พิธีพระราชทานปริญญาบัตรครั้งแรกแห่งกรุงสยาม มีกำเนิดขึ้นจากพระมหากรุณาธิคุณในพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ทรงมีพระราชดำริในการเสด็จพระราชดำเนินมาพระราชทานปริญญาบัตร ณ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย แก่นักเรียนเวชศาสตรบัณฑิต (ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นแพทยศาสตรบัณฑิต) เป็นวาระแรกเมื่อวันที่ 25 ตุลาคม พ.ศ.2473
พระบรมราโชวาทพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ในการพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตรุ่นแรก ณ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มีใจความตอนหนึ่งว่า
“…ข้าพเจ้ามีความยินดีเป็นอย่างยิ่ง ที่ได้มีโอกาสมาให้ปริญญาแก่นักเรียนมหาวิทยาลัยเป็นครั้งแรกในวันนี้ นับเป็นวันสำคัญสำหรับประวัติการของประเทศสยามด้วย เพราะว่าไม่ว่าประเทศใดๆ ความเจริญของประเทศนั้นย่อมวัดด้วยความเจริญของการศึกษานั้นอย่างหนึ่ง…”
พระมหากรุณาธิคุณข้อนี้ส่งผลให้เกิดเป็นวัฒนธรรมประเพณีอันดีงามในสถาบันอุดมศึกษาของไทยสืบมาจนถึงทุกวันนี้ คือ พิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่สถาบันต่างๆ ในเวลาต่อมา