พรรคประชาชนจี้นายกฯแก้เกณฑ์บัตรสวัสดิการแห่งรัฐเลิกตัดสิทธิ์

21 กรกฎาคม 2569 พรรคประชาชน ยื่นแถลงการณ์เปิดผนึกถึงนายกรัฐมนตรี จี้แก้ไขเกณฑ์ บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ ทั่วประเทศอย่างเร่งด่วนวันนี้ หลังพบระบบฐานข้อมูลรัฐผิดพลาดคลาดเคลื่อนอย่างรุนแรง จนนำไปสู่การ ตัดสิทธิ์บัตรคนจน เป็นวงกว้างสร้างความเดือดร้อนซ้ำเติมกลุ่มเปราะบาง ชงข้อเสนอคุ้มครองสิทธิ์ช่วงอุทธรณ์ พร้อมเปลี่ยนระบบคัดกรองให้ยืดหยุ่น หวังหยุดผลักภาระและคืนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ให้ผู้ถือ บัตรคนจน 


คณะกรรมการเชิงประเด็นการจัดสวัสดิการสังคมเพื่อความมั่นคงของประชาชน พรรคประชาชน (คปก.สวัสดิการสังคม ปชน.) ออกแถลงการณ์เปิดผนึกถึงนายกรัฐมนตรี ระบุ “หยุดซ้ำเติมคนจนด้วยเกณฑ์คัดกรองสวัสดิการแห่งรัฐที่ไร้หัวใจ” และข้อเสนอทางออกรูปธรรมเพื่อการแก้ไขเร่งด่วน จากกรณีความเดือดร้อนของพี่น้องประชาชน ที่ถูกตัดสิทธิในบัตรสวัสดิการแห่งรัฐเพื่อผู้มีรายได้น้อย ดังปรากฏเป็นข่าวในห้วงเวลาไม่กี่วันที่ผ่านมา เช่น กรณีประชาชนนับร้อยราย รวมถึงผู้สูงอายุ ผู้พิการ และผู้มีรายได้น้อย ในจังหวัดชัยนาทและพื้นที่อื่น ๆ ที่ต้องเดินทางไปยังสำนักงานขนส่งจังหวัด เพื่อขอหนังสือรับรองการครอบครองรถสำหรับการยื่นอุทธรณ์เพื่อให้ได้รับสิทธิสวัสดิการแห่งรัฐ ทั้งที่โดยข้อเท็จจริง พี่น้องประชาชนเหล่านั้น มิได้มีรถยนต์หรือทรัพย์สินดังที่ภาครัฐกล่าวอ้าง

ปรากฏการณ์เหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงความผิดพลาดเชิงโครงสร้าง ของระบบฐานข้อมูลภาครัฐ และการออกแบบนโยบาย และกระบวนการที่ไร้ความเข้าใจในชีวิตจริงของพี่น้องประชาชน ส่งผลให้รัฐกำลังผลักภาระและสร้างความทุกข์ยากซ้ำซ้อน ให้กับผู้หาเช้ากินค่ำ ผู้สูงอายุ และผู้พิการ ซึ่งไม่มีทั้งเวลา เงินทอง หรือสุขภาพ ที่พร้อมจะมาคอยพิสูจน์สิทธิ์ซ้ำแล้วซ้ำเล่า นโยบายและกระบวนการที่ถูกกำหนดขึ้นจากห้องประชุมติดแอร์ กำลังทอดทิ้งพี่น้องประชาชนจำนวนมาก ให้ร่วงหล่นจากตาข่ายความคุ้มครองทางสังคม


เกณฑ์การคัดกรองแบบ “มี หรือ ไม่มี” ที่แข็งกระด้างและขาดความแม่นยำ ก่อให้เกิดการตัดสิทธิ์แบบเหมารวมอย่างไร้เหตุผล เช่น เกณฑ์อายุรถยนต์ (> 20 ปี), รถจักรยานยนต์ (> 15 ปี หรือมีรถจักรยานยนต์ 2 คันที่กำลังผ่อนอยู่), การถือครองที่ดินเกิน 10 ไร่ (แม้จะเป็นที่ดินทำกินไม่ได้จริง) หรือความผิดพลาดของฐานข้อมูล (เช่น นักเรียนทิพย์, นักเรียน สกร. ผู้ที่มีบัญชีหุ้นมูลค่าหลักร้อยแต่ไม่ได้เล่นจริง) เหล่านี้คือหลักฐานของเกณฑ์ที่ถูกออกแบบมาเพื่อ "คัดคนออก" ไม่ใช่เพื่อช่วยเหลือพี่น้องประชาชนที่ยากจนแบบมุ่งเป้า


คณะกรรมการเชิงประเด็นการจัดสวัสดิการสังคมเพื่อความมั่นคงของประชาชน พรรคประชาชน จึงขอเรียกร้องให้นายกรัฐมนตรีและรัฐบาล “หยุดซ้ำเติมคนจนด้วยเกณฑ์คัดกรองสวัสดิการแห่งรัฐที่ไร้หัวใจ” โดยมีข้อเสนอทางออกรูปธรรมเพื่อให้รัฐบาลปรับปรุงกระบวนการดังต่อไปนี้

• 1. ขอให้ทำทันที

1.1 การรักษาสิทธิระหว่างรออุทธรณ์ (Interim Rights)

- ระหว่างที่กระบวนการอุทธรณ์ยังไม่สิ้นสุด รัฐต้องคงสิทธิสวัสดิการไว้ก่อน เพื่อไม่เป็นการละเมิดสิทธิเดิมของประชาชน

- ในกรณีที่เป็นความผิดพลาดจากความบกพร่องของฐานข้อมูลภาครัฐหรือการดำเนินการ/ไม่ดำเนินการของภาครัฐเอง รัฐต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายของประชาชนที่เกิดขึ้นอันเนื่องมาจากการอุทธรณ์ ทั้งค่าเดินทาง ค่าเสียเวลา และอื่นๆ รวมถึงค่าธรรมเนียม ค่าจัดทำเอกสารประกอบเพื่อยื่นอุทธรณ์ทั้งหมด

1.2 จัดให้มีศูนย์อุทธรณ์แบบบริการเบ็ดเสร็จ ณ จุดเดียว (One-Stop Service Center) พร้อมจัดทำ "คู่มือการอุทธรณ์สำหรับประชาชน" ที่เข้าใจง่าย แจกจ่ายผ่านกลไกรัฐในระดับท้องที่/ชุมชน และช่องทางดิจิทัล เพื่อยุติปัญหาความสับสน ประชาชนไม่ทราบขั้นตอนการอุทธรณ์ที่ชัดเจน ต้องเดินทางไปพบหลายหน่วยงานอย่างไร้ทิศทาง เสี่ยงต่อการตกหล่นซ้ำซากทั้งจากสิทธิสวัสดิการแห่งรัฐและกระบวนการอุทธรณ์ที่ไม่มีประสิทธิภาพ

• 2. ขอให้เร่งปรับปรุงแนวทาง

2.1 เปลี่ยนเกณฑ์คัดกรองจากแบบ "ใช่/ไม่ใช่" (Yes/No) สู่ "สเกลความยืดหยุ่น" (Flexible Scale) ยกเลิกการตัดสิทธิ์แบบตัดขาดทันทีด้วยตัวเลข (เช่น จำนวนรถ อายุรถ หรือขนาดที่ดิน) โดยนำข้อมูลความเป็นอยู่ของครัวเรือนที่แท้จริงมาประเมินร่วมกัน ใช้ระบบสเกลคะแนนความเปราะบางที่ยืดหยุ่นตามสภาพพื้นที่และต้นทุนชีวิตจริง

2.2 กลับด้านภาระการพิสูจน์สิทธิ์เพื่อคุ้มครองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ โดย "ให้รัฐพิสูจน์ความรวย แทนการให้คนจนพิสูจน์ความจน" เพราะรัฐมีฐานข้อมูลที่เชื่อมโยงกันได้ (เช่น การเชื่อมข้อมูลระหว่างกรมการขนส่งทางบก กรมที่ดิน กรมสรรพากร) หากรัฐต้องการใช้นโยบายมุ่งเป้า รัฐต้องเป็นฝ่ายตรวจสอบความรวยของผู้ที่ไม่สมควรได้รับสิทธิ์จากระบบฐานข้อมูลเหล่านี้ แทนที่จะผลักภาระให้ประชาชนเป็นผู้พิสูจน์ความจน โดยหากพบผู้มีรายได้หรือทรัพย์สินเกินเกณฑ์ ให้แจ้งเตือนและเปิดช่องทางชี้แจงผ่านระบบออนไลน์ ไปรษณีย์ หรือศูนย์บริการใกล้บ้าน ส่วนประชาชนที่เหลือจากการคัดกรองต้องได้รับสิทธิสวัสดิการแห่งรัฐโดยไม่ต้องร้องขอ

ทั้งนี้ คณะกรรมการเชิงประเด็นการจัดสวัสดิการสังคมเพื่อความมั่นคงของประชาชน พรรคประชาชน ยืนยันว่า การบริหารราชการแผ่นดิน แบบมองไม่เห็นหัวคนจน และพร้อมจะทอดทิ้งผู้เปราะบางไว้เบื้องหลัง คือการทำลายชีวิตเพื่อนร่วมชาติ  คณะกรรมการเชิงประเด็นการจัดสวัสดิการสังคมเพื่อความมั่นคงของประชาชน พรรคประชาชน ขอเรียกร้องให้รัฐบาลยุติการสร้างภาระซ้ำเติมความยากจน และเร่งปรับปรุงมติ ครม. รวมถึงเกณฑ์การคัดกรองเหล่านี้ ให้มีความเป็นมนุษย์และมีความเป็นธรรมอย่างแท้จริง