"ผศ.วันวิชิต" ชี้เหตุปะทะเดือด ม็อบชนม็อบ บังเอิญหรือจงใจ!ฟันธงร่างไอลอว์ไม่มีทางผ่าน

รายการ "ถามสุดซอย" ออกอากาศวันจันทร์-ศุกร์ เวลา 22.20 - 23.15 น. ทางช่องเนชั่น ช่อง 22 ดำเนินรายการโดย "ธัญญ่า ธัญญาเรศ เองตระกูล" เปิดใจสัมภาษณ์ "ผศ.วันวิชิต บุญโปร่ง" อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ ม.รังสิต กรณีม็อบสองม็อบปะทะกัน

วันนี้มีการฉีดน้ำในม็อบ มองว่าแรงไปมั้ย?
"ท่าทีผู้ชุมนุมที่เคลื่อนกำลังมา ต้องดูเจตนานะครับ ตามหลักสากลก่อนฉีดน้ำ ฉีดแก๊สน้ำตาต้องมีตามขั้นตอน ว่าเงื่อนไขผู้ชุมนุมละเมิดเงื่อนไขอะไรบ้าง และหาผู้เจรจา ซึ่งฝ่ายผู้ชุมนุมเขาออกตัวเป็นแกนนำหมดก็อาจจะยาก แล้วมีข่าวว่าผู้ชุมนุมพยายามรื้อตัดลวดหนามที่ขวางบริเวณรัฐสภาออกไป ตรงนี้เขาก็เริ่มใช้ดุลยพินิจ เพราะมีท่าทีว่าจะเข้ามาในสถานที่ราชการ ดังนั้นการฉีดน้ำก็จะเป็นมาตรการขั้นต่อมา ถ้าเอาไม่อยู่ก็ผสมแก๊สน้ำตา"

รุนแรงไปมั้ย?
"คือมีการขว้างระเบิดควัน แก๊สน้ำตาเป็นวิธีการดำเนินไปตามความรุนแรงของเหตุการณ์ ซึ่งขมวดสุดท้าย ก็อาจจะเตรียมกระสุนยาง ไม่ถึงล้มตายแต่อาจบาดเจ็บพอสมควร เป็นการยิงปราม ตรงนี้ไม่มีใครอยากให้เกิดแน่ๆ"


จริงๆ แก๊สน้ำตาผสมน้ำ ทำได้มั้ย?
"ทำได้ครับ ความรุนแรงต้องดูว่าเวลายิงแก๊สน้ำตา กลุ่มผู้ชุมนุมมีใคร ถ้ามีท่าทีคุกคามประทุษร้ายต่อชีวิตและทรัพย์สิน คนที่ดูก็คงสนับสนุน แต่ถ้ามีเด็ก สตรี คนจับพลัดจับผลูมาโดน อันนี้สิครับจะถูกประเมินใหม่อย่างรอบคอบ ว่าสิ่งที่คุณทำถูกที่ถูกทางหรือเปล่า การสลายความรุนแรงมีลำดับขั้นตอนก็จริง แต่ความคาดหวังของคนไม่อยากให้เกิดความรุนแรง อยากให้เป็นรูปแบบกลับไปสู่การเจรจาพูดคุย"


เห็นภาพตร.เตรียมลูกกระสุนยาง เตรียมพร้อม เพราะอะไร?
"ด้วยสถานที่ตั้ง รัฐสภา เป็นสถานที่มีบุคคลสำคัญกำลังประชุม ใช้พื้นที่ตรงนั้น ก็อาจกลัวว่าจะเข้ามาในลักษณะกดดัน คุกคาม ผมว่าเจ้าหน้าที่ตร.เขาใช้ดุลยพินิจ เตรียมการไว้แล้ว เจตนาไม่มีใครอยากใช้หรอก เพราะแน่นอน วันรุ่งขึ้น สื่อสิ่งพิมพ์ทุกฉบับต้องพาดหมด แพลตฟอร์มเพจ เฟซบุ๊ก เว็บไซต์ต่างๆ ก็ต้องขึ้น ภาพการสลายการชุมนุม ภาพคนแสบตา คนที่ทัวร์ลงมากที่สุดคือตร."

คิดมั้ยว่าจะเกิดการปะทะกัน?
"ผมไม่คิดว่าจะเกิดนะ ผมคิดว่ากลุ่มเสื้อเหลืองจะสลายการชุมนุมตอน 14.00 น. แล้วไม่คิดว่าจะเหลือพี่น้องบางส่วน และกลายเป็นช่องสบโอกาสให้เกิดการปะทะกัน อันนี้ต้องขอตำหนินะตร.ไม่เข้ามาทำหน้าที่เลย เพราะถ้าดูตามสายตา คนก็ต้องถามว่าตร.หายไปไหน ทำไมปล่อยให้เกิดภาพแบบนี้ออกมาได้"

ทำไมฉีดฝั่งเดียว?
"อันนี้พูดกลางๆ นะ ต้องดูความเป็นจริง ว่าท่าทีผู้ชุมนุมมีลักษณะคุกคาม ก้าวร้าวมั้ย เขาเข้ามาไม่มีอาวุธ สงบก็ว่าอีกอย่าง แต่ถ้าเขายืนเฉยๆ แล้วไปฉีด อันนี้ก็น่าจะโดน"


ม็อบชนม็อบเกิดขึ้นได้ยังไง?
"เป็นเจตนาของทั้งสองฝ่าย ชนกันเพื่อให้เปรียบเทียบเรื่องจำนวนผู้เข้าชุมนุม ม็อบไทยตลกอย่างนึง ใครมีผู้มาร่วมอุดมการณ์มากกว่ามีความชอบธรรม มีน้ำหนักต่อรองกดดัน ยิ่งเยอะยิ่งสะใจ ยิ่งได้เปรียบ ตอนนี้ใครเยอะกว่ากันมันก็พิสูจน์ยาก เพราะต่างฝ่ายก็บอกว่าฝั่งตัวเองเยอะ เวลาประกาศลงเพจของใคร นัดหมายชุมนุมมากน้อยก็อยู่ที่แต่ละฝ่าย แต่คณะราษฎรเขาอาจมาง่ายเพราะปิดเทอมอะไรต่างๆ แล้วสิ่งที่เราเห็น แน่นอนเขาออกมาชุมนุมหลังๆ เป็นการแสดงสัญลักษณ์ที่ว่าไม่มีฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดยอมให้ถูกกระทำอยู่ฝ่ายเดียว อีกม็อบเขามาด้วยเรื่องการปกป้องสถาบัน เริ่มไม่พอใจเรื่องการอภิปราย บังเอิญกลุ่มคณะราษฎรไปข้ามเส้นพูดเรื่องสถาบัน ซึ่งต่างฝ่ายต่างต้องการให้บ้านเมืองออกมาดี แต่วิธีมองไม่เหมือนกัน"

ม็อบเสื้อเหลืองจะอยู่สองสามชม. แต่อันนี้ลากยาว จุดประสงค์เขาต้องการมาชนกันหรือเปล่า?
"ผมไม่เชื่อว่าเขามีเจตนาอย่างนั้นเพราะเขาก็เสียแนวร่วม และนำไปสู่ภาพไม่ดีทั้งสองฝ่าย เพราะม็อบเสื้อเหลืองกำลังถูกไอโอว่าใครใส่เสื้อเหลืองสามารถทำอะไรรุนแรงได้ ผมว่าเขารู้ว่าถูกเพ่งเล็งตรงนี้ ผมคิดว่าเป็นเรื่องที่แกนนำอาจคาดไม่ถึง หรือไม่ได้ส่งข้อความตรงว่าให้รีบสลายการชุมนุมให้กลับบ้านซะ หรือกลุ่มที่อยู่อาจอยู่สังเกตการณ์ว่าอีกกลุ่มมาเยอะแค่ไหน แล้วก็ตามสไตล์การชุมนุมแบบไทยๆ มีการยั่วยุตามประสา แต่ก็ไม่คิดว่าจะเป็นแบบนี้ไง เปรียบเทียบเหมือนนักเรียนทะเลาะกันแล้วต้องมีครูมาห้าม แต่บังเอิญครูในที่นี่ซึ่งหมายถึงตร. ไม่รู้หายไปไหน"


การที่เจ้าหน้าที่เอารถฉีดน้ำออก เหมือนจงใจให้เขาปะทะกันหรือเปล่า?
"เอารถน้ำมาการจราจรยิ่งคับคั่งหนักกว่านี้ บางทีทำให้การทำงานเจ้าหน้าที่ลำบาก แยกไม่ออกว่าใครเป็นใคร การใช้รถน้ำทุกครั้งเป็นสัญญาณบอกว่าจะฉีดน้ำใส่ผู้ชุมนุมอีกใช่มั้ย ผมว่าเขาพยายามประเมินภาพลักษณ์หรือความไม่สบายใจของการชุมนุมมากกว่า มากกว่าจะมองรูปแบบอย่างนี้มากกว่า"

หรือเจ้าหน้าที่อยากให้สองม็อบปะทะกัน?
"ผมไม่เชื่ออย่างนั้น ถ้าเป็นอย่างนั้นมันจะเป็นอะไรที่เชย มือที่สามมาแทรกแซง รอเป็นช่องฉวยโอกาส ซึ่งนายกฯ สามารถประกาศพ.ร.ก. ฉุกเฉินได้อยู่แล้ว อย่ามาคิดฝันเฟื่องว่าจะมีรัฐประหาร มันไม่เกิดหรอกครับ"

คิดว่าจะมีมือที่สามมั้ย มือที่สามจะเป็นใคร?
"ผมว่าเดายาก เป็นจินตนาการของแต่ละฝ่าย ถ้าฝ่ายคณะราษฎรจะให้มีมือที่สาม ก็จะแบบเห็นมั้ยว่าเรามาชุมนุมสงบ แต่มีคนอยากให้เกิดการปะทะกัน แต่อีกฝ่ายบอกว่าทำเองหรือเปล่า มันก็เป็นวิธีคิดของแต่ละฝ่าย ซึ่งเราไม่อยากให้เกิด"


การมีแก๊สน้ำตา กระสุนยาง จะยกระดับความรุนแรงมั้ย?
"ผมว่าคงมีเท่านี้ แต่ฝ่ายผู้ชุมนุมต้องประเมินว่าวิธีการชุมนุมของตัวเองแบบนี้ จะทำให้ผู้เข้าร่วมชุมนุมขาดประสิทธิภาพในการชุมนุมในระยะยาวต่อหรือไม่ หรือจำนวนการควบคุม ปริมาณ แตกระแหงกระจัดกระจายทำให้ควบคุมยากลำบาก และจากเดือนกว่าๆ เราสังเกตเห็นผู้ชุมนุมเตรียมเสื้อกันฝน หมวก ร่ม แว่นตากันน้ำ รับมือกับสิ่งที่เกิดขึ้น เหมือนเขาปักหลักรับมือ แต่ขณะเดียวกันมองกลับไปฝั่งผู้ชุมนุม ทั้งที่เจ้าหน้าที่เขาอยู่ในพื้นที่เขานะ เขาอยู่ในพิกัดไม่ได้มากระชับพื้นที่ แต่เป้าหมายคุณมาทำอะไร ต้องรอให้ฝั่งนักการเมืองเขาอภิปรายให้เสร็จเสียก่อน เราก็ไม่เข้าใจว่าทำไมต่างฝ่ายต่างเล่นเกมเร็วกัน"

คิดว่าจะเกิดอีกมั้ย?
"ผมไม่รับประกัน แต่อารมณ์ความไม่พอใจของผู้คน นอกจากลงสื่อโซเชียล เมื่อไหร่มีการจัดการชุมนุม ต่างคนต่างจัด ผมกลัวตรงนี้มากกว่า"

เรื่องเรือเป็ด?
"อารมณ์สุนทรีย์มากเลยครับ รู้สึกถูกยึดไปแล้วเรือเป็ด เขาแสดงสัญลักษณ์กิจกรรมทางน้ำ เพื่อเป็นภาพข่าวในพื้นที่"

เรื่องไอลอว์ ตอนนี้หลายคนสงสัยว่าคืออะไร?
"คือโครงการอินเตอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน กลุ่มนี้เขามาตั้งแต่ปี 52 เพื่อรณรงค์ด้านสิทธิมนุษยชน สิทธิเสรีภาพ การแสดงออกของประชาชนต้องไม่ปิดกั้น แล้วแน่นอน เขาไม่ได้มีแค่ในประเทศไทย มีหลายๆ ที่ การใช้ธงเรื่องประชาธิปไตย สิทธิเสรีภาพเป็นหลัก"

เขามาอยู่กับการเมืองไทยได้ไง?
"เขามองว่าประเทศไทยยังจำกัดสิทธิเสรีภาพประชาชนอยู่ ไอลอว์วัตถุประสงค์คือปลูกฝังแนวคิดประชาธิปไตยให้คนรุ่นใหม่ และให้คนรุ่นใหม่มีส่วนร่วมทางการเมืองให้มากขึ้น ฐานหลักเขาคือคนรุ่นใหม่ เป็นธงของเขาเลย"


6 เหตุผลทำไมต้องไม่รับร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญไอลอว์ อย่างข้อที่หนึ่ง ไอลอว์รับเงินจากต่างชาติ?
"อันนี้จริง เพราะสนับสุนนโดยโอเพ่นโซไซตี้ อุปถัมภ์โดยคุณจอร์ส โซลอส พ่อมดการเงินที่มีบทบาทมากตอนวิกฤตเศรษฐกิจต้มยำกุ้งปี 40 ค่าเงินบาทเราอ่อนเปลี้ย เงินวอน เกาหลี เงินอินโดแย่หมด ทำให้ 20 ปีต่อมามันตราตรึงต่อชื่อนี้ เป็นปมว่าประเทศไทยเคยโดนผู้ชายคนนี้โจมตีอยู่ พอเขาเป็นผู้สนับสนุนการเงินให้ไอลอว์ เขาเลยกังวลว่าต้องมีเจตนาไม่บริสุทธิ์แน่ๆ กับการเมืองบ้านเรา"


การรับเงินต่างชาติ ผิดตรงไหน?
"จริงๆ เขาไม่สนใจเรื่องเงิน แต่เขาสนใจเรื่องเจตนารมณ์คนที่พยายามมาขับเคลื่อนมากว่าว่ามีนัยยะมากน้อยแค่ไหน ถ้าสนับสนุนไปแล้ว มันจะเปลี่ยนหน้าตาประเทศไทยอย่างไรตรงนี้มากกว่า"


ข้อที่สอง ไม่ใช่ร่างรัฐธรรมนูญประชาชนส่วนใหญ่?
"ไอลอว์เป็นการเร่ง มีระยะเวลาให้ลงทะเบียนเข้าชื่อประมาณหนึ่งแสนคนนิดๆ ซึ่งตามรัฐธรรมนูญ 60 ระดับ 5 หมื่นคนขึ้นไปก็สามารถเสนอแก้ไขรัฐธรรมนูญ แล้วจริงๆ ที่เขาแย้งว่าไม่ใช่คนส่วนใหญ่จริงๆ เขาอาจข้ามขั้นตอนไปที่ว่าจะแก้ไขรัฐธรรมนูญควรทำประชามติก่อนหรือไม่ ซึ่งในที่อภิปรายก็พูดอยู่ว่า 1 แสนคนจะเข้าใจรัฐธรรมนูญจริงๆ สักกี่คน หรือจะเป็นเครื่องมือของใครหรือเปล่า เขาคุยกันเรื่องนี้"


สาม ส่อเค้าเป็นพิมพ์เขียว ระบบการปกครองใหม่?
"มีหลายคนวิจารณ์และวิตกกันอยู่คือหมวดหนึ่งและหมวดสอง หมวดหนึ่งว่าด้วยประเทศไทยเป็นปกครองด้วยสถาบันพระมหากษัตริย์ทรงเป็นพระประมุข ซึ่งกลุ่มผู้เคลื่อนไหวเขาบอกว่าควรแก้คำนี้ว่าพระมหากษัตริย์นั้นทรงอยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญ เป็นการวิจารณ์ว่ามีเจตนาแฝงอะไรหรือเปล่า นั้นคือหมวดหนึ่ง ส่วนหมวดสองที่หลายคนกระทบใจ ประเด็นการฟ้องร้ององค์พระมหากษัตริย์จะสามารถกระทำได้ หากฉบับไอลอว์ ซึ่งรัฐธรรมนูญไม่ว่าจะยุคไหนๆ ก็ละข้อนี้ไว้ ซึ่งทำให้คนรู้สึกว่าหมวดสองไม่ควรไปแตะ"


นิรโทษกรรมคนโกงทางอ้อม?"ถ้าคนไม่รู้ หากแก้ไขรัฐธรรมนูญ อันนึงที่เขาบอกว่ายกเลิกคำสั่งคสช.ที่คุณประยุทธ์ทำทิ้งไว้ และให้องค์กรอิสระ ไม่ว่าจะป.ป.ช. หรือศาลรัฐธรรมนูญพ้นสภาพไปทันที ซึ่งทำให้การเมืองเราเป็นสูญญากาศ อาจเป็นช่องทางทางกฎหมายคนที่ผิดทางคดีอาญาทางการเมือง ใช้เป็นช่องทางต่อสู้กลับมาใหม่ได้"



ข้อที่ห้า ใครก็ตามอายุครบ 18 ปี เป็นสสร.ได้หมด?
"ผมว่าด้วยวุฒิภาวะนะ ใครอยากมีส่วนร่วมทางการเมือง มันเป็นลักษณะบ่มเพาะ ค่อยเป็นค่อยไปมากกว่า ถามว่าคนรุ่นใหม่มีส่วนร่วมทางการเมืองได้มั้ย ได้ แต่โดยส่วนตัวคิดว่า 18 ปีอาจไม่ถึงเวลา แม้อาจรู้สึกดีว่าคนรุ่นใหม่ใช้สิทธิ์เลือกตั้งมากขึ้น แต่บทบาททางการเมือง มันอาจไม่เกิดมิติรอบด้าน พูดง่ายๆ อาจกลายเป็นเครื่องมือกลุ่มใดกลุ่มนึง อย่างที่บอกไอลอว์พยายามปลูกฝังเรื่องการเมืองกับคนรุ่นใหม่ มันเลยเป็นเจตนาใช้พื้นที่ของคนรุ่นใหม่มาเคลื่อนไหวทางการเมืองของตัวเองหรือเปล่า"


ข้อสุดท้าย เป็นร่างรัฐธรรมนูญที่ออกแบบมาเพื่อพรรคก้าวไกลเพียงพรรคเดียว?
"ผมเห็นต่างนิดนึง มันต้องรู้จักประนีประนอมว่าหลายๆ เรื่องพรรคก้าวไกลไม่สามารถทำอะไรได้ แม้แต่พรรคร่วมฝ่ายค้านยังไม่เห็นด้วยเลยกับการขับเคลื่อนบางมาตราของก้าวไกล ก้าวไกลได้ประโยชน์หรือไม่ ผมว่าทุกสมาชิกรัฐสภา ถ้าคนคิดแบบสุดโต่งอาจคิดว่าได้ประโยชน์แน่ๆ แต่ผมมองว่าเขาอาจคาดหวังการเมืองในระดับสากลจนเกินไป จนลืมมองบริบทความจำเป็น ไปกล่าวหาเขาร้อยเปอร์เซ็นต์ก็ไม่ได้"


ไอลอว์ถูกตั้งขึ้นมาเพื่อเอื้อใครเป็นพิเศษ?
"คิดว่าเป้าหมายของเขา เขาตะขิดตะขวงใจว่าการเมืองประเทศใดก็ตามที่ไม่เป็นประชาธิปไตย เหมือนเตะหมูเข้าปากหมา จะลุยทันที สิ่งที่เขามองว่าไม่เป็นแนวทางสิทธิเสรีภาพประชาธิปไตย สิ่งนั้นคือศัตรูเขาหมด"



เขาสามารถเข้าไปได้ทุกประเทศเหรอ?
"ด้วยความที่ได้รับทุนสนับสนุนจากประเทศยักษ์ใหญ่ จากมูลนิธิที่มีอิทธิพลต่อการเมืองระหว่างประเทศ ข้อมูลตรงนี้ก็เป็นข้ออ้างให้ใครเชื้อเชิญมาลงทุน ก็เอาข้อมูลไอลอว์มาใช้ประโยชน์เรื่องการเมืองระหว่างประเทศ"


ทำไมคนออกมาต่อต้านเยอะ?
"เชื่อว่าคนไม่ได้สนใจว่ารัฐธรรมนูญ ปิดสวิตช์สว. เพราะเสื้อเหลืองหลายคนก็เห็นด้วยว่าแก้ไปเหอะเรื่องสว. แต่อย่ามาแตะเรื่องสถาบันพระมหากษัตริย์ ประเทศไทยมีนีโอสลิ่มเยอะนะ เห็นด้วยแก้รัฐธรรมนูญ อำนาจวุฒิสมาชิก แต่อย่ายุ่งเรื่องปฏิรูปสถาบัน เท่านั้นเอง"


อาจารย์สอนที่ม.รังสิต ตัวนักศึกษาที่สอน?
"ก็สิทธิของเขานะ ก็ระมัดระวัง คุยกันตรงๆ ผมเห็นด้วยเรื่องการเข้ามามีส่วนร่วมชุมนุมทางการเมืองเพราะเป็นยุคเปลี่ยนผ่านให้คนรุ่นใหม่เข้ามามีบทบาท เป็นเรื่องดีงาม แต่ต้องระมัดระวังว่าบริบทกรอบประเพณีสังคมไทย มีการปรับตัวไปทุกช่วงเวลา อย่าไปใจร้อน ผมมองว่าเป็นสิ่งงดงามนะ ที่คนรุ่นใหม่สนใจเรื่องการเมือง แล้วก็อยากให้เขาเปิดมุมมองโลกทัศน์ใหม่ๆ ให้กว้างมากขึ้น สำคัญที่สุดการเมืองของคนรุ่นใหม่คือการยืนฟังความคิดเห็นที่แตกต่างด้วยความอดทน ถ้าเป็นโลกประชาธิปไตยจริงๆ ต้องรับความแตกต่างให้ได้"


คิดว่าร่างไอลอว์จะผ่านมั้ย?
"ผมฟันธงว่าไม่ผ่าน มีตัวละครสำคัญที่สุดที่้อภิปรายวันนี้คือคุณไพบูลย์ นิติตะวัน พรรคพลังประชารัฐ สิ่งที่คุณไพบูลย์พูดอะไรไปออกมา เหมือนนอสตราดามุสเมืองไทยทางการเมือง นี่คือข้อความตรงจากผู้มีอำนาจจากรัฐบาล จากพลังประชารัฐ พูดอะไรไปทุกคนปฏิบัติตามหมดเลย แล้ววันนี้แกบอกว่าไม่ผ่านร่างไอลอว์ ผมคิดว่าได้สัญญาณตรงแล้ว ไม่ผ่านแน่นอน แต่อีก 6 ร่างที่เหลือไม่รู้ว่าเขาจะหยิบฉบับไหนไปใช้หรือเห็นด้วย แต่ไอลอว์ไม่ผ่าแน่นอน"

เรื่องนี้จะจบยังไง?
"สมมติมีการแก้ไขรัฐธรรมนูญบางร่าง ต้องมีเรื่องยื้อแทร็กทริกเรื่องเวลาอีก มีอีกหลายขยัก ไม่ง่าย ทุกอย่างต้องใช้เวลา ต้องกลับไปถามใจคณะราษฎรว่าจะอดทนได้มากน้อยแค่ไหน"


ม็อบจะอยู่อีกนานแค่ไหน?
"ผมคิดว่าเขาคงมาเป็นซีรีส์ เรื่อยๆ มาในลักษณะแฟลชม็อบ รูปแบบออกแบบกิจกรรมสัญลักษณ์ในเชิงการเมืองมากกว่า"