สำหรับ “ภาวะลองโควิด” (Long Covid) หรือ การที่ผู้ติดเชื้อโควิด-19 มักจะมีอาการต่อเนื่องนานกว่า 3 เดือนหลังติดเชื้อ โดยส่วนใหญ่พบในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงตั้งแต่ต้น และพบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย ขณะที่ระยะเวลาของอาการนั้นก็มีตั้งแต่หลายเดือนไปจนถึงเป็นปี บางอาการรักได้ แต่บางอาการต้องรักษาระยะยาวและอาจมีผลต่อร่างกายถาวร

ภาวะลองโควิด คาดว่าน่าจะมากจาก 4 สาเหตุหลักสำคัญ ได้แก่

1.มีเชื้อไวรัสหลงเหลือในอวัยวะต่างๆทำให้เกิดการอักเสบต่อเนื่อง

2.การอักเสบในหลายอวัยวะ ทำให้อวัยวะผิดปกติแบบถาวร ส่งผลต่อสุขภาพระยะยาว 

3.ผลกระทบจากการรักษาและนอนโรงพยาบาลในระยะเวลานาน

4.ระบบภูมิคุ้มกันทำงานผิดปกติ ภายหลังการติดเชื้อ 

 

ทีมข่าวเนชั่นออนไลน์ อ้างอิงข้อมูลจาก สสส.ที่ระบุว่า  อาการลองโควิดมีมากกว่า 200 อาการ และพบได้ในทุกระบบของร่างกาย โดยแบ่งอาการที่พบบ่อย 3 กลุ่มดังนี้ 

1.อ่อนเพลีย

2.หายใจไม่เต็มอิ่ม ทำกิจกรรมปกติได้ลดลง เหนื่อยง่ายขึ้น

3.ภาวะสมองเสื่อม เช่น ขาดสมาธิ ไม่สามารถจดจ่อในสิ่งที่จะทำ ความจำลดลง มีปัญหาการนอนหลับ ความสามารถในการควบคุมความคิด อารมณ์ และพฤติกรรมลดลง 

 

 

สำหรับอาการอื่นๆ ที่ตรวจพบ ได้แก่ 

 

• ใจสั่น หัวใจเต้นผิดจังหวะ กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือก เส้นเลือดสมองอุดตัน ลิ่มเลือดอุดตันในอวัยวะต่างๆ
• ปวดหู หรือ มีเสียงในหู
• ปวดท้อง ท้องเสีย กินอาการได้น้อยลง
• ชา ปวดกล้ามเนื้อ และ ข้อ
• ไม่ได้กลิ่น รับรสได้ไม่ดี 
• ผื่นตามตัว ผมร่วง
• รอบประจำเดือนมาไม่ปกติ

ขอขอบคุณที่มาข้อมูล-ภาพ : เฟซบุ๊กSocial Marketing Thaihealth by สสส.

สำหรับประเด็นนี้ ทาง ดร.อนันต์ นักไวรัสวิทยา เปิดเผย 6 สาเหตุหลัก ตอบข้อสงสัยที่ว่า ทำไมถึงมีอาการ "Long Covid" หลังจากที่ติดเชื้อโควิด-19 ไปแล้ว ซึ่งข้อมูลทั้งหมดเป็นการรวบรวมจากนักวิชาการทั้งหลาย อีกทั้งรายละเอียดยังไม่ชัดว่าทำไมถึงมีอาการไม่พึงประสงค์ทั้งหลาย

 

Long Covid เป็นประเด็นที่เริ่มมีคนสนใจกันมากขึ้น ซึ่งจริงๆแล้วเรื่องนี้เป็นหัวข้อวิจัยที่มีการศึกษากันมานานพอสมควรแล้ว สิ่งที่ชัดคืออาการไม่พึงประสงค์ต่างๆ สามารถพบได้ในผู้ป่วยโควิดบางรายที่เคลียร์ไวรัสออกจากร่างกายไปหมดแล้ว แต่สิ่งที่ยังไม่ชัดคืออะไรเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการ Long Covid ที่ว่านั้น สาเหตุหลักๆ ที่มีผู้เชี่ยวชาญรวบรวมมาคือ

 

1. โปรตีนของไวรัสที่ยังหลงเหลืออยู่ในร่างกายของผู้ป่วย ถึงแม้ว่าอนุภาคไวรัสใหม่อาจจะไม่มีเพิ่มขึ้นมาแล้ว แต่สมบัติของไวรัสที่ทิ้งไว้อาจจะส่งผลให้เกิดสิ่งผิดปกติขึ้นถ้าไปสะสมอยู่ในเซลล์หรืออวัยวะบางตำแหน่งของร่างกาย

 

2. ผลจากการอักเสบของเนื้อเยื่อที่ร่างกายพยายามต่อต้านการเพิ่มจำนวนของไวรัสในระหว่างติดเชื้อ ถึงแม้ว่าไวรัสจะถูกทำลายไปหมดแล้ว แต่ความเสียหายที่เกิดขึ้นอาจส่งผลให้เกิดอาการที่ไม่พึงประสงค์ตามมา

 

3. ปรากกฏการณ์ที่ร่างกายไปปลุกไวรัสที่แอบอยู่ในร่างกายให้ตื่นขึ้นและทำให้ร่างกายเกิดความเสียหาย เช่นไวรัสในตระกูล herpesviruses ซึ่งปกติจะแอบแฝงตัวเงียบๆหนีการทำลายของระบบภูมิคุ้มกัน แต่ถ้าร่างกายมีสิ่งเร้า เช่น ความเครียด ไวรัสดังกล่าวจะถูกปลุกขึ้นมาได้ ซึ่ง Long Covid อาจจะมีสาเหตุมาจากไวรัสเหล่านี้ได้เช่นกัน

 

4. ระบบจุลินทรีย์ในทางเดินอาหาร หรือ Microbiome ถูกรบกวน ทำให้ขาดสมดุลของการทำงาน โดยเฉพาะอาการที่เกี่ยวข้องกับระบบทางเดินอาหารต่างๆ

 

5. การทำงานของระบบหลอดเลือด โดยเฉพาะกลไกการเข็งตัวของเลือดที่ถูกรบกวน

 

6. อาการไม่พึงประสงค์ที่เกิดจากแอนติบอดีที่ร่างกายสร้างขึ้นต่อโปรตีนต่างๆของไวรัส SARS-CoV-2 ซึ่งอาจจะมีผลพลอยได้ที่ไม่คาดคิด เช่น อาจจะไปจับโปรตีนตัวอื่นของร่างกายเราที่หน้าตาใกล้เคียงกับโปรตีนของไวรัส แล้วส่งผลให้ภูมิของร่างกายของเราไปทำให้เซลล์ หรือ เนื้อเยื่อที่มีโปรตีนเหล่านั้นเสียหาย หรือ ถูกทำลาย เป็นต้น

 

จะเห็นว่า กลไกการเกิด Long Covid มีเยอะครับ และ อาจจะมากกว่าที่ทราบอยู่ตอนนี้ก็ได้ ใครติดแล้วไม่มีอาการเหล่านี้ถือว่าโชคดีมากครับ แต่ถ้าติดซ้ำอีก ยังไม่มีข้อมูลออกมานะครับว่า จะโชคดีเหมือนครั้งแรกหรือเปล่า นะครับ ยังเดาใจไวรัสไม่ค่อยถูกทางครับ

 

https://www.cell.com/.../fulltext/S1471-4906(22)00047-3