เริ่มแล้วงานประเพณีเล่นผีตาโขน ที่เมืองด่านซ้าย

13 มิถุนายน 2564 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ตั้งแต่เวลา 03.00 น.วันที่ 12 มิ.ย.2564 ณ  วัดโพนชัย ถนนพระแก้วอาสา  ต.ด่านซ้าย อ.ด่านซ้าย จ.เลย  นายนที  พรมภักดี  นายอำเภอด่านซ้าย ได้นำประชาชนร่วมจัดงาน"งานประเพณีบุญหลวงและการละเล่นผีตาโขน" ที่วัดโพนชัย ด้วยพิธีบวชพราหมณ์ วิหารหลวงพระเจ้าใหญ่องค์ทองวัดโพนชัย พิธีเบิกพระอุปคุต ณ บริเวณระหว่างลำน้ำหมัน ลำน้ำศอก   พิธีตักบาตรแด่พระสงฆ์ ณ ศาลาการเปรียญวัดโพน ช่วงสายก็เป็นพิธีบายศรีสู่ขวัญ เจ้าพ่อกวน - เจ้าแม่นางเทียม ณ บ้านเจ้าพ่อกวน  ขบวนเจ้าพ่อกวน แห่จากบ้านไปวัดโพนชัย เวียนรอบ อุโบสถ 3 รอบ- คณะเจ้าพ่อกวน-เจ้าแม่นางเทียม-พ่อแสน-นางแต่ง-ลูกผึ้ง-ลูกเทียนร่วมทำบายศรีแต่งเครื่องสะเดาะเคราะห์ ณ วัดโพนชัย  เป็นอันเสร็จพิธีในวันแรกของงานฯ  วันอาทิตย์ที่ 13 มิ.ย. 2564 เริ่มจาก พิธีแห่ต้นกัณฑ์เทศน์ จากบ้านเจ้าพ่อกวน ไปวัดโพนชัย ตอนบ่ายมีพิธีบายศรีสู่ขวัญพระเวส ณ ลานหน้าวัดโพนชัย  ขบวนพิธีอัญเชิญพระเวสสันดรลานหน้าวัด โพนชัย แห่รอบอุโบสถ 3 รอบ 

พิธีเจริญพระพุทธมนต์ ณ วิหารหลวงพระเจ้าใหญ่ องค์ทองวัดโพนชัย (เทศน์พระมาลัยหมื่น พระมาลัยแสน) และวันสุดท้ายของงานปีนี้คือวันจันทร์ที่ 14 มิ.ย.2564 เริ่มเวลา 02.30 - 18.00 น. -พิธีเทศน์มหาชาติ 13 กัณฑ์ ณ วิหารหลวง พระเจ้าใหญ่องค์ทองวัดโพนชัย พิธีสวดสะเดาะเคราะห์สืบชะตาบ้านเมือง -พิธีการฉลองธรรมมาสน์ (เทศย์ลาธรรมมาสน์ ณ วัดโพนชัย ฯ

สำรับงานผีตาโขน  เป็นงานที่แสดงออกจากการสวมหน้ากากที่น่าเกลียดน่ากลัว ดั้งเดิมนั้นทำจากหวดนึ่งข้าวเหนียว แต่งกายด้วยเสื้อผ้าแบบเก่าไม่ใช้แล้ว เช่น ผ้า มุ้ง  มาปรับเปลี่ยนให้ทันสมัยด้วยสีสันสวย สดใส  ออกเดินร่วมขบวนไปกับขบวนแห่งานบุญหลวง ซึ่งจะจัดร่วมไปกับงานบุญหลวง ที่วัดโพนชัย อ.ด่านซ้าย จ.เลย  ส่วนคำว่า "ผีตาโขน" นั้นสันนิษฐานได้อยู่  2 ทาง คือ หนึ่ง มีที่มาจากเรื่องราวของพระเวสสันดรชาดกว่า เมื่อพระเวสสันดรและพระนางมัทรีเสด็จออกจากป่า กลับคืนสู่เมืองนั้น บรรดาผีป่าและสิงสาราสัตว์ทั้งหลายต่างพากันแฝงเร้นมากับชาวบ้านเพื่อรอส่งกลับบ้านกลับเมือง จึงเรียกกันว่า ผีตามคน จนกระทั่งเพี้ยนเสียงมาเป็น ผีตาโขน  

อีกทางหนึ่ง คือ เชื่อว่าประเพณีผีตาโขน  เป็นการละเล่นเพื่อบวงสรวงบูชาดวงวิญญาณบรรพชน เนื่องจากชาวด่านซ้ายเชื่อกันว่า บรรพชนที่เสียชีวิตไปแล้วจะกลายเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ สามารถดลบันดาลให้เกิดความอุดมสมบูรณ์หรือความหายนะกับบ้านเมืองได้ เพื่อให้เป็นที่พอใจของดวงวิญณาณบรรพชน ชาวบ้านจึงจัดให้มีการละเล่นผีตาโขนขึ้น ซึ่งจะจัดรวมไปกับงานบุญผะเหวด งานบุญสงกรานต์ งานบุญบั้งไฟและงานบุญซำฮะ ในช่วงรอยต่อของเดือนมิถุนายนจนถึงช่วงต้นเดือนกรกฎาคมของทุกปี มีขบวนแห่ทั้ง ผีตาโขนใหญ่ และผีตาโขนเล็ก  ด้านเศรษฐกิจและบรรยากาศของงานที่ผ่าน ๆมา บรรดานักท่องเที่ยวและประชาชนทั่วไปหลั่งไหลเข้าเที่ยวชมกว่า 50,000 คนต่อปี มีเม็ดเงินทะลักสู่เมืองด่านซ้ายและ ภูเรือ มากกว่า 100  ล้านในช่วงจัดงาน 3 วัน นักท่องเที่ยวสามารถสวมใส่ชุดผีตาโชนและร่วมแสดง ละเล่นกันอย่างสนุกสนาน

แต่มา 2 ปีหลังประสบกับสถานการณ์การรพบาดของเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ที่มีมาตรการเข้มงวดด้านต่างๆ จึงต้องอนุรักษ์สืบทอดขนบธรรมเนียมประเพณีอันยิ่งใหญ่ทีมีแห่งเดียวของจังหวัดเลย   ของประเทศไทยและของโลก"งานประเพณีบุญหลวงและการละเล่นผีตาโขน"  เมืองด่านซ้าย จ.เลย นี้  โดยจัดงานแบบ NEW NOMALL