใจถึงความกังวลของประชาชนในพื้นที่ และขอยืนยันว่าการตรวจสอบจะดำเนินการอย่างรอบคอบโดยยึดหลักวิทยาศาสตร์เป็นสำคัญ การพบอะลูมิเนียมในน้ำไม่ได้หมายความว่าจะต้องมาจากโรงงานอุตสาหกรรมเสมอไป แต่ขณะเดียวกันก็ไม่สามารถยืนยันได้ว่าเกิดจากธรรมชาติหรือไม่มีผลกระทบต่อสัตว์น้ำ จนกว่าจะมีผลการตรวจสอบที่เพียงพอ รัฐบาลจึงให้ความสำคัญกับการค้นหาข้อเท็จจริงอย่างครบถ้วน เพื่อให้สามารถระบุสาเหตุและกำหนดแนวทางแก้ไขปัญหาได้อย่างตรงจุด" นางสาวลลิดา กล่าว

 

รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีกล่าวทิ้งท้ายว่า รัฐบาลจะติดตามการดำเนินงานของกรมควบคุมมลพิษ กรมประมง และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่อง พร้อมให้ความสำคัญกับการเปิดเผยข้อมูลที่ถูกต้อง โปร่งใส และตรวจสอบได้ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้ประชาชน และให้การแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ำในแม่น้ำปราจีนบุรีเป็นไปบนพื้นฐานของข้อเท็จจริง โดยคำนึงถึงความปลอดภัยของประชาชนและการดูแลระบบนิเวศเป็นสำคัญ