"โอมิครอน" ติดเชื้อไวและขยายตัวเร็วที่สุด

ดร.อนันต์ จงแก้ววัฒนา นักไวรัสวิทยา ผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยนวัตกรรมสุขภาพสัตว์และการจัดการ ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โพสต์ระบุข้อความผ่าน เฟซบุ๊ก Anan Jongkaewwattana โดยระบุว่า 

 

ผลวิจัยล่าสุดของทีมวิจัยของ Imperial College ใน UK สอดคล้องกับผลวิจัยของ University of Hong Kong ที่ว่า โอมิครอนเป็นไวรัสที่ติดเข้าสู่เซลล์ของทางเดินหายใจส่วนบนได้ดีกว่าสายพันธุ์เดลตา 

 

ที่เชื่อว่าติดเซลล์ได้ไวที่สุดเท่าที่มีข้อมูลมาก่อนการพบโอมิครอน งานของ HK ใช้เซลล์ของหลอดลม แต่งานของ UK ใช้เซลล์ในโพรงจมูก เรียกว่า human nasal epithelial cells (hNECs) ที่แยกออกมาจากตัวอย่างเนื้อเยื่อของมนุษย์โดยตรง (Primary cells) ซึ่งเชื่อว่าประกอบด้วยประชากรของเซลล์ที่หลากหลายในตัวอย่าง ไม่ใช่เซลล์ชนิดหนึ่งชนิดใดเหมือนเซลล์ที่ใช้ทำการทดลองให้ห้องแล็บทั่วไป (Cell line)

ทีมวิจัยได้เปรียบเทียบการเพิ่มจำนวนของไวรัสโอมิครอน กับ เดลตาใน hNECs ซึ่งภาพรวมเห็นว่าโอมิครอนเพิ่มจำนวนได้ไวกว่าหลายเท่าภายใน 24 ชั่วโมงหลังติดเชื้อ

 

ผลการทดลองอีกชิ้นหนึ่งที่น่าสนใจคือ เมื่อนำโอมิครอนกับเดลตาแข่งกันติดเข้าสู่เซลล์ hNECs พร้อมๆ กัน แล้ว วัดดูว่าใครเพิ่มจำนวนได้เร็ว หรือ ไวกว่ากัน เรียกว่า Competition assay ผลออกมาตามคาดคือ ภายใน 18-24 ชั่วโมง ไวรัสที่ตรวจได้ในการทดลองนี้คือ โอมิครอนแทบทั้งหมด

 

 

 

 

แสดงว่า โอมิครอนวิ่งไวกว่าเดลตาในเซลล์ที่แยกมาจากโพรงจมูก แต่ทีมวิจัยพบว่า ปรากฏการณ์ที่เห็นโอมิครอนวิ่งนำเดลตาขาดลอยในเซลล์ hNECs จะไม่พบในเซลล์ชนิดอื่น เช่น Vero-ACE2-TMPRSS2 ซึ่งเป็นเซลล์ไตลิงมาตรฐานที่ใช้เพาะเลี้ยงไวรัส SARS-CoV-2 ในห้องปฏิบัติการ ซึ่ง เดลต้ากับโอมิครอนวิ่งสูสีกัน และ เซลล์ Calu-3 ซึ่งเป็นเซลล์ที่แยกจากมะเร็งปอดของมนุษย์ เทียบได้กับเซลล์ปอดมนุษย์

 

ซึ่งเห็นชัดว่า โอมิครอนวิ่งสู้เดลตาไม่ได้เลย ถึงแม้ว่าจะต่อให้โอมิครอนก่อนเป็น 4:1 (ภาพล่าง) โอมิครอนก็ตามเดลต้าในเซลล์นี้ไม่ทัน ซึ่งผลในเซลล์ Calu-3 นี้ก็เป็นไปทางเดียวกันกับผลของ HK เช่นเดียวกัน (ปล . เนื่องจาก Calu-3 cell เป็น cell line จึงไม่เหมือน hNECs เพราะ Calu-3 มีประชากรเดี่ยวๆของเซลล์ปอด เราจึงยังสรุปไม่ได้ว่า เซลล์ชนิดอื่นในปอดจะติดโอมิครอนยากเหมือน Calu-3 หรือไม่)

 

 

 

 

ทีมวิจัยได้ตั้งสมมติฐานว่า เนื่องจากเซลล์ในโพรงจมูกของเรามีประชากรของเซลล์ต่างๆ ที่หลากหลาย ไวรัสอย่างเดลตาจะเลือกติดเซลล์เฉพาะได้ในบางกลุ่ม โดยมีเซลล์บางชนิดในจมูกเป็นเจ้าบ้านของเดลตาได้ไม่ค่อยดี

 

ในทางตรงกันข้าม โอมิครอนจะสามารถติดเซลล์ในโพรงจมูกได้หลากหลายกว่ามาก เมื่อมีบ้านให้สามารถให้ไวรัสไปเพิ่มจำนวนได้หลากหลายกว่า ไวรัสโอมิครอนจึงติดได้ง่ายและไว

 

 

 

ลองนึกภาพตามง่ายๆ ครับว่า ถ้าเดลตา กับ โอมิครอนเข้าไปในร่างกายเท่าๆ กัน อาจจะมีเซลล์แค่ 20% ในจมูกที่เดลต้าติดได้ แต่ มี 100% ที่โอมิครอนติดได้ ดังนั้น ไม่ต้องใช้โอมิครอนเยอะเลยครับ นิดเดียวก็จุดไฟติดแล้วครับ