สพฐ.เปิดสถิติครูล่วงละเมิดศิษย์ 7 ปี

รายการ "ถามสุดซอย" เปิดใจสัมภาษณ์ "นายธีร์ ภวังคนันท์" หัวหน้าศูนย์เฉพาะกิจคุ้มครองและช่วยเหลือนักเรียน สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) กรณีนักศึกษาผู้หญิงในกลุ่มผู้ประท้วงนักเรียนเลว ถือป้ายว่าตนเองนั้นถูกทำอนาจาร โรงเรียนไม่เป็นสถานที่ที่ปลอดภัยอีกต่อไป
ปัญหาเด็กนักเรียน นักศึกษาถูกทำอนาจารมากขึ้นในช่วงหลังๆ เพราะอะไร?
ธีร์ : "ส่วนหนึ่งอาจเป็นเพราะเดี๋ยวนี้โซเชียลสื่อสารได้ไวขึ้น แล้วทำให้เกิดการรับรู้ในวงกว้างขึ้น"
เคสน้องที่ถือป้ายถูกทำอนาจารคิดว่าเรื่องจริงมั้ย?
ธีร์ : "ถ้าจากประสบการณ์เคสที่ทำ คิดว่าน่ามีส่วนสูง เพราะโดยธรรมชาติน้องๆ คงไม่ลุกขึ้นมาพูดเรื่องแบบนี้อยู่แล้ว เป็นเรื่องที่สังคมเราโดยเฉพาะหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องลุกขึ้นมาช่วยกัน"
สาเหตุส่วนใหญ่มาจากปัญหาอะไร"
ธีร์ : "ส่วนใหญ่จะขาดสติ"
โรงเรียนครูอาจารย์ เพื่อนก็เยอะไม่น่าเกิดขึ้นได้?
ธีร์ : "คนจ้องกับคนระวังจะมีช่องโหว่ จะเกิดในข้อต่อที่อ่อน มีมุมอับเยอะต้องระวัง จากที่ดูต่อเนื่องมานานพอสมควร ถ้าดูตัวเลขก็ไม่ได้เยอะนะ แต่แต่ละครั้งที่เกิดมันสะเทือนระบบ"
จากสถิติ ปี 55-62 มีการล่วงละเมิดนักเรียนพันกว่าเคส?
ธีร์ : "เราแบ่งเป็นสี่กลุ่ม ระหว่างเด็กกับเด็ก ระหว่างบุคลากรทางการศึกษากับเด็ก และระหว่างบุคคลอื่นกับเด็ก บุคคลในครอบครัวกับเด็ก ส่วนบุคลากรททางการศึกษากับเด็ก ใน 7 ปี มี 105 ตัวเลขไม่เยอะแต่ยอมไม่ได้ไม่ควรให้เกิดขึ้น"
ทำไมเกิดกับเด็กนักเรียนเยอะ?
ธีร์ : "อาจจะปัจจัยองค์ประกอบ เรื่องสื่อออนไลน์แรงขึ้น กรอบความคิดครูหนุ่มสาวต้องบ่มนิดนึง"
มาตรฐานครูสมัยใหม่อ่อนด้อย?
ธีร์ : "ไม่ใช่ด้อย แต่ประเด็นคือครูเป็นคนๆ นึงที่อยู่ในสังคม อยู่ในสังคมออนไลน์ ประเด็คือสื่อออนไลน์ที่เข้าถึงโดยเด็กจำแนกไม่พอและครูที่ต้องพัฒนาหรือต้องเข้าใจเรื่องบางเรื่อง"
เคสที่สมยอม มีมั้ย?
ธีร์ : "เท่าที่เห็นยังไม่พบ เป็นการล่วงละเมิด มีหลายดีกรี เรื่องล่วงละเมิดด้วยวาจา ลูบจับคลำ และถึงขั้นละเมิดด้วยอวัยวะ ล่วงละเมิดทางเพศ"
รู้สึกยังไงที่น้องที่ชูป้ายบอกว่าโรงเรียนไม่ใช่สถานที่ที่ปลอดภัยอีกต่อไป?
ธีร์ : "ส่วนหนึ่งก็ต้องยอมรับว่ามีเหตุจริง แต่ป็นส่วนน้อย ผมเชื่อมั่นว่าโรงเรียนส่วนใหญ่ปลอดภัย เพียงแต่ว่าเราต้องช่วยกันจัดการคนที่ทำไม่เหมาะ และต้องดูแลน้องนะ ไม่มีน้องคนไหนลุกขึ้นมาพูดประโยคนี้ด้วยความรู้สึกว่าอยากพูดเล่นๆ ต้องดูแลเขา เคสที่เราทำมาทั้งหมดไม่มีเคสไหนเลยที่พูดเล่น"
เหตุการณ์ผ่านไป 5 ปี ทำไมเพิ่งมาใช้เหตุการณ์นี้ประกาศ?
ธีร์ : "เขาอาจไม่มีช่องทางในการขอความช่วยเหลือ นี่ก็เป็นข้อจำกัดเหมือนกัน เขาอาจไม่รู้ว่าต้องบอกใคร"

เอาตัวแลกเกรด สมัยนี้ยังมีอยู่มั้ย?
ธีร์ : "เคยได้ยิน แต่มัธยมส่วนมากไม่มีลักษณะนี้ จะมีเรื่องถูกหลอก ถูกทำให้เชื่อใจ เช่นชวนไปที่ลับหูลับตา หรือว่าชวนกันไปในที่ต่างๆ แล้วไม่ทันระวัง มีเคสนึงในอดีต ชวนกันไปสองคนแล้วขังนักเรียนคนนึงไว้ในห้องน้ำ อีกคนก็ถูกละเมิด เอาไปขังไว้ในโรงแรมม่านรูด น่าจะนานแล้ว และครูคนนั้นน่าจะฆ่าตัวตายไปแล้ว"
ปกติแล้วเคสที่ผ่านๆ มาวัยไหนจะโดนล่วงละเมิด?
ธีร์ : "เด็กมัธยมต้น"
บางทีมีชายกับชาย?
ธีร์ : "เราก็พยายามเตือนในระบบ ผู้อำนวยการโรงเรียนส่วนใหญ่ระมัดระวังมากแล้ว แต่บางทีก็ลืมเคสครูผู้ชายกับเด็กนักเรียนชาย มัวแต่ระวังเคสครูชายกับเด็กนักเรียนหญิง หลายเคสที่พบในช่วงย้อนหลังไปสองสามี เป็นครูผู้ชายกับเด็กนักเรียนผู้ชาย ซึ่งก็มีเกิดขึ้น"
เล่าวิธีการเคสที่พบมา ครูหรือบุคลากรด้านการศึกษาเวลาหลอกเด็กล่วงละเมิด เขาจะมารูปแบบไหน?
ธีร์ : "ส่วนหนึ่งอาศัยความไว้วางใจและชวนมาในที่ลับตา ส่วนมากมักเกิดนอกโรงเรียน"
บางทีเรียกมาคุยในห้องพักครู อ้างเรื่องการเรียน ควรปฏิเสธมั้ย?
ธีร์ : "ก็ชวนเพื่อนไปด้วยอีก 3 คน หรือไม่ไปด้วยเงื่อนไขเวลาอะไรก็ตาม หรือไม่ก็บอกว่าแม่มาด้วย ชวนพี่หรือน้องมาด้วย มันก็จะลดสถานการณ์นี้ลง ถ้าเกิดจังหวะแบบนี้มันจะเกิดสถานการณ์ใกล้ชิด บางทีอาจไม่มีเจตนานั้นก็ได้ วิธีป้องกันก็ให้อยู่ในจุดที่ปลอดภัยทั้งสองฝ่าย อย่าให้เกิดขึ้นเลย ตัดบรรยากาศพวกนี้ออกไปเสีย"
เคสต่างๆ ที่เกิดขึ้น ได้ช่วยเหลือเด็กนักเรียนที่ถูกล่วงละเมิดยังไง?
ธีร์ : "เราเรียกว่าการคุ้มครองฉุกเฉิน คือเวลาเกิดเหตุเราจะเข้าไปดูแลทันทีถ้าจำเป็นต้องย้ายน้องด่วนก็จัดการ สเต็ปสองคือย้ายปกปิดปลายทาง โดยไม่รู้ว่าย้ายไปไหน อย่างเคสที่ปวีณาสนับสนุนมา อย่างเด็กถูกละเมิดจากคนมีสี เกิดความไม่ปลอดภัย เราก็ย้ายให้โดยปกปิดว่าไม่ทราบปลายทาง เด็กก็จะไปอยู่ในที่ปลอดภัย และใช้ชีวิตต่อไปได้ เป็นเรื่องปกติที่ทำในระบบ"

เด็กที่โดนแล้วไม่กล้าพูด?
ธีร์ : "ให้ร้องเรียน ถ้าไม่กล้าพูดกับใครเลย ให้เดินไปหาผอ.โรงเรียน ตอนนี้เราเซ็ตระบบนี้มาพอสมควรแล้ว ผอ.โรงเรียนจะเข้าใจหลักการนี้ ให้ขอความช่วยเหลือที่ผอ.ก่อนถ้าไม่จุใจจะไปสเต็ปถัดไปให้"
แขกรับเชิญอีกท่าน "คุณนิสิต เนินเพิ่มพิสุทธิ์" ผู้อำนวยการศูนย์คุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน กรณีน้องที่ใส่แว่นที่ออกมาถือป้ายว่าถูกทำอนาจาร เขามีข้อเรียกร้องถึงกระทรวงศึกษาธิการ 3 ข้อ เขาบอกอบรมครูให้เข้าใจสิทธิ์ในร่างกายนักเรียน?
นิสิต : "ในโรงเรียนจะมีระบบ มีตัวมาตรการอะไรทุกเรื่อง เป็นเรื่องที่่ครูต้องเรียนรู้ในการดูแลและปกป้องเด็กๆ ทุกเรื่องของการที่เด็กถูกละเมิด เขาจะรู้ว่าขอบข่ายเขาทำได้แค่ไหน เป็นการคุ้มครองช่วยเหลือนักเรียน จริงๆ ทำมานานมากแล้ว เพียงแต่เด็กไม่ทราบว่ามีระบบนี้อยู่"
ข้อสอง อบรมให้นักเรียนเข้าใจสิทธิ์ในร่างกายนักเรียนเอง?
ธีร์ : "จริงๆ อยู่ในหลักสูตรกระบวนการเรียนรู้ข้างใน มีส่วนนึงพูดถึงเรื่องนี้อยู่แล้ว สิทธิส่วนตัวบุคคล อยู่ในหลักสูตรการเรียนการสอน กระบวนการเรียนมุ่งให้เด็กรู้จักป้องกันตัวเองจากเรื่องราวเหล่านี้"
น้องคนนี้เขาเชื่อว่าบางโรงเรียนไม่โปร่งใสในการตรวจสอบจริงๆ?
ธีร์ : "ผมว่าครูยังมีวิญญาณครูอยู่ครบ เพียงแต่ก้าวที่พลาดเราให้อภัยได้ไม่หมด เพราะเป็นเรื่องที่แรงมากในการศึกษา แต่คนในวงการศึกษามีจริยธรรมในเรื่องนี้สูง แต่ความรุนแรงก็ยังมีบ้าง บางทีเผลอบ้างเหมือนพ่อแม่ แต่เรื่องทางเพศไม่ใช่เรื่องปล่อยปละละเลยได้ แต่ส่วนใหญ่ยังเชื่อมั่นได้ในเรื่องจริยธรรมครู"
โรงเรียนไม่ได้จริงจัง เป็นไปได้มั้ย?
นิสิต : "สำนักงานเขตพื้นที่จะดูแลติดตามช่วยเหลือนักเรียนค่อนข้างถี่ เราจะช่วยเหลือดูแลนักเรียนทุกด้าน ถ้าโรงเรียนไม่ได้รับความช่วยเหลือ ความยุติธรรมเรามีศูนย์เฉพาะกิจคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียน บางจังหวัดมีหลายเขต ถ้ามีอะไรก็พาเด็กนักเรียนไปร้องได้ที่นี่ เพิ่มเต็มเติมไปเอานักจิตวิทยาไปประจำเขตทุกเขต เรามุ่งประสานงานและดำเนินการให้เกิดความเป็นธรรมกับทุกฝ่ายและยึดประโยชน์สูงสุดของเด็กนักเรียนเป็นสำคัญ"
ทำยังไงถึงจัดการขั้นเด็ดขาดไม่ให้เกิดขึ้น?
ธีร์ : "ภารกิจเราคือการป้องปราม และต้องทำให้ทีมบริหาร 3 หมื่นกว่าคน ลุกขึ้นมาทำเข้มแข็งจริงจังต่อเนื่อง เด็กต้องได้รับการดูแล โรงเรียนต้องน่าอยู่และอบอุ่น ที่ผ่านมาเราทำมาตลอดแต่ไม่ได้ออกข่าว ยุคนี้เต็มที่ทำงานได้คล่องตัว"